Q: Chào thầy, <p Nhân ngày giỗ mẹ con, con muốn làm một số từ thiện ở quê, như tổ chức khám bệnh cho người nghèo, hay cho quà người già. Nhưng không biết việc đó có làm tăng cái ngã của mình không thưa thầy?

Nếu chưa vô ngã vị tha được thì hữu ngã vị tha cũng còn tốt hơn là hữu ngã vị kỷ. Vậy khi con làm một việc từ thiện (dàna) với tâm xả kỷ (càga) và lòng vị tha giúp đỡ người khác (sangaha) thì ít nhất cũng giảm thiểu được cái ta bất thiện, lúc đó tuy còn cái ta nhưng cái ta đã nhẹ nhàng vô hại và hữu ích. Với cái ngã nhẹ nhàng, tâm trí rỗng rang bắt đầu nhận thức cũng trong sáng, nhờ vậy tinh tấn chánh niệm tỉnh giác cũng chính xác hơn và dễ dàng thấy ra cái ta là ảo tưởng... và thực tánh pháp. Lấy một ví dụ cho dễ hiểu (chỉ là ví dụ thôi): Ngã với pháp cũng như trăng trong đáy nước, nhờ thấy bóng trăng dưới nước nên biết có trăng trên bầu trời. Tất nhiên đừng chấp lầm trăng dưới nước là trăng thật để rồi mất công "mò trăng đáy nước", chỉ cần thấy ra trăng thật là được. Đã thấy được trăng thật thì cái bóng của nó cũng là lẽ tự nhiên đâu cần phải sợ nó đến thế! Khi con soi mình trong gương đừng tưởng người trong gương là chính mình, nhưng cũng không cần phải loại bỏ nó, vì nó vẫn chưa bao giờ có thật, phải không con?

Question 1

Bạch thầy, con biết định luật nhân quả chi phối cả vũ trụ và nhân sinh. Làm phước thì được phước. Những người làm ăn thành công ở đời thì thế gian cho là họ có số hên, trong Đạo thì giải thích đó là do phước hay quả của quá khứ, người ấy đã làm các việc thiện như bố thí, giúp đỡ người nghèo khó... Con rất muốn thực hiện hạnh bố thí, nhưng nếu không có điều kiện thì làm sao tích lũy phước cho đời sau? Mong thầy từ bi chỉ dạy. Con cám ơn thầy.

Accepted Answer

Giàu không có nghĩa là nhiều tiền của mà là giàu lòng vị tha sẵn sàng chia sẻ cho người khác tùy theo sức mình. Bố thí cúng dường cũng không tính bằng số lượng tiền của cho ra mà là thái độ cho ra. Ở Thái Lan người ta thử điều tra thì thấy đa phần những người nghèo thường bố thí cúng dường nhiều hơn so với người giàu. Một nhóm sinh viên Việt Nam tại Mỹ, tổ chức thành một hội chuyên cấp học bổng cho học sinh nghèo ờ Việt Nam, không phải vì họ giàu mà chính họ cũng phải làm thuê để kiếm tiền đi học.

Muốn giúp đỡ người nghèo khổ là tốt, nhưng cũng phải tùy duyên, tùy khả năng. Không nên nghĩ những điều quá sức mình, vì nghĩ như vậy chỉ làm mình tự ti hoặc phát sinh tham vọng không thực tế. Nên thể hiện lòng vị tha trong khả năng mình có thể. Nếu không có khả năng bố thí thì phục vụ cũng là một hính thức bố thí vị tha.

Question 2

Kính thưa Thầy! Trong cuộc sống hiện nay có vô số những con người gặp hoàn cảnh trắc trở và người nào cũng đáng thương và đáng được giúp đỡ. Nhìn, nghe hoàn cảnh của họ con vô cùng thương xót, con chỉ muốn đem những gì mình có cho họ mà thôi. Nhưng con đã không thể làm được điều đó. Nhiều khi con nghĩ số phận đã an bài cho mỗi người và ta không thể giúp tất cả họ được. Con có ích kỷ khi nghĩ như vậy không? Nhiều người bảo con là keo kiệt khi không cho tiền những người có hoàn cảnh khó khăn đuợc đăng trên báo đài... Con rất buồn khi bị nói như vậy. Hay họ đã nói đúng về bản chất thật của con thưa Thầy? Xin Thầy chỉ dạy.

Accepted Answer

Từ Dàna trong tiếng Pàli có hai nghĩa chính: 1) Xả ly sự dính mắc trong của cải vật chất phát xuất từ lòng tham lam ích kỷ của bản ngã. 2) Giúp đỡ, chia sẻ sự khó khăn, túng quẩn của người khác để thể hiện đức vô ngã vị tha. Cúng dường (Pùjà) Tam Bảo, cha mẹ, thầy tổ v.v... cũng là một hình thức dàna với lòng tri ân và tôn kính.

Việc làm từ thiện cũng là một hình thức dàna với những ý nghĩa như trên, tuy nhiên chỉ nên tùy duyên mà làm chứ không nên chủ trương luôn luôn phải cứu giúp người khác một cách chủ quan. Nếu đúng duyên mà mình không làm thì đúng là ích kỷ, ví dụ nhà hàng xóm bị cháy, đang lúc láng giềng đang gặp khó khăn, tất nhiên không thể làm ngơ mà không cứu giúp. Tóm lại, chủ trương cho hay không cho đều không đúng, mà cần phải biết rõ lúc nào nên cho lúc nào không nên cho, và khi cho thì phải đúng với những ý nghĩa nói trên, chứ không nên cho vì mục đích bất chính khác.

Question 3

Chào thầy, <p Nhân ngày giỗ mẹ con, con muốn làm một số từ thiện ở quê, như tổ chức khám bệnh cho người nghèo, hay cho quà người già. Nhưng không biết việc đó có làm tăng cái ngã của mình không thưa thầy?

Accepted Answer

Nếu chưa vô ngã vị tha được thì hữu ngã vị tha cũng còn tốt hơn là hữu ngã vị kỷ. Vậy khi con làm một việc từ thiện (dàna) với tâm xả kỷ (càga) và lòng vị tha giúp đỡ người khác (sangaha) thì ít nhất cũng giảm thiểu được cái ta bất thiện, lúc đó tuy còn cái ta nhưng cái ta đã nhẹ nhàng vô hại và hữu ích. Với cái ngã nhẹ nhàng, tâm trí rỗng rang bắt đầu nhận thức cũng trong sáng, nhờ vậy tinh tấn chánh niệm tỉnh giác cũng chính xác hơn và dễ dàng thấy ra cái ta là ảo tưởng... và thực tánh pháp.

Lấy một ví dụ cho dễ hiểu (chỉ là ví dụ thôi): Ngã với pháp cũng như trăng trong đáy nước, nhờ thấy bóng trăng dưới nước nên biết có trăng trên bầu trời. Tất nhiên đừng chấp lầm trăng dưới nước là trăng thật để rồi mất công "mò trăng đáy nước", chỉ cần thấy ra trăng thật là được. Đã thấy được trăng thật thì cái bóng của nó cũng là lẽ tự nhiên đâu cần phải sợ nó đến thế! Khi con soi mình trong gương đừng tưởng người trong gương là chính mình, nhưng cũng không cần phải loại bỏ nó, vì nó vẫn chưa bao giờ có thật, phải không con?