vi diệu pháp & duy thức học

Toàn bộ những điều được đề cập trong Vi Diệu Pháp đều là thực tánh pháp có sẵn trong thân, thọ, tâm, pháp nên đức Phật dạy chỉ cần chánh niệm tỉnh giác ngay trên thân, thọ, tâm, pháp là thấy được thực tánh ấy ngay. Học Vi Diệu Pháp cũng tốt, ít nhất là giúp chúng ta bớt đi những quan niệm sai lầm về thân tâm mà mình tưởng lầm là bản ngã. Tuy nhiên nếu học mà biết quên ngôn ngữ đi chỉ thấy thực tánh pháp thôi thì rất bổ ích. Ngược lại, nếu cứ nhớ chi pháp này chi pháp khác đem ra áp dụng để hành thì không bao giờ thấy được thực tánh. Vì cái biết đó là biết qua lý trí, hay nói cách khác là tưởng tri và thức tri. Đôi khi trở thành sở tri chướng nên thức tri không thể nào thấy thực tánh được, chỉ có tuệ tri, tức biết bằng chánh niệm tỉnh giác đúng mức, mới thấy được thực tánh mà thôi. Vậy không nên học Vi Diệu Pháp để tích lũy kiến thức, mà nên học để mở rộng tầm nhìn, khai mở tâm trí. Lấy tâm trí khai mở, không chấp trước quan niệm sai lầm để hành thiền là tốt, nhưng nếu áp dụng kiến thức mà hành thì chẳng thà không có kiến thức còn hơn. Năm vị Kiều Trần Như không học Vi Diệu Pháp chỉ nghe Phật thuyết Tứ Diệu Đế cũng vẫn chứng ngộ Đạo Quả Vô Sanh. Những vị chỉ mới 7 tuổi thậm chí gần như chưa học gì mấy mà vẫn chứng ngộ bậc Alahán thì sao? Hành thiền bằng thấy biết trong sáng như thật chứ không bằng kiến thức.

Tâm lý học là một phần rất nhỏ trong những đối tượng của Vi Diệu Pháp. Tâm lý học chỉ nghiên cứu tâm lý con người, trong khi Vi Diệu Pháp khám phá tánh tướng thể dụng không những của tâm mà còn của tâm sở, sắc pháp (sinh- vật lý) và đặc biệt là Niết-bàn. Như vậy môn Vi Diệu Pháp không phải chỉ nghiên cứu về đặc tính của tâm mà chủ yếu là giúp chúng ta thấy rõ diễn biến hoạt động tương giao giữa tâm lý, sinh lý và vật lý từ đó thấy ra nguyên nhân phát xuất cái đúng và cái sai, cái thiện và cái bất thiện, trói buộc và giải thoát, sinh tử và Niết-bàn v.v...

Có một cách học Vi Diệu Pháp trong đời sống hàng ngày mà không cần qua giáo điển là hãy thường tinh tấn, chánh niệm, tỉnh giác hay thận trọng, chú tâm, quan sát ngay nơi thân, thọ, tâm, pháp vì ở đó đã có sẵn tâm, tâm sở, sắc, Niết-bàn để khám phá trên thực địa chứ không chạy theo từng con chữ mà tìm ý nghĩa trong khái niệm để góp nhặt kiến thức, vì như vậy sẽ trở thành sở tri chướng. Vậy tại sao phải chạy theo ngoại cảnh mà không nhìn lại cái gốc của sự tương giao với bên ngoài đó chính là gốc thân tâm. Trở về gốc để thấy ra ngoài thì đó là chánh niệm, quên gốc mà chỉ thấy ra ngoài thì đó là thất niệm. Thất niệm thì phóng tâm là lẽ đương nhiên.

Nếu học Vi Diệu Pháp đúng hướng có thể giúp chúng ta xóa bỏ những ảo tưởng, tà kiến hay những quan niệm sai lầm về NGÃ và PHÁP, rất có lợi cho thiền Vipassanà. Nhưng nếu học để thu thập kiến thức không thôi thì chỉ làm chướng ngại cho việc chứng nghiệm pháp. Vì vậy, học Vi Diệu Pháp cũng tốt nhưng không nhất thiết phải học Vi Diệu Pháp mới tu thiền Vipassanà được. Trước khi có môn học Vi Diệu Pháp thì nhiều vị vẫn đắc bốn bậc Thánh. Và chính đức Phật tự mình thấy ra bốn đối tượng Vi Diệu Pháp ngay trong thân tâm chứ không học ở ai cả, điều này chứng tỏ cách học VDP hay nhất là hành Tứ Niệm Xứ - Minh Sát Tuệ.