Q: Kính thưa thầy, <p Con rất thích được người khác quan tâm, nhưng khi được người khác quan tâm, chú ý thì con lại né tránh, sợ. Như vậy là sao thưa thầy? Thầy lý giải giúp con và chỉ con cách quán chiếu. Con cám ơn thầy.

Ai mà chẳng vậy. Cái "Ta" vừa muốn bành trướng tài tình danh lợi thì phải cần đến người khác, nên muốn nhiều người quan tâm càng tốt, nhưng đồng thời cái "Ta" cũng muốn tự do không bị ai ràng buộc. Bởi vậy mới khổ. Khi có khái niệm "Ta" khởi lên thì nó liền tự phân đôi thành hai mặt mâu thuẩn lẫn nhau. Nếu cái "Ta" thứ nhất muốn đi chơi thì cái "Ta" thứ hai nói nên ở nhà, dù cái "Ta" thứ nhất thắng và con đi chơi nhưng khi đi chơi một thời gian cái "Ta" thứ hai lại thắng, thế là con muốn về nhà. Nguyên lý này coi vậy mà hay, nhờ thế cái "Ta" không bao giờ một chiều hay độc đoán được, chính sự mâu thuẫn nội tại của tính "nhất nguyên lưỡng cực" này mà có "sinh sinh chi vị Dịch" nên muôn loài mới biến hóa vô cùng, tuy vô thường sinh diệt nhưng đồng thời cũng luôn luôn có sự sáng tạo mới mẻ trong thiên địa vạn vật. Do đó, vấn đề không phải là giải quyết sự mâu thuẫn này, vì nếu giải quyết thì hoặc là sẽ trở thành một chiều, hoặc là hủy diệt "sự sống muôn đời" của vạn pháp. Thực ra "Vạn vật bồng âm mà cõng dương, xung khí để mà hòa" như Lão Tử đã nói, và đức Phật cũng dạy nếu giải quyết thì chỉ đem cái Ngã này giải quyết cái Ngã kia thôi, như vậy muôn đời vẫn còn cái Ngã, chẳng qua là Ngã chí dương hay Ngã cực âm mà thôi, không đi đến đâu cả. Đó là lý do vì sao Ngài dạy chỉ THẤY sự mâu thuẫn đó thôi mà vẫn giữ được thái độ không, vô tướng, vô tác, vô cầu mới là giác ngộ giải thoát.

Q: Xin sư giảng cho hiểu 2 câu thơ: <p "Cái Tôi hoàn lại đất trời <p Trả tôi mặt mũi muôn đời chưa sinh." <p Xin cám ơn sư.

Một thi sĩ Trung Hoa họ Phạm đã viết một bài thơ nói lên thân phận sinh ra làm một kiếp người của mình để rồi không ăn thì đói, không mặc thì lạnh... Ông Trời vô cớ sinh ra ta làm gì mà phải sống, phải chết một cách vô nghĩa như thế này? Tích ngã vị sinh thời Minh minh vô sở tri Thiên Công hốt sinh ngã Sinh ngã phục hà vi? Vô y sử ngã hàn Vô phạn sử ngã cơ Hoàn nhĩ Thiên sinh ngã Hoàn ngã vị sinh thời. Hai câu cuối có thể dịch là: Trả Ông Trời cái tôi mà Ông sinh ra. Trả lại cho tôi cái thời tôi chưa sinh (Cái tôi hoàn lại Đất Trời, Trả tôi mặt mũi muôn đời chưa sinh), nghĩa là nhà thơ không muốn sinh ra làm thân phận vô nghĩa của một kiếp người, nên chỉ muốn trở về phi hữu. Theo Phật giáo thì nhà thơ này thuộc loại chấp không hoặc là đoạn kiến xuất phát từ phi hữu ái nên không những không thể thoát được thân phận làm người mà còn chuốc thêm cái khổ tâm lý nữa (Khổ khổ trong Khổ đế). Rất nhiều người tuy tu theo Đạo Phật nhưng cũng cầu mong trở về phi hữu, vì họ hiểu lầm Diệt đế tức hủy diệt tất cả, mà vô tình rơi vào đoạn kiến, khi không hiểu đúng chân lý vô ngã. Chính cái ta ảo tưởng mới muốn hủy diệt (phi hữu) hoặc muốn thường hằng (hằng hữu) mà tạo ra phiền não khổ đau, luân hồi sinh tử. Diệt đế chính là diệt cái ta ảo tưởng lăng xăng tạo tác để không phải trở về phi hữu mà là trở về với thực tánh muôn đời không sinh không diệt của pháp ngay trong thực tại đang là.

Question 1

Kính thưa thầy, <p Con rất thích được người khác quan tâm, nhưng khi được người khác quan tâm, chú ý thì con lại né tránh, sợ. Như vậy là sao thưa thầy? Thầy lý giải giúp con và chỉ con cách quán chiếu. Con cám ơn thầy.

Accepted Answer

Ai mà chẳng vậy. Cái "Ta" vừa muốn bành trướng tài tình danh lợi thì phải cần đến người khác, nên muốn nhiều người quan tâm càng tốt, nhưng đồng thời cái "Ta" cũng muốn tự do không bị ai ràng buộc. Bởi vậy mới khổ. Khi có khái niệm "Ta" khởi lên thì nó liền tự phân đôi thành hai mặt mâu thuẩn lẫn nhau. Nếu cái "Ta" thứ nhất muốn đi chơi thì cái "Ta" thứ hai nói nên ở nhà, dù cái "Ta" thứ nhất thắng và con đi chơi nhưng khi đi chơi một thời gian cái "Ta" thứ hai lại thắng, thế là con muốn về nhà.

Nguyên lý này coi vậy mà hay, nhờ thế cái "Ta" không bao giờ một chiều hay độc đoán được, chính sự mâu thuẫn nội tại của tính "nhất nguyên lưỡng cực" này mà có "sinh sinh chi vị Dịch" nên muôn loài mới biến hóa vô cùng, tuy vô thường sinh diệt nhưng đồng thời cũng luôn luôn có sự sáng tạo mới mẻ trong thiên địa vạn vật. Do đó, vấn đề không phải là giải quyết sự mâu thuẫn này, vì nếu giải quyết thì hoặc là sẽ trở thành một chiều, hoặc là hủy diệt "sự sống muôn đời" của vạn pháp. Thực ra "Vạn vật bồng âm mà cõng dương, xung khí để mà hòa" như Lão Tử đã nói, và đức Phật cũng dạy nếu giải quyết thì chỉ đem cái Ngã này giải quyết cái Ngã kia thôi, như vậy muôn đời vẫn còn cái Ngã, chẳng qua là Ngã chí dương hay Ngã cực âm mà thôi, không đi đến đâu cả. Đó là lý do vì sao Ngài dạy chỉ THẤY sự mâu thuẫn đó thôi mà vẫn giữ được thái độ không, vô tướng, vô tác, vô cầu mới là giác ngộ giải thoát.

Question 2

Kính thưa thầy, <p Các bạn trẻ con quen bên này rất vui khi biết thầy sẽ mở một mục tiếng Anh cho trang web này. Các bạn xin đảnh lễ cảm ơn thầy. Như vậy, các bạn trẻ lớn lên bên xứ người cũng có cơ hội tìm hiểu và ứng dụng pháp hành mà thầy đang hướng dẫn. Con rất vui! Dưới đây, con xin viết dùm 2 câu hỏi cho 2 bạn. <p 1a Thưa thầy, con có cái bệnh rất dễ nổi sân. Con nhớ ngay từ nhỏ ở trong gia đình chuyện gì không vừa ý con cũng hay bực tức, khó chịu. Bây giờ, học xong đi làm, có gia đình, có con, có nhiều áp lực hơn thì con lại càng sân hơn. Con biết hậu quả của sự sân hận, con cũng rất khổ vì sự sân giận của mình, vì vậy con đã tìm đọc tất cả sách vở giảng về tâm sân và cách chuyển hóa, kể cả đi gặp bác sĩ tâm lý để tìm hiểu và chuyển tâm sân của mình, nhưng tất cả đều không giúp được nhiều lắm. Con tình cờ được nghe thầy giảng pháp (ở chùa Hương Đạo Dallas) về tu tập tâm từ bằng cách nhìn mọi sự bằng tâm không sân, con có áp dụng "thử" và hình như con đã tìm đúng thuốc cho bệnh của mình. Từ sáng cho đến tối lúc nào sáu căn cũng tiếp xúc với sáu trần, con chỉ làm một việc là nhìn tâm mình xem nó có đang sân với ai, với cái gì không. Thầy ơi con muốn hỏi là nếu như con không thận trọng chú tâm quan sát vào những gì mình làm, mà chỉ nhìn xem tâm có đang sân với cái gì không, con chỉ làm một việc như vậy thôi thì có đúng với lời thầy dạy không ạ? Vì bệnh sân con rất nặng, con muốn tu tập để chuyển tâm sân con trước. Nếu như con nhìn mọi sự với tâm không sân có khác với khi con nhìn mọi sự với tâm rỗng lặng trong sáng không? Tâm không sân chính là tâm rỗng lặng trong sáng, hiểu vậy có đúng không thưa thầy? Xin thầy giảng rõ thêm cho con hiểu. <p 1b Nếu như tâm con đang sân với một ai đó, trong hoàn cảnh con phải trả lời người đó, con phải làm sao? Nếu như con trả lời thì con trả lời bằng tâm sân, không tốt. Nếu như con im lặng thì không được (hoàn cảnh bắt buộc phải trả lời), mà cố gắng trả lời bình thường thì trái với cái đang là (đang sân). Xin thầy dạy con phải làm sao? <p 2a Thưa thầy, suy nghĩ và những cảm xúc khởi lên lúc đầu chưa phải là bản ngã phải không thưa thầy? Chỉ khi thái độ xuất hiện, bản ngã mới hình thành, con hiểu như vậy có đúng không thưa thầy? Có phải cốt lõi của sự tu tập là buông bản ngã; mà muốn buông bản ngã là phải thấy thái độ của mình ngay khi nó xuất hiện, không biết con nghĩ vậy có đúng không, xin thầy chỉ dạy. <p 2b Con không hiểu lắm chữ "pháp" mà thầy thương giảng trong băng. Thầy hay giảng cảm xúc và suy nghĩ chỉ là pháp thôi. Chữ pháp này có giống với chữ pháp mà đức Phật nói "ai thấy pháp tức thấy Như Lai" không thưa thầy? Chữ pháp trong Tam tự qui y, và chữ pháp trong giáo pháp của đức Phật có giống nhau không? Con không rành tiếng Việt nên rất mơ hồ (confused) về chữ pháp này, kính xin thầy từ bi chỉ dạy. <p Chúng con cảm ơn thầy rất nhiều.

Accepted Answer

1a Khi con biết tâm con không sân thì đó cũng chính là lúc con đang thận trọng chú tâm quan sát tâm mình. Thực ra, con có thể vừa nghe người ta nói (hoặc con vừa nói với người ta) con vừa biết được tâm mình có sân hay không. Và tâm không sân hay không vướng mắc gì cả chính là tâm rỗng lặng trong sáng. Như vậy tu tập tâm không sân (từ) chính là bổ sung cho tâm sáng suốt định tĩnh trong lành. 1b Con cứ trả lời hay im lặng tùy lúc, tùy nơi, tùy trường hợp, nhưng khi đó con vẫn biết mình trả lời hay im lặng với tâm gì là được. Nếu đang sân thì biết là đang sân, nếu không sân thì biết là tâm không sân, cái biết trung thực đó sẽ giúp con điều chỉnh được tâm sân và lời nói của con. 2a Con hiểu như vậy là đúng. Suy nghĩ và cảm xúc ban đầu có thể là vô ngã, vô nhân nếu như nó hoạt động một cách vô thức, nhưng cũng có thể là vô nhân nhưng hữu ngã (ngã bẩm sinh hay ngủ ngầm). Thái độ có dụng ý chủ quan là bản ngã hiện hành, nhưng thái độ sáng suốt định tĩnh trong lành là vô ngã. 2b Pháp có nhiều nghĩa: Pháp trong Phật Pháp Tăng có nghĩa là Chân Lý. Pháp trong giáo pháp là lời dạy của đức Phật. Pháp trong vạn pháp là chỉ mọi sự mọi vật. Pháp trong sáu trần cảnh là đối tượng của ý thôi.

Question 3

Xin sư giảng cho hiểu 2 câu thơ: <p "Cái Tôi hoàn lại đất trời <p Trả tôi mặt mũi muôn đời chưa sinh." <p Xin cám ơn sư.

Accepted Answer

Một thi sĩ Trung Hoa họ Phạm đã viết một bài thơ nói lên thân phận sinh ra làm một kiếp người của mình để rồi không ăn thì đói, không mặc thì lạnh... Ông Trời vô cớ sinh ra ta làm gì mà phải sống, phải chết một cách vô nghĩa như thế này?

Tích ngã vị sinh thời

Minh minh vô sở tri

Thiên Công hốt sinh ngã

Sinh ngã phục hà vi?

Vô y sử ngã hàn

Vô phạn sử ngã cơ

Hoàn nhĩ Thiên sinh ngã

Hoàn ngã vị sinh thời.

Hai câu cuối có thể dịch là: Trả Ông Trời cái tôi mà Ông sinh ra. Trả lại cho tôi cái thời tôi chưa sinh (Cái tôi hoàn lại Đất Trời, Trả tôi mặt mũi muôn đời chưa sinh), nghĩa là nhà thơ không muốn sinh ra làm thân phận vô nghĩa của một kiếp người, nên chỉ muốn trở về phi hữu. Theo Phật giáo thì nhà thơ này thuộc loại chấp không hoặc là đoạn kiến xuất phát từ phi hữu ái nên không những không thể thoát được thân phận làm người mà còn chuốc thêm cái khổ tâm lý nữa (Khổ khổ trong Khổ đế). Rất nhiều người tuy tu theo Đạo Phật nhưng cũng cầu mong trở về phi hữu, vì họ hiểu lầm Diệt đế tức hủy diệt tất cả, mà vô tình rơi vào đoạn kiến, khi không hiểu đúng chân lý vô ngã. Chính cái ta ảo tưởng mới muốn hủy diệt (phi hữu) hoặc muốn thường hằng (hằng hữu) mà tạo ra phiền não khổ đau, luân hồi sinh tử. Diệt đế chính là diệt cái ta ảo tưởng lăng xăng tạo tác để không phải trở về phi hữu mà là trở về với thực tánh muôn đời không sinh không diệt của pháp ngay trong thực tại đang là.