Q: Kính thưa Thầy. <p Con có nghe bài pháp thoại của Thầy nói về đề tài hạnh phúc. Con rất tâm đắc quan điểm "Hạnh phúc là ở thái độ sống chứ không phải là điều kiện sống" và đoạn cuối bài pháp thoại của Thầy, "Đừng tin Bồ tát cứu độ chúng ta...". Nhưng trước đó, có một đoạn Thầy có dạy rằng, "càng ngồi thiền càng luân hồi sanh tử". Con cảm thấy phân vân quá. Con nhớ có đoạn kinh Đức Phật nói rằng, đại ý: Hãy tu thiền tịnh, hãy thành tựu hạnh đi đến căn nhà trống, chớ để ân hận về sau... <p Kính mong Thầy vui lòng chỉ dạy. <p Kính nguyện cho Thầy sức khỏe, an lạc. Con xin cảm ơn.

1) Phật và Bồ tát chỉ khai thị sự thật để chúng ta tự thấy, tự ngộ, tự tu, tự giác, chứ không ai được quyền xen vào cứu độ ai cả. Giống như thầy giáo chỉ giúp cho học sinh biết học để tự có khả năng lên lớp chứ không được quyền tự ý cho học sinh lên lớp, cho lên lớp như vậy thì việc chăm chỉ học tập để làm gì? Nếu Bồ tát cứu độ được thì việc tu tập và giác ngộ của mỗi người còn có ý nghĩa gì nữa? Bồ tát mà cứ lăng xăng cứu độ chúng sinh thì không những tước quyền giác ngộ của họ mà còn làm cho chúng sinh ỷ lại, lười biếng và hư hỏng. Ví như cha mẹ cứ học giùm con, thi giùm con để lấy bằng cho con thì làm gì có được những học sinh ưu tú. 2) Tất nhiên tu thiền đúng là tốt nhưng thiền Vipassanà là chỉ thấy ra sự thật thôi chứ không tạo tác thêm gì cả, do đó thái độ tu không phải là nỗ lực tạo tác để trở thành lý tưởng nào của cái ngã, vì như vậy là rơi vào quỹ đạo 12 duyên sinh mất rồi, nghĩa là càng tu càng sinh tử, cho dù có đạt được những trạng thái như ý đi nữa thì cũng chỉ là đại ngã. Còn nếu tu thiền là vô vi, vô tướng, vô tác, vô cầu theo Bát Chánh Đạo hay giới định tuệ, tức đi đúng nhất hướng xả ly, ly tham, đoạn diệt (vô ngã), an tịnh, chánh trí, giác ngộ, Niết bàn mà đức Phật dạy thì sao lại không tu. Hãy nghe cho trọn bài giảng, đừng trích ra một câu mà hiểu thì oan uổng cho cả người nghe lẫn người nói.

Q: Kính thưa Thầy, con có được đọc cuốn Thắp lửa tâm linh do Thầy Minh Đức Triều Tâm Ảnh viết. Con thấy trong sách có nói Ngài Hộ Tông thực hành thiền (tọa thiền) một cách miên mật và cũng đắc được trạng thái định. Khi nghe các pháp thoại và câu trả lời của Thầy con thấy lời khuyên là không nên thực hành theo bất kỳ phương pháp có sẵn nào mà chỉ có thấy ra sự vận hành của vạn pháp. <p Con có ngồi thiền nên cũng băn khoăn là có nên tiếp tục không hay chỉ cần thấy ra và quan sát hoạt động của thân thọ tâm pháp trong hoạt động đời sống hàng ngày. Con xin Thầy hoan hỉ chỉ dạy. Con cám ơn.

Có lẽ con chưa đọc câu hỏi và trả lời ngày 28/10/13 thì phải. Thiền định có hai loại: Chánh định và tà định. Tà định là định do bản ngã nỗ lực tạo tác mà thành, thuộc về định thế gian, còn chánh định là định do buông cái bản ngã lăng xăng tạo tác nên tâm không động nữa mà an nhiên tịch tịnh, vô vi vô ngã. Tổ Hộ Tông đương nhiên biết điều này nên định của Ngài là một thái độ tâm lặng lẽ tự nhiên, không động trước những lôi cuốn bên ngoài, chứ không phải là luyện tập để đạt được trạng thái bất động không bình thường của đại ngã ở cõi Sắc và Vô Sắc.

Question 1

Kính thưa Thầy. <p Con có nghe bài pháp thoại của Thầy nói về đề tài hạnh phúc. Con rất tâm đắc quan điểm "Hạnh phúc là ở thái độ sống chứ không phải là điều kiện sống" và đoạn cuối bài pháp thoại của Thầy, "Đừng tin Bồ tát cứu độ chúng ta...". Nhưng trước đó, có một đoạn Thầy có dạy rằng, "càng ngồi thiền càng luân hồi sanh tử". Con cảm thấy phân vân quá. Con nhớ có đoạn kinh Đức Phật nói rằng, đại ý: Hãy tu thiền tịnh, hãy thành tựu hạnh đi đến căn nhà trống, chớ để ân hận về sau... <p Kính mong Thầy vui lòng chỉ dạy. <p Kính nguyện cho Thầy sức khỏe, an lạc. Con xin cảm ơn.

Accepted Answer

1) Phật và Bồ tát chỉ khai thị sự thật để chúng ta tự thấy, tự ngộ, tự tu, tự giác, chứ không ai được quyền xen vào cứu độ ai cả. Giống như thầy giáo chỉ giúp cho học sinh biết học để tự có khả năng lên lớp chứ không được quyền tự ý cho học sinh lên lớp, cho lên lớp như vậy thì việc chăm chỉ học tập để làm gì? Nếu Bồ tát cứu độ được thì việc tu tập và giác ngộ của mỗi người còn có ý nghĩa gì nữa? Bồ tát mà cứ lăng xăng cứu độ chúng sinh thì không những tước quyền giác ngộ của họ mà còn làm cho chúng sinh ỷ lại, lười biếng và hư hỏng. Ví như cha mẹ cứ học giùm con, thi giùm con để lấy bằng cho con thì làm gì có được những học sinh ưu tú. 2) Tất nhiên tu thiền đúng là tốt nhưng thiền Vipassanà là chỉ thấy ra sự thật thôi chứ không tạo tác thêm gì cả, do đó thái độ tu không phải là nỗ lực tạo tác để trở thành lý tưởng nào của cái ngã, vì như vậy là rơi vào quỹ đạo 12 duyên sinh mất rồi, nghĩa là càng tu càng sinh tử, cho dù có đạt được những trạng thái như ý đi nữa thì cũng chỉ là đại ngã. Còn nếu tu thiền là vô vi, vô tướng, vô tác, vô cầu theo Bát Chánh Đạo hay giới định tuệ, tức đi đúng nhất hướng xả ly, ly tham, đoạn diệt (vô ngã), an tịnh, chánh trí, giác ngộ, Niết bàn mà đức Phật dạy thì sao lại không tu. Hãy nghe cho trọn bài giảng, đừng trích ra một câu mà hiểu thì oan uổng cho cả người nghe lẫn người nói.

Question 2

Kính thưa Thầy, con có được đọc cuốn Thắp lửa tâm linh do Thầy Minh Đức Triều Tâm Ảnh viết. Con thấy trong sách có nói Ngài Hộ Tông thực hành thiền (tọa thiền) một cách miên mật và cũng đắc được trạng thái định. Khi nghe các pháp thoại và câu trả lời của Thầy con thấy lời khuyên là không nên thực hành theo bất kỳ phương pháp có sẵn nào mà chỉ có thấy ra sự vận hành của vạn pháp.

Con có ngồi thiền nên cũng băn khoăn là có nên tiếp tục không hay chỉ cần thấy ra và quan sát hoạt động của thân thọ tâm pháp trong hoạt động đời sống hàng ngày. Con xin Thầy hoan hỉ chỉ dạy. Con cám ơn.

Accepted Answer

Có lẽ con chưa đọc câu hỏi và trả lời ngày 28/10/13 thì phải. Thiền định có hai loại: Chánh định và tà định. Tà định là định do bản ngã nỗ lực tạo tác mà thành, thuộc về định thế gian, còn chánh định là định do buông cái bản ngã lăng xăng tạo tác nên tâm không động nữa mà an nhiên tịch tịnh, vô vi vô ngã. Tổ Hộ Tông đương nhiên biết điều này nên định của Ngài là một thái độ tâm lặng lẽ tự nhiên, không động trước những lôi cuốn bên ngoài, chứ không phải là luyện tập để đạt được trạng thái bất động không bình thường của đại ngã ở cõi Sắc và Vô Sắc.

Question 3

Kính bạch Thầy! <p Con là một Phật tử nhưng chưa tìm được thầy để quy Tam Bảo! Bạch thầy, con có một câu hỏi muốn tham vấn thầy! <p Số là con có học về tư tưởng và văn hóa phương Tây. Văn hóa phương Tây rất coi trọng tư duy cá nhân, độc lập tư duy. Nhưng khi con học về Đạo Phật thì thấy trong kinh điển và tư tưởng nói về sự vô ngã. Sự độc lập tư duy là nguồn gốc của khoa học hiện đại. Đặc biệt cái tôi cái nhân là nhân tố quyết định trong tư duy của kinh tế học, mỗi con người là Robinson trong cuộc sống. Hai cái nhìn Đông Tây khác nhau nhưng cuộc sống là một phải không thầy? Chính vì sự mâu thuẫn này mà người Anh truyền đạo cho con luôn nói rằng: "Chú lăng xăng quá!" Có phải đây đơn giản là góc nhìn Đông Tây khoa học và tôn giáo con không nên tìm cách thống nhất làm gì? Nhưng cuộc đời là một phải không thầy? Mong thầy khai mở cho con! <p

Accepted Answer

Mâu thuẫn chỉ là hiện tượng bề ngoài, trong tận cùng của thể tánh thì vẫn không khác. Không phải là tìm cách đồng hoá hai hiện tượng mà là thấy ra hai mặt khác nhau trong một hiện tượng vẫn là bất nhị. Oxy và Hydro là hai chất khác nhau nhưng hợp lại thì duy nhất chỉ có nước mà thôi. Đông và Tây, khoa học và tôn giáo tuy hai mà một, giống như đồng tiền tuy hai mặt nhưng chỉ một đồng tiền thôi. Tách ra là phiến diện, hợp lại mới là toàn diện.

Tại con chỉ mới nghiên cứu bề ngoài nên thấy vậy chứ bản chất đâu có khác. Hơn nữa tôn giáo Đông phương không hẳn là Đạo Phật. Đạo Phật có cái nhìn toàn diện chứ không phiến diện như tư tưởng Đông Tây, hay khoa học và tôn giáo. Lý vô ngã rất thâm sâu không như con nghĩ là mâu thuẫn với cái tôi tư tưởng độc lập của phương Tây.

Con hãy nghiên cứu và chiêm nghiệm thật rõ để thấy ra cái thực trước khi kết luận giống hay khác, hoặc ai đúng ai sai. Nếu con có đầu óc khoa học thì nên thực nghiệm, không nên suy luận theo giả thuyết, hay y cứ vào lý giải của thầy.

Có hai cái "tôi": Tôi như là cá thể (individual) gồm những cá tính tất yếu ở mỗi người. Và "tôi" như là cá nhân (personal) do tưởng tượng tạo ra. Vô ngã là không có cái tôi ảo tưởng tự dựng lên cho mình chứ không phải không có yếu tính của một cá thể độc lập. Nếu tư tưởng xuất phát từ cái tôi ảo tưởng thì chỉ là vọng tưởng. Nhưng nếu tư tưởng xuất phát từ trải nghiệm thực (tri kiến thực nghiệm) của mỗi cá thể thì mới đáng tôn trọng. Thực ra hầu hết tư tưởng đều không độc lập, nó vay mượn từ những kiến thức hay thông tin bên ngoài (của người khác, của truyền thống, của hệ tư tưởng đã có sẵn) rồi nhào nặn lại mà tưởng là tư tưởng độc lập của mình, nhưng nó chỉ là tư tưởng củ rích và vá víu mà thôi. Tư tưởng chân chính mà Đạo Phật gọi là chánh tư duy của mỗi người thì hoàn toàn tôn trọng, nhưng tư duy lầm lạc của cái tôi ảo tưởng thì dù độc lập cũng chỉ là rác rưởi. Ngay cái tôi cá thể tuy độc lập nhưng cũng không có gì độc đáo bởi vì tính chất của sự thật thì muôn đời đời vẫn vậy. Ví như hai cây xoài tuy độc lập nhưng thực tế tính chất vẫn như nhau. Vì vạn pháp có tính chất chung nên rốt ráo mà nói thì vẫn không thật có cái tôi đơn lẻ. Vậy thực tế, suy cho cùng, có cái gọi là tư tưởng độc lập không?