Question 1

Thưa thầy, anh con mới đọc 1 câu trả lời của Thầy về vô ngã cách đây cũng khá lâu, sau khi đọc xong anh con muốn nhờ thầy giải thích giúp anh ấy khúc mắc về vô ngã ạ:

Dù pháp là vô ngã, nhưng con người là tự do ý chí. Mà tự do ý chí thì chắc là không phải vô ngã?
Nếu con người là vô ngã thì sao vẫn làm sai và ngụp lặn trong luân hồi sinh tử?

Con xin Thầy chỉ dẫn, con cảm ơn Thầy ạ.

Accepted Answer

1) Tự do cũng có loại tự do hữu ngã, tự do vô ngã. Tự do hữu ngã thường đi chung với phóng túng, tự do vô ngã là không bị ràng buộc bởi bất kỳ điều gì. Ý chí thì phần lớn mang tính hữu ngã hơn, trừ phi ý chí xuất phát tự nhiên như khả năng chịu được nóng lạnh chẳng hạn. 2) Cấu tạo tự nhiên của thân tâm con người vốn vô ngã nhưng do ảo tưởng tự phóng tác ra bản ngã nên mới luân hồi sinh tử trong cõi phù sinh huyễn hóa. Vô ngã là con người thực còn hữu ngã chỉ là người trong giấc mộng Nam Kha!

Question 2

Kính bạch Thầy, con có điều này chưa rõ.

Phật nói thân này không phải ta, tên A không phải là ta, vậy ta chỉ là "cái hay biết" trong thân này có phải không ạ?
Khi sống thân A tạo nghiệp, khi chết nghiệp của A tạo, dẫn cái gì để đi thọ thân khác?
Vậy A của thân kiếp này, B, C, D... của những thân kiếp khác, nhưng tự trung vẫn là chúng sanh đó chứ không ai khác (tuy hình dung thay đổi) để trả những quả cho chúng sanh đó gây nên, đến lúc nào chúng sanh đó hết sanh tử nữa thì sẽ không còn hiện hữu trong 3 cõi 6 đường nữa, thưa Thầy con hiểu như vậy có đúng không?

Kinh mong Thây từ bi soi sang cho con, con thành tâm đảnh lễ Thầy.

Accepted Answer

Nói vô ngã để chỉ ra rằng: Ngã chỉ là một tên gọi hay một ý niệm gán vào cho một hiện tượng sự sống đang biến đổi vô thường. Tên gọi hay ý niệm thì đứng yên trong tâm tưởng, hoàn toàn không có thật, nhưng hiện tượng thì luôn tiếp diễn bất tận. Thí dụ, mọi người gọi là "trái mít" còn nó thì diễn biến từ non đến chín không lúc nào dừng nghỉ, vậy trái mít mãi mãi là trái mít hay chỉ là một chuỗi diễn biến phức tạp trong từng sát na? Nếu đã nói "không thể tắm hai lần trong một dòng sông" thì tên gọi sông gì đâu có nói hết sự thật đang diễn ra, phải không? Tất nhiên chuỗi diến biến này là một quá trình nhân quả, duyên báo triền miên, không khô cứng như tên gọi A, B, C,... hay những ý niệm khác nhau về nó. Cái này có cái kia có, cái này sinh cái kia sinh, cái này diệt cái kia diệt trong trùng trùng duyên khởi của một sự kiện mới trông rất "ù lì", bất biến. Vì ảo giác này mà sinh ra ảo tưởng "bản ngã" và "thường hằng". Cho nên, một luận sư đã nói rằng: "không có người gieo nhân gặt quả, chỉ có dòng nghiệp báo triền miên. Giống như tên gọi nước, hơi, sương, mù, mây, mưa v.v... chỉ là mặc định cho dễ truyền đạt thông tin với nhau thôi, còn đó là một chuỗi diễn biến không ngừng của hiện tượng vật lý và hoá học trong thiên nhiên không cần có cái ngã hay ai đó làm theo ý mình cả.

Question 3

Kính thưa Thầy! Trong pháp hành con bị một dính mắc là trong đầu con hay tự nói chẳng hạn như khi tâm tham sanh lên thì con nhìn thấy tâm tham sanh lên rồi trong đầu con lại nói tham này không tốt cho mình, hay là khi phóng dật thì trong đầu con cũng tự nói mình đang phóng dật hãy quay về trọn vẹn lại, và còn nhiều thứ khác nữa, mỗi lần pháp phát sanh lên là nó cứ tự nói như vậy là sao vậy Thầy? Điều này con không hiểu. Nhiều khi con nghĩ cái nói đó là sai nhưng nó cứ nói con không biết làm sao nữa. Kính mong Thầy chỉ giúp cho con được rõ hơn.

Con xin cám ơn Thầy

Accepted Answer

Ý thức của bản ngã luôn phê phán, đánh giá qua những khái niệm giả định trước. Không sao, đó là công việc của não trái. Không cần loại trừ nó mà chỉ cần não phải cung cấp sự kiện trung thực qua trải nghiệm trực tiếp thì sẽ hóa giải dần những phán đoán mang tính giả định đó thôi.