Question 1

Thưa thầy cho con hỏi. Nếu mắt thấy sắc, chẳng hạn thấy bông hoa hoặc một người mà bản thân cho là đẹp, nhưng không bị dính mắc, trói buộc, không tham lam muốn chiếm đoạt, như vậy có ngũ uẩn khởi lên không, vì con nghĩ khi đã cho là đẹp là đã có bản ngã xuất hiện? Xin thầy giải thích cho con. Kính thầy.

Accepted Answer

Thấy đẹp và cho là đẹp không giống nhau. Thấy đẹp thấy ngon v.v... như đối tượng đang là khác với cho là đẹp, cho là ngon. Thấy đẹp, hay, ngon, thơm, êm ái của thực tánh (sabhāva) thì không chấp thủ ngũ uẩn, khác với cho là đẹp, ngon v.v... của khái niệm (paññatti) chủ quan mới chấp thủ ngũ uẩn. Điều này con phải trải nghiệm, chiêm nghiệm mới phân biệt được.

Question 2

Mô Phật, bạch HT! Con nghe HT giảng là thấy càng nhiều vọng tưởng càng tốt, vọng tưởng trổ ra càng nhiều càng tốt, nhưng con thấy mâu thuẫn: khi tỉnh thì làm gì có vọng tưởng, chỉ khi thất niệm thì vọng tưởng mới khởi lên và lôi đi, chớ còn khi tỉnh mà thấy đó là những ý niệm đã trôi qua mất rồi, kính mong HT giải thích chỗ này, A di đà Phật!

Accepted Answer

"Thấy vọng tưởng càng nhiểu càng tốt" thì đúng. Nhiều người sống trong vọng tưởng mà không thấy mình vọng tưởng, cứ tưởng mình đang sống đúng theo chánh đạo! Vì vậy trước tiên người tu phải phát hiện ra vọng tưởng của mình càng nhiều càng tốt, nếu không dù chỉ còn một vọng tưởng chưa được thấy ra thì vẫn còn tự đánh lừa mình.

"Vọng tưởng trổ ra càng nhiều càng tốt" không có nghĩa cứ để cho vọng tưởng khởi thật nhều, mà là đừng cố ém nhẹm chúng bằng cách cố định tâm theo kiểu lấy đá đè cỏ để chỉ dồn nén chúng vào vô thức. Cứ để chúng trổ ra mà thấy rõ sự sinh diệt, vị ngọt và sự nguy hại của chúng mới "xả ly, ly tham, đoạn diệt" chúng được.

Khi "tỉnh" thì càng thấy rõ vọng tưởng. Như khi ngồi dưới cây bồ-đề ở Gaya, Bồ-tát Siddhattha thấy rõ "ma" trong, "ma" ngoài, trong đó có cả "ngũ uẩn ma", "phiền não ma" v.v... mà tâm vẫn rất tỉnh, chẳng lẽ khi có "phiền não ma" Ngài lại mê? Trong tiến trình tâm Đạo Quả, chính tâm Đạo rất tỉnh ấy, một mặt thấy rõ phiền não để xả ly, mặt khác thấy rõ Niết-bàn để chứng ngộ. Sao "tỉnh" lại không có gì để thấy được?

Question 3

Con xin kính đảnh lễ Thầy!

Con xin tạ ơn Thầy đã chỉ dạy cho con.

Từ ngày biết về niệm sự chết khi nghe pháp Thầy dạy, con có đang tập mỗi ngày.

Khi nằm con thư giãn buông thư thân, con hay tưởng tượng ra con là như một xác chết trôi dạt trên dòng sông cũng như con đang trôi dạt trên dòng sinh tử luân hồi. Rồi con chìm vào giấc ngủ. Có lúc con lại tưởng ra thân thể này bị mục nát. Con xin Thầy chỉ dạy cho con biết liệu việc con tưởng tượng ra nhiều thế như vậy có làm con bị vọng tưởng không ạ?

Con xin kính chúc Thầy luôn khỏe mạnh!

Accepted Answer

Tuỳ theo cách tưởng mà có tốt có xấu. Tưởng có thể sinh định sinh tuệ, tưởng cũng có thể là vọng là ảo. Tưởng nào đem đến lợi ích, đoạn giảm tham sân si là tưởng tốt. Vì vậy đức Phật dạy: Dục tưởng, sân tưởng, hại tưởng thuộc loại xấu. Ly dục tưởng, vô sân tưởng, vô hại tưởng thuộc loại tốt. Niệm sự chết là một trong những đề mục định, mà cũng là pháp quán tưởng để ly dục, ly bất thiện pháp.