Kính thưa sư! Hôm nay con ngồi nghe sư giảng qua youtube về đề tài Giới Định Tuệ, Sư nói, Thận trọng, chú tâm, quan sát là một cách tu mà theo đó mình đang sống trong thực tánh chân đế (sống trong cái thực hoàn toàn, tức là sống trong đạo đế và diệt đế). Thưa Sư! Như vậy, so sánh khi một người ăn trộm họ cũng thận trọng khi đi bước chân nhè nhẹ, chú tâm nghe ngóng, và quan sát hoàn cảnh khi đột nhập vô nhà người ta... thì có gì khác hoàn cảnh tu thưa Sư? Xin Sư Từ Bi chỉ dạy! Con xin đảnh lễ và cám ơn Sư!
Thận trọng chú tâm quan sát thực tại chân đế (thực tánh pháp) với tánh biết tự nhiên vô vi vô ngã của người sống thiền so với thận trọng chú tâm quan sát qua ý thức tục đế của bản ngã trong hành động thiện đã khác nhau rất xa, huống hồ hành động qua vọng thức của bản ngã trong điều ác, chẳng hạn như hành động của người ăn trộm.
Trong Kinh Tăng Chi Phật dạy: "Thận trọng là một pháp dẫn đầu tất cả thiện pháp, không thận trọng là một pháp dẫn đầu tất cả bất thiện pháp". Người ăn trộm với tâm bất thiện là do không thận trọng mới đúng, bởi nếu anh ta thật sự thận trọng trong hành động thì đã không bao giờ đi ăn trộm được. Vậy khi rón rén từng bước với sự phập phồng lo sợ đầy căng thẳng có thể gọi là thận trọng được không hay đó chỉ là sự e dè trong run rẩy?
Chú tâm là tâm an tịnh không tán loạn nên luôn trọn vẹn với thực tại một cách an nhiên tự tại, còn người ăn trộm có chú tâm được không khi vừa cố gắng tập trung vừa bị phân tâm dao động bởi lo sợ ai đó đang theo dõi? Người ta thường hiểu lầm từ chú tâm - tâm không dao động - trọn vẹn với thân (gọi là thân tâm nhất như), không lệ thuộc vào đối tượng, với các từ chú ý, chú mục, tập chú, tập trung có ý đồ vào một đối tượng nhất định.
Quan sát trong thiền được gọi là minh sát (vipassanà) tức thấy biết thực tánh chân đế (thân thọ tâm pháp) với tâm (tánh biết) thanh tịnh trong sáng không bị che lấp bởi bất cứ ý niệm nào. Còn người ăn trộm với tâm mê muội đang láo liên dòm ngó đối tượng tục đế (vàng bạc châu báu) nên tâm hoàn toàn bị che lấp bởi ý đồ chiếm hữu đầy khát khao thèm muốn, con không thấy khác nhau sao?
Có lẽ con chưa bao giờ ăn trộm mà cũng chưa thực sự sống thiền nên so sánh hai thái độ đó với nhau hoàn toàn trên những khái niệm ngôn ngữ. Phải không? Hi hi!