Question 1

Kính thầy, con tìm hiểu hai chữ tâm và thức và được biết như sau:

Tâm = citta = mind
Thức = vijnana = consciousness

Xin thầy vui lòng cho biết sự khác biệt của hai chữ tâm và thức.

Con chân thành biết ơn sự chỉ bảo của thầy.

Accepted Answer

Tâm và thức đôi lúc được dùng đồng nghĩa, đôi lúc khác nghĩa. Nói chung tâm bao gồm các thức. Tánh chất của tâm là biết pháp, gồm tánh biết và tướng biết. Tướng biết biểu hiện qua 6 thức khi tiếp xúc với 6 trần vì vậy chỉ hoạt động trên bề mặt hữu thức. Tánh biết có thể biết được hoặt động của 6 thức đồng thời biết được hoạt động vô thức ẩn tàng trong tiềm thức.

Tốt nhất con nên tự quan sát để thấy ra hoạt động của tâm và thức, còn trên học thuật thì các môn Abhidhamma, Duy Thức, Tâm lý học và Phân Tâm học phương Tây đều có những cách diễn tả khác nhau rất phức tạp khó mà nắm bắt được sự thật qua hệ ngôn từ, nên nếu chỉ y cứ trên định nghĩa của các từ điển thuật ngữ thì không thể biết được thực chất của tâm và thức là gì.

Question 2

Thầy có phương pháp nào giúp trí óc đọc qua một lần là có thể nhớ được trên 80% không, nhất là chữ tượng hình của Trung và Nhật? Với lại xin thầy chỉ con cách sử dụng tiềm thức ạ? Con cám ơn thầy ạ.

Accepted Answer

Chỉ cần trọn vẹn chuyên chú khi đọc, đừng để tâm phân tán qua chuyện khác là được. Nếu là chữ tượng hình thì cần ứng dụng cách vừa viết vừa đọc sẽ dễ nhớ hơn. Nên dùng thẻ ghi chữ lên để có thể đọc đi đọc lại nhiều lần mỗi thẻ.

Question 3

Thưa Thầy, con đọc trong Tương Ưng Bộ Kinh có một bài kinh con xin trích nguyên văn như sau ạ:

VIII. Cetanà: Tư Tâm Sở

(Tạp 14.19, Tư Lường. Ðại 2,100a)

(S.ii,65)

... Trú ở Sàvatthi.
... Này các Tỷ-kheo, cái chúng ta tư niệm, tư lường, có thầm ý, cái ấy trở thành sở duyên cho thức an trú. Khi nào sở duyên có mặt thời thức có an trú. Do thức ấy an trú, tăng trưởng, nên trong tương lai, tái hữu sanh khởi. Do sanh khởi tái hữu có mặt trong tương lai, nên già chết, sầu, bi, khổ, ưu, não sanh khởi. Như vậy là sự tập khởi của toàn bộ khổ uẩn này.
Này các Tỷ-kheo, nếu không có tư niệm, không có tư lường nhưng nếu có thầm ý, (canuseti), cái ấy trở thành sở duyên cho thức an trú. Khi nào sở duyên có mặt thời thức có an trú. Do thức ấy an trú, tăng trưởng, nên trong tương lai, tái hữu sanh khởi. Do sanh khởi tái hữu có mặt trong tương lai,nên già chết, sầu, bi, khổ, ưu, não sanh khởi. Như vậy là sự tập khởi của toàn bộ khổ uẩn này.
Này các Tỷ-kheo, nếu chúng ta không có tư niệm, không có tư lường, không có thầm ý, thời không có sở duyên cho thức an trú. Khi nào sở duyên không có mặt thời thức không an trú. Do thức ấy không an trú và không tăng trưởng, nên trong tương lai tái hữu không sanh khởi. Do sanh khởi tái hữu không có mặt trong tương lai,nên sanh, già chết, sầu, bi, ưu, não được đoạn diệt. Như vậy là sự đoạn diệt của toàn bộ khổ uẩn này.

Thưa Thầy, trong đoạn kinh trên thì con nên hiểu ý nghĩa của từ "canuseti" như thế nào ạ? Con cảm ơn Thầy nhiều ạ!

Accepted Answer

Canuseti = Ca + anuseti. Ca chỉ có nghĩa là và còn chữ chính là anuseti (anusayati), danh từ là anusaya có nghĩa là ngủ ngầm, gồm những tuỳ phiền não ẩn tàng trong tiềm thức (bhavanga). Tuy trên bề mặt hữu thức không khởi tư niệm (cetanā) nhưng vẫn còn những phiền não ngủ ngầm nên vẫn còn chỗ dựa thức tái sinh.