Nguyên lý tu tập

Khi con chưa biết điều gì đó thì có động lực thúc đẩy con muốn biết, và khi con chưa sở hữu điều gì đó thì có động lực thúc đẩy con muốn đạt được. Đó là sự vận hành theo bản năng tự nhiên, chính sự vận hành này tạo ra nghiệp. Như vậy nghiệp bao gồm nhận thức và hành vi mà động cơ thúc đẩy chính là vô mình và ái dục. Nhưng quá trình này sẽ được luật nhân quả chuyển hoá giúp con điều chỉnh nhận thức và hành vi để loại bỏ dần nhận thức sai và hành vi xấu. Do đó điều kỳ điệu là động lực của vô minh ái dục lại thúc đẩy đi đến mục đích tận cùng là trí tuệ và đạo đức hoàn hảo được gọi là Minh Hạnh Túc, tức hoàn toàn giác ngộ thành Phật.

Phải, tu là quá trình liên tục điều chỉnh nhận thức và hành vi, có như vậy mới luôn luôn đổi mới, sáng tạo. Cái biết rồi rơi vào tục đế, cái chưa biết và không thể biết (bất khả tri) mới là chân đế. Tuệ tri khác với thức tri và tưởng tri ở chỗ biết mà như không biết gì cả, hay biết dừng lại ở chỗ không thể biết mới là trí tuệ, nên Lão Tử nói: "Tri bất tri thượng... cố tri chỉ kỳ sở bất tri chí hỷ" là vậy.

Nếu con thường sống biết mình bằng cách quan sát lại hoạt động của thân tâm khi nó đang diễn ra thì con sẽ biết rõ thái độ nhận thức và hành vi của chính mình. Nhờ vậy con biết rõ điều nào đúng điều nào sai, điều nào tốt điều nào xấu, điều nào lợi điều nào hại để tự điều chỉnh thái độ nhận thức và hành vi của mình mà không cần theo theo khuôn mẫu của ai.

Đừng quy chiếu vào một hệ thống đạo đức nào (như quan niệm bố thí, phóng sanh, tụng kinh, trì chú v.v...), vì đạo đức thật sự chỉ nảy nở từ lương tâm của chính con mà thôi. Lúc đó con sẽ tự biết điều gì nên làm, điều gì không nên mà không cần bắt chước ai, hay theo phương pháp nào cả. Con nên vào mục pháp thoại nghe thầy giảng để con có thể sống tự giác như đức Phật đã dạy. Ngài dạy, theo Ngài một cách đúng đắn thì phải tự mình giác ngộ, tự mình thắp đuốc lên mà đi chứ không nương tựa vào Ngài hay ai khác.