Nguyên lý tu tập

Con chưa tẩu hỏa nhập ma đâu, vì thấy ra tình trạng thực của thân tâm là một bước tiến khá xa ra khỏi cái gọi là "hành thiền". Thiền là soi thấy mọi hoạt động của cái ta ảo tưởng để trả thực tại về với bản chất chân thật (thực tánh sabhàva) của pháp, chứ không bị lừa mà "hành" theo lập trình lý tưởng của nó. Lý tưởng của bản ngã chính là ảo tưởng viển vông vô ích. Thấy ra sự viển vông vô ích này, đồng thời thấy ra thực tánh vốn tự nhiên của pháp chính là thiền. Thiền không phải là hoạt động của lý trí và tham ái với mục đích đạt được sở tri và sở đắc của cái ta ảo tưởng. Thiền là thấy ra toàn bộ sự thật và ngay đó có sự chuyển hóa. Sự chuyển hóa này chính là sống tùy duyên thuận pháp vô ngã vị tha.

Cái sai của con là ở chỗ chưa thông suốt thái độ "buông". Ý đồ buông cũng là ý đồ của bản ngã. Có nhiều loại buông: Buông cái không thích, buông cái đã chán, buông cái bất lợi, buông cái không dùng nữa v.v... Buông như vậy chỉ có nghĩa là bỏ đi một vật, một việc hay một trạng thái không bằng lòng vừa ý mà thôi. Đó chỉ là buông bên ngoài, còn chữ buông thầy nói là buông thái độ bên trong, hay nói cho cụ thể là buông ý đồ lăng xăng của bản ngã. Khi không còn thái độ lăng xăng của bản ngã thì tâm trở về với bản chất rỗng lặng trong sáng tự nhiên của nó, bấy giờ buông có nghĩa là để yên mọi sự, mọi vật, mọi trạng thái như nó đang là và chỉ thấy thực tánh của nó là như vậy thôi, không có ta, của ta, tự ngã của ta trong đó. Ý đồ của bản ngã thì có sinh có diệt, còn buông chính là tâm bất sinh chứ không sinh tâm ưa ghét để rồi có lấy có buông.

Tuy nhiên, nếu con niệm "buông" như một pháp đối trị tạm thời thì cũng được. Khi tâm quá vọng động mà tầm thấy biết chưa đủ trung thực, khiến sinh rối loạn thì tự nhắc "buông" để cảnh giác mình trở về chánh niệm tỉnh giác là tốt. Pháp đối trị nếu biết sử dụng đúng thời, đúng chỗ, đúng trường hợp thì vẫn có thể mở đường cho thấy biết chân thực, nhưng ngược lại nếu sử dụng như phương tiện đạt được trạng thái lý tưởng thì mới là trở ngại cho sự chuyển hóa tự nhiên. Khi người chưa thấy pháp hay chưa ngộ thì đối trị còn trong vòng khái niệm đúng sai, thiện ác và luôn muốn trở thành, nên chỉ làm cho vấn đề phức tạp thêm, nhưng khi đã thấy pháp thì đối trị cũng là việc tự nhiên như đói thì ăn, khát thì uống... không có gì là sai cả.

Pháp học tuy nhiều nhưng chung quy tóm gọn trong Bốn Sự Thật (Tứ Diệu Đế), trong đó bao gồm Bát Chánh Đạo, Tứ Niệm Xứ, Thất Giác Chi là cốt lõi của pháp hành. Trong thời đức Phật, có vị chỉ nghe một câu kệ, một pháp thoại ngắn thì liền đắc đạo quả, còn ngày nay chúng ta có Tam Tạng và cả chú giải nữa mà vẫn không thông, không thấy ra chỗ Phật muốn chỉ dạy là ngay nơi thân tâm mình, nếu đã thấy thì cứ ngay nơi thân thọ tâm pháp mà tinh tấn chánh niệm tỉnh giác, hoặc thận trọng chú tâm quan sát thì sớm muộn gì cũng thấy ra Chân Lý, đâu cần phải đào bới trong ngôn từ mà thấy pháp.

Tam Tạng được dịch ra tiếng Việt còn nhiều chỗ thiếu sót, các vị giảng sư cũng chưa hẳn đã hiểu nghĩa đúng lời Phật dạy nên mới chia ra nhiều tông chi, hệ phái ngày càng nhiều hơn, ngay cả pháp hành cũng chia ra nhiều trường phái thiền với những phương pháp khác nhau, vậy bây giờ biết ai đúng ai sai và biết tin ai để học? Do đó chỉ cần được những người có thực chứng chỉ bày cho nguyên lý tu tập thì cứ ngay nơi thân thọ tâm pháp mà thấy ra Sự Thật, như Kinh Tứ Niệm Xứ đã dạy là được, đâu cần phải qua ngôn ngữ đã bị tam sao thất bổn?

Con suy nghĩ về sân hoặc ganh tỵ... rồi phê phán, đánh giá, kiểm duyệt nó theo quan niệm đạo đức nào đó của tôn giáo, của xã hội hay của riêng con nhiều hơn là quan sát, lắng nghe nó một cách trọn vẹn, khách quan và trong sáng. Khi con sống với một quan niệm hoặc chủ trương nào đó thì con sẽ rất dễ bị sân nếu có ai đó làm ngược lại. Tính vị kỷ, tự tôn, tự ty cũng làm con dễ sân khi ai đó đụng đến quyền lợi hoặc xúc phạm lòng tự ái của con. Tham hay mong muốn như ý mình thường thiếu tế nhị trong hành xử nên sinh ra bất như ý, đó cũng chính là sân. Sự căng thẳng, dồn nén hoặc bị áp lực làm thần kinh suy yếu cũng là nguyên nhân sinh ra tâm sân. Bệnh tật trên thân thể cũng ảnh hưởng đến tâm sân v.v...

Nói tóm lại, một tâm dễ dao động bởi ảnh hưởng bên ngoài thì khó mà trầm tĩnh sáng suốt được. Tất cả những lý do nêu trên đều xuất phát từ sự sống thiếu trọn vẹn với hiện tại nên bị quá khứ, tương lai, và bên ngoài chi phối. Có khi nào con lặng lẽ lắng nghe hoặc quan sát tâm sân một cách trọn vẹn chưa? Có khi nào con đi, đứng, ngồi, nằm, ăn, uống, làm việc v.v... một cách trọn vẹn không? Nếu có con sẽ thấy trong đó con không hề bị ảnh hưởng bởi bất cứ điều gì bên ngoài và vì thế sân, ganh tỵ, nghĩ tưởng lung tung không thể khởi lên được. Nhưng dù sao con có thấy mình bực tức, ganh tỵ... là được rồi, bây giờ con chỉ cần thấy chúng một cách khách quan trung thực hơn thì rồi con sẽ thấy chúng sẽ không quấy rầy con nữa. Thầy đã nói những cảm xúc, những tâm trạng, những vọng tưởng... chỉ đến để giúp con phát huy trí tuệ nếu con biết thận trọng chú tâm quan sát một cách trọn vẹn, trung thực và trong sáng.