Phật tánh, chân tâm, tánh giác, tánh biết chói sáng (Pabhassara Citta)

Thực ra tâm khi nào cũng có, chỉ là hiện diện dưới nhiều dạng khác nhau mà thôi. Vì người ta chỉ biết có tâm khi nó khởi lên theo đối tượng, còn khi nó không khởi lên thì cho là không có tâm, đúng ra tâm lúc đó ở dưới dạng bhavanga, tiềm thức hoặc vô thức, mà cũng có thể lúc đó là Tâm Bất Sinh, cái tâm luôn chiếu sáng (pabhassara citta) mà đức Phật gọi là "không sinh, không hữu, không tác, không thành". Khi khởi tướng dụng thì có tới 121 tâm khác nhau, người không cảm nhận vi tế ít thấy được tâm xả hoặc tâm si trong trạng thái hôn trầm, và càng không thấy được cái tâm vốn Bất Sinh. Hiện tướng của tâm thì lúc sinh lúc diệt, lúc có lúc không nên còn dễ thấy, vậy mà người không chánh niệm tỉnh giác vẫn không thấy được, huống chi tự tánh của tâm thì không sinh-diệt, không đến-đi, không thường-đoạn, không hữu-vô, làm sao mà thấy, nên nói thế nào cũng đúng, thế nào cũng sai. Tốt nhất là khi nó thế nào con thấy như vậy là được.

Ngài Huệ Năng thường nói "ngược" để phá chỗ chấp "xuôi" của người chỉ biết một chiều trên lý thuyết, giúp đánh thức họ ra khỏi chỗ chấp mê. Trong thực tế, cái gì có thật mới vô thường, còn tâm phân biệt là ảo làm sao vô thường được, con không thấy thế sao?

Trong tâm, tánh biết là cốt lõi, ý thức là nhánh ngọn, nếu chấp vào nhánh ngọn thì làm sao tìm được cốt lõi? Chữ "ngọc" thường được một số tôn giáo ví cho cốt lõi của tâm.