Question 1

Thưa thầy, sau khi tìm hiểu giáo pháp một thời gian thì con có nghe đến một khái niệm là "tánh biết". Theo như con hiểu thì tánh biết này tồn tại độc lập với các cảm xúc của con người như vui thích, hờn giận, đau khổ... tánh biết này lấy sáu căn làm phương tiện để nhận biết thế giới bên ngoài, nó tồn tại ngay cả khi sáu căn mất đi (tức là khi chết) vậy con muốn hỏi thầy là khi sáu căn hư hoại thì tánh biết thể hiện như thế nào ạ? Và thứ hai là nếu ta cứ bám vào tánh biết ấy, không rời nó ra (như là biết đẹp, biết xấu, biết nóng, biết lạnh... nhưng chỉ là biết mà thôi, không khởi tâm thích thú hay chán ghét...) thì cách tu tập đó có đúng không ạ? Làm theo cách này (tức là chỉ "biết" mà thôi) thì có tới được Niết Bàn không ạ?

Accepted Answer

1) Tâm có hai phần: Tánh biết thuộc thể tánh, 6 thức thuộc tướng dụng. Vì vậy tánh biết là một trong những đậc tính của tâm chứ không phải độc lập với các đặc tính khác. Tánh biết hoàn hảo là vô sư trí, 6 thức hoàn hảo là hậu đắc trí. Cả hai phải bổ túc lẫn nhau mới hoàn toàn giác ngộ. Chấp 6 thức là bản ngã thì rơi vào Hữu. Chấp tánh biết là bản ngã thì rơi vào Không, cả hai đều biên kiến của cái ngã ảo tưởng. 2) Khi sáu căn hư hoại tức là thân hoại mạng chung (có nhĩa là chết) thì tánh biết của tâm vẫn thể hiện sự tồn tại qua lộ trình tâm tục sinh: Cuti Bhavanga Patisandhi chấm dứt đời sống này để chuyển sinh vào đời sống khác với sự hình thành 6 căn mới. 3) Giả thiết của con rằng "nếu ta cứ bám vào tánh biết ấy, không rời nó ra..." là rơi vào trường hợp chấp thể tánh bỏ tướng dụng như đã nói trong phần 1 là "chấp Không" của cái ta biên kiến, ảo tưởng. Ví dụ như con dao có cán và lưỡi. Người ngu không biết sử dụng dao, cầm đàng lưỡi nên bị đứt tay, anh ta bỏ lưỡi chỉ lấy cái cán thì con dao đâu còn tác dụng gì nữa! Tâm cũng vậy, chạy theo 6 thức mà bỏ quên tánh biết thì rơi vào sinh diệt của thế giới hiện tượng, ngược lại chấp giữ tánh biết mà bỏ quên 6 thức thì rơi vào trầm không trệ tịch. Giác ngộ là ở trong tánh tướng thể dụng mà thông suốt vô ngại chứ không phải là nắm giữ bất cứ điều gì trên đời (Natthi loke upadiyati). Tánh biết tự chiếu (Pabhassara citta) nếu ta bám vào tánh biết thì chính là cướp công pháp, ăn trộm pháp và thọc gậy sự vận hành tự nhiên của pháp mất rồi!

Question 2

Lạy Thầy! Con có điều thắc mắc xin Người từ bi hoan hỉ chỉ dạy giúp con.

Điều con muốn hỏi là về bản ngã. Thưa thầy đúng như Người đã nói sở dĩ có khổ đau... đều xuất phát từ bản ngã. Chính vì vậy con đã thực hành tu tập quán sát, đào sâu suy nghĩ, chiêm nghiệm... về điều này. Con nhận thấy tánh thấy biết và các tập khí, tham sân si... là 2 là thực thể khác nhau. Tánh thấy biết thì rỗng lặng trong sáng còn các tập khí thì ngược lại. Tuy nhiên dù có làm cách nào thì nó vẫn tồn tại ở đó. Con tạm ví dụ tánh biết như cốc thủy tinh còn các tập khí như nước trong cốc, nước có thể trong đục hay có mầu này mầu khác tùy theo nghiệp duyên hoàn cảnh của mỗi người. Như vậy 2 cái thành một tạo nên bản ngã cái cốc mầu sắc biểu hiện ra bên ngoài. Chính vì vậy ta không thể đổ nước trong cốc ra được, mà nếu muốn làm vậy chỉ có thể đập bỏ cái cốc. Mà như vậy thì lấy gì để tu. Còn như khi quay về để thấy thì tánh thấy biết của con chỉ thấy mầu sắc của nước mà thôi. Tham sân si mạn nghi ác kiến... vẫn còn đó chỉ chực chờ là biểu hiện. Mà kiểu gì thì cái cốc vẫn còn cái ta vẫn còn, cố gắng chăng chỉ có thể chuyển hóa nước bên trong cho trong lành, thì như vậy cái ta này đã là rốt ráo hay chưa, được gọi là vô ngã hay chưa. Và liệu có con đường nào khác ngoài việc chuyển hóa nước hay không?

Đệ tử ngu si mong Người từ bi hoan hỉ khai sáng giúp con. Kính lạy Thầy.

Accepted Answer

Ví dụ tánh biết là cái cốc và nước bên trong là tập khí cũng hay, nhưng lại làm cho vấn đề trở nên nan giải. Nếu ví dụ tánh biết là nước, tập khí là những tạp chất trộn lẫn vào nước thì có lẽ dễ hiểu và dễ xử lý hơn. Tạp chất có thể làm cho tướng nước biến đổi nhưng tánh nước vẫn không thay đổi, cũng vậy, tập khí có thể làm cho tướng tâm biến đổi nhưng tánh của tâm vẫn là tánh biết không thay đổi. Đồng thời, khi nước yên thì tạp chất sẽ lắng xuống và tướng nước lại trong, cũng vậy, tâm thanh tịnh thì tập khí tự hoại và tướng tâm cũng thanh tịnh, tướng tâm thanh tịnh thì trở về hòa đồng với tánh biết trong sáng. Còn bị vướng tập khí là còn cái ngã ảo tưởng, không còn vướng tập khí nữa thì giác ngộ giải thoát, làm sao còn cái ngã ảo tưởng được?

Question 3

Kính bạch thầy. Khoảng 2 tháng nay con không chế định, không dụng công, không phải ức chế tâm mà là rất tự nhiên những lời những ý của thầy và những câu của các vị tổ mà trước đây con đã từng đọc thoáng qua trong trí con khi tánh biết thấy ra con vẫn trọn vẹn với đang là. Lúc đó những ý tứ nảy ra rất nhiều, con nhận ra trí tuệ sáng suốt trong mỗi con người là vô biên, nó chỉ tới với con được mấy chục giây, chợt đến rồi chợt đi mau. Rất nhiều lần con đã định hỏi thầy nhưng rồi lại thôi, con tự khuyên mình cái đó cũng là 1 pháp trong các pháp, cứ để nó đến đi như bao pháp khác, nhưng rất rất nhiều lần như vậy.

Thưa thầy có phải do não con bị tổn thương nên bị hạn chế như vậy không hay con đang vướng mắc chỗ nào, kính mong thầy dạy thêm cho con.

Con thành kính tri ân thầy.

Accepted Answer

Tánh giác (Pabhassara Citta) có hai loại tuệ: Tuệ chiếu và tuệ ứng. Tuệ chiếu thì luôn luôn chiếu, như mặt trời luôn sáng vậy. Còn tuệ ứng thì tùy duyên mà ứng, ứng rồi lại thôi. Nên tánh giác được mô tả là:/

Sự đến tâm ứng hiện/

Sự đi tâm rỗng rang/

Như thế chẳng lẽ không tốt hay sao?