Question 1

Thưa Thầy Viên Minh, con thắc mắc là mọi hiện hữu đều từ Đất Nước Gió Lửa Hư Không Tánh Biết, như vậy thì tâm con là gì trong 6 thứ ấy, hay là cả 6 thứ vậy Thầy? Khi con tự hỏi: "Ủa, tâm mình ở đâu?". Con không tìm thấy tâm con nơi thân con, không thấy tâm con nơi một vật cụ thể nào, sao con thấy tự do quá chừng! Nhưng thực là con vẫn chưa biết tìm tâm con nơi đâu cả?! Xin Thầy giải đáp giúp con. Con cám ơn Thầy nhiều nhiều.

Accepted Answer

Con làm thầy cười thật đó, giống như có lần thầy lấy cây đèn pin rọi khắp nơi để tìm chính cây đèn pin ấy, tìm mãi không ra mới bỏ nó xuống thì ra chính nó bị làm công cụ đi tìm nó thì làm sao mà tìm được đây? Nhà thơ Tô Đông Pha có hai câu thơ nói về điều này rất tuyệt:

"Bất thức Lô Sơn chân diện mục

Chỉ duyên thân tại thử sơn trung."

Ý là, chỉ vì đang ở trong núi Lô Sơn nên không thấy nó thật sự ra làm sao! Chẳng lẽ cái gì tánh biết cũng biết mà lại không biết chính nó đang biết hay sao? Tâm là tánh biết thuộc về danh, đất-nước-gió-lửa-hư không thuộc về sắc. Danh biết sắc nhưng sắc không biết danh. Không nên dùng lý trí để tìm hiểu những điều này, vì đó là pháp thực tánh, chỉ có thể chứng ngộ chứ không thể nghĩ bàn, nghĩ bàn liền sai.

Question 2

Thưa Thầy! Trước khi đọc câu trả lời của Thầy con nghĩ rằng Tâm (Tánh Biết) là vốn có, vốn có sẵn nơi mỗi người. Nó luôn sáng soi, không bao giờ tắt, (thường tồn tại như vậy, bất biến) và không bị diệt đi. Sở dĩ không thấy nó chỉ là vì bị vô minh, ái dục, cái ta ảo tưởng che lấp; chỉ việc quay đầu lại là thấy. (Không thấy không có nghĩa là nó đã bị diệt đi).

Sau khi đọc đi đọc lại về câu trả lời của Thầy, con lại nghĩ rằng Tánh Biết (Tâm) nó không thể cứng nhắc như quan điểm ở trên. Song nó lại không phải là tâm sở, không phải giới hạn trong ý thức. Con chưa rõ ràng về nó. Kính mong Thầy chỉ dạy! Kính tri ân Thầy!

Accepted Answer

Cái gì có sinh có diệt đều thuộc pháp hữu vi hoặc pháp tạo tác chủ quan. Tánh biết ứng ra 6 thức nhưng khi 6 thức sinh diệt do duyên thì tánh biết vẫn vậy, nó không diệt bởi vì nếu diệt rồi thì làm sao còn ứng được lập tức trong 6 thức khi căn xúc cảnh, và nếu diệt thì khi 6 thức không hoạt động làm sao còn có sự sống? Do đó dù 6 thức không hoạt động (như khi ngủ hay bất tỉnh) thì tánh biết vẫn hoạt động dưới dạng bhavanga. Không sinh vì sinh tức bây giờ mới có vậy trước đó nó ở đâu? Tánh biết giống như nước, sáu thức giống như sóng, sóng có sinh diệt, còn nước tuy có thể biến đổi thành hơi, mây, mưa v.v... nhưng tánh nước vẫn không sinh diệt. Tuy nhiên, vì nó biến hóa nên không phải là thường, và nó không diệt nên không phải là đoạn.

Question 3

Kính thưa Thầy! Con rất tri ân Thầy về những câu trả lời dành cho con trước đây.

Con là một Phật tử mộ đạo và nhiệt thành. Con luôn cầu mong giác ngộ, luôn mong muốn thấy được pháp.

Trước đây, khi nghe tiếng người nói thì con liền biết đó là tiếng nói của người, thậm chí còn biết đó là tiếng nói của người nào. Và con cho rằng mình đã biết cái nghe như thực. Nhưng dường như sự biết cái nghe đó chỉ là do ý thức biết. Nay khi vẫn sự việc nghe đó, con thấy có 2 cái biết:

1/ Biết có một âm thanh (theo đặc trưng của âm thanh đó) và chỉ nghe vậy thôi.

2/ Một ý muốn đi kèm liền ngay đó và định danh để biết âm thanh đó là âm thanh của cái gì. Khi không định danh được thì nó liền đặt câu hỏi: Đó là âm thanh của cái gì nhỉ?

Bất kỳ khi nào có việc nghe, nhìn,... thì cũng xuất hiện việc định danh xảy ra bởi ham muốn biết; và thông thường là cái biết là chỉ biết cái đã được định danh.

Khi con thấy tách bạch 2 cái biết đó rồi thì trong quan sát cái mong muốn thấy pháp cũng mất đi.

Cái quan sát của con như vậy có gì chưa ổn không ạ? Kính mong Thầy chỉ dạy cho con! Con cảm ơn Thầy!

Accepted Answer

Tốt lắm, như vậy là con đã khám phá ra được cái biết thúc đẩy bởi cái ta muốn biết qua ý thức trong tục đế và cái biết thực tánh như thị trong chân đế qua tánh biết vô ngã. Có giác ngộ, có thấy pháp nhưng không xuất phát từ cái ta muốn biết muốn ngộ nên giác ngộ là vô ngã vô công.