Question 1

Thưa thầy, thầy dạy rằng: "Khi động dụng thì cẩn thận, chú tâm, quan sát. Khi vô sự, buông ra mọi ý đồ tạo tác để cho thân tâm nghỉ ngơi, thì tánh biết liền sáng suốt, định tĩnh, trong lành". Vậy thưa thầy, khi con chìm vào giấc ngủ thì có những trường hợp sau:

Có khi con biết được phần Vô thức của con vẫn làm việc một cách "máy móc" mà con không làm gì được. Điều này cũng giống như đang tỉnh.
Có khi phần Vô thức hoạt động một cách "trí tuệ".
Có khi con ngủ rất sâu chẳng biết gì cả, tất cả các căn đóng lại không còn tiếp xúc gì với 6 trần nữa.

Vậy 3 trạng thái này có giống như đánh mất mình không thưa thầy? Con có cần làm gì thêm để trau dồi sự "biết mình" không? Xin thầy chỉ dạy thêm. Con cám ơn thầy nhiều.

Accepted Answer

Chỉ cần trong sinh hoạt hàng ngày (khi thức) con thường chánh niệm tỉnh giác, nghĩa là biết tùy nghi sử dụng những yếu tố sẵn có mà thầy nói lúc động dụng hay lúc vô sự thì khi ngủ tâm tự nó sẽ ổn định trong trạng thái vô thức mà con không cần làm gì cả. Tùy theo từng giai đoạn của một giấc ngủ cạn hay sâu mà con có thể "biết" hay không biết hoạt động của vô thức trong Bhavanga. Thực ra, khi biết cũng không phải là cái biết của ý thức mà là bằng hoạt động máy móc của ý giới, nên biết mà cũng không làm gì được là phải. Vô thức hoạt động theo quy trình tự nhiên của định luật tâm (citta niyama), một chức năng âm thầm của tánh biết ở trạng thái không ý thức nên không thể nói là trí tuệ hay không trí tuệ. Nhưng khi tâm con đã hoàn toàn trong sáng không còn phiền não ngủ ngầm nữa thì vô thức cũng trở thành tâm thanh tịnh sáng suốt (bạch tịnh thức). Con chỉ đánh mất mình khi tâm vọng niệm, tạp niệm hay thất niệm, chứ lúc ngủ có ý niệm "mình" đâu mà mất hay còn? Trong giấc chiêm bao thì vì có "ý thức trong mộng" nên mới có ý niệm mất mình ảo mà thôi.

Question 2

Kính bạch Thầy. 1. Theo con nhận thức được, pháp Thầy chỉ dạy luôn nhấn mạnh vào Tánh Thấy vốn đã sẵn có, đầy đủ nơi mỗi người. Cốt lõi của việc tu tập là buông bỏ cái bản ngã ảo tưởng che lấp để Tánh Thấy soi chiếu trọn vẹn dòng chảy của pháp. Tướng dụng cũng do tùy thời, tùy duyên mà tùy ứng từ tánh thấy, trực tiếp ngay trên mỗi pháp. Con có một điều thắc mắc: Chỗ Tánh Thấy này, nếu hiểu chệch đi một chút sẽ trở thành cái Đại Ngã của Bàlamôn giáo, dễ rơi vào Thường Kiến mà Đức Phật đã phê phán. Con chỉ cảm nhận được mà không biết diễn đạt ra sao ạ. Kính xin thầy giải nghi cho con. 2. Trong cuộc sống của con, khi con ứng dụng sáng suốt định tĩnh trong lành để sống trực tiếp trên pháp, con nhận thấy cuộc sống của mình là một vai diễn trong một vở kịch lớn, và nhiều lúc con thấy ngột ngạt khi phải đóng một vai diễn quá sức. Con nghĩ ý muốn thoát ra khỏi vai diễn đó cũng là bản ngã, mà cuộc sống là vậy không thể nào thoát ra khỏi nó nên con làm theo lời Thầy dạy, nhẫn nại với vai diễn của mình để học ra bài học giác ngộ. Nhưng con vẫn có cảm giác rằng, nếu mình được đóng một vai diễn hợp với mình, hợp với khả năng, hợp với tính cách của mình thì mình sẽ dễ dàng học ra hơn, ít bì gò bó ức chế hơn. Có phải như vậy không thầy? Khi nhận thức ra điều đó, nếu con chủ động đi tìm một vai diễn khác (dù chưa biết cái đó có hợp với mình không), và dám chấp nhận sự thành bại của một vai diễn mới để tiếp tục bài học giác ngộ thì có phải là hành động của vô minh ái dục không thưa Thầy? Con kính chúc Thầy luôn khỏe mạnh.

Accepted Answer

1) Tánh biết là cái mà mỗi người sẵn có khác quá xa với cái gọi là Đại Ngã trường tồn bất biến. Tánh biết biết pháp thì biến hóa vô cùng trên đối tượng vô thường, làm sao mà bất biến được. Tuệ đầu tiên của thiền Vipassanà là thấy chỉ có danh và sắc, không có bản ngã. Sắc là mắt, tai, mũi, lưỡi, thân; còn danh là tâm có tánh chất biết pháp nên gọi là tánh biết. Đơn giản vậy thôi sao lại "cảm nhận" ra thành Đại ngã làm gì? (Khi nghe hãy trực nhận ngay điều được nói chứ đừng tưởng tượng rồi so sánh kết luận lăng xăng v.v...). Người không có tánh biết nghĩa là người không có tâm (danh) mà chỉ có thân (sắc) thôi thì khác gì xác chết? Sở dĩ nói tánh biết sẵn có vì người nào mà chẳng có sẵn danh sắc, nếu không có tánh biết sẵn có đó thì lấy gì để tu? Nhưng tánh biết vốn vô ngã nên rất trong sáng. Chính cái ta ảo tưởng che mờ tánh biết nên không phát huy được tánh sáng suốt, định tĩnh, trong lành sẵn có bên trong. Vì vậy mục đích chính của thiền Vipassanà là buông cái ta ảo tưởng đi để tánh biết vô ngã tự soi chiếu thực tánh pháp ngay nơi thân, thọ, tâm, pháp này. Nếu không làm như vậy mà lại đem cái "ta biết" ra tu tập thì tuệ thứ nhất không bao giờ đạt được, làm sao nói đến đắc Đạo đắc Quả gì được! 2) Cuộc sống tự nó không phải là vai diễn, mà là pháp đang vận hành đúng với luật nhân quả duyên báo rất tự nhiên của nó. Cuộc sống là bài học duy nhất của sự giác ngộ, không qua đó mà giác ngộ thì không tìm đâu ra sự giác ngộ ở nơi nào khác. Chính cái ta ảo tưởng lăng xăng phản ứng tạo tác trên cuộc sống đó mới là vai diễn. Vấn đề là có phát huy được sự sáng suốt, định tĩnh, trong lành sẵn có trong tánh biết pháp để loại trừ vai diễn của cái ta ảo tưởng đó đi không, chứ không phải đổi vai diễn này qua vai diễn khác. Bàn ngã đã diễn sai nên tự chuốc lấy ngột ngạt, bây giờ lại tiếp tục sai lầm khi muốn đổi vai diễn khác như ý mình thì thực ra chỉ đổi ngột ngạt này qua ngột ngạt khác mà thôi. Bao lâu còn muốn diễn thì mãi mãi vẫn còn ngột ngạt khôn nguôi!

Question 3

Kính bạch sư! Tánh biết thấy tâm tưởng hoạt động và vì tánh biết hiện hữu nên tưởng chỉ là sự lừa phỉnh của tâm, con thấy có cái thật và cái giả. Con xin thành tâm tri ân sư đã khai ngộ cho chúng con tỉnh giấc mộng dài, quay về là thấy tánh.

Accepted Answer

Thầy hoan hỷ chúc mừng. Mục đích giảng giải của thấy là để giúp mọi người thấy ra điều đó.