Q: Kính thưa thầy, <p 1 Tâm rỗng lặng, trong sáng và hồn nhiên là tâm không phê phán, khen chê, thấy đúng sai mà không sinh tâm kỳ thị... khi nhìn mọi sự, phải không, thưa thầy? <p 2 Con quan sát thấy là khi nhìn mọi sự xảy ra bên ngoài, liên hệ hoặc không liên hệ trực tiếp với mình, bằng tâm rỗng lặng trong sáng không phê phán thì tương đối dễ hơn là nhìn những cảm xúc và suy nghĩ bên trong, phải không thưa thầy? Không lần nào con nhìn được những cảm xúc của mình khởi lên một cách trọn vẹn, lần nào cũng thất bại, con thấy thật là khó. Không biết là thầy có bí quyết gì không, xin dạy cho chúng con với. <p 3 Cốt lõi pháp thiền mà thầy đang hướng dẫn nằm ở một chữ THẤY thôi, phải không thưa thầy? Nếu phải nói một câu cho cốt lõi của pháp hành thầy đang hướng dẫn, thì đó là câu gì, xin cho chúng con biết để làm hành trang trên đường tu tập giải thoát. <p Con kính thầy luôn được nhiều sức khỏe. Con cám ơn thầy nhiều lắm.

1) Đúng rồi. Tánh biết có thể phân biệt được mọi sự sai khác của tánh tướng thể dụng trên phương diện chân đế và ngay cả trên phương diện tục đế mặc dù qua phương tiện ý thức vẫn biết rõ mọi giá trị chế định tương đối nhưng nếu không bị ngã hóa thì cũng không phân chia nhị nguyên để kỳ thị hay chấp trước một chiều. 2) Đó là vì con vẫn cố ý thấy bằng ý thức phân biệt nên mới có khi thấy được khi không. Nếu con thấy một cách tự nhiên với tánh biết trong sáng hồn nhiên của tâm như con nói trên thì con sẽ không rơi vào hữu ý nắm bắt đối tượng nữa. Khi nhìn sự vật bên ngoài thì tâm vô tư hơn, vì không đồng hóa với khái niệm ta và của ta nên thấy mới rõ hơn mà không mệt, nhưng khi nhìn bên trong, vì con cho rằng cảm xúc, tư tưởng là ta hoặc của ta nên mới xen chủ ý vào mà thành ra có được có mất, đúng không? 3) Đừng lệ thuộc vào một câu nói cốt lõi nào cả, chỉ ngay đó mà thấy, trọn vẹn trong sáng, không tham ưu, không nương tựa, không nắm bắt bất cứ điều gì thì đó chính là cốt lõi của pháp rồi.

Q: Kính bạch Thầy, con xin Thầy chỉ dạy cho con. Trong tứ oai nghi và những lúc làm việc, con luôn có niệm biết. Cái biết này hầu như lúc nào cũng sáng trong Thầy ạ. cái biết này không phải cái biết của tâm thức mà là cái biết của tự tánh thanh tịnh thưa Thầy. Đó là theo chỗ hiểu của con. Những lúc ngồi thiền, con cũng chỉ duy trì niệm biết thôi, mặc kệ những gì xảy đến cho thân hay ngoài thân. Và dĩ nhiên khi niệm biết có mặt thì không một niệm nào khác xen vào. Bạch Thầy, cứ như thế con hành trì trong suốt thời thiền, có đúng không ạ? Con mong Thầy hướng dẫn cho con. Con kính chúc Thầy luôn khỏe.

Tốt lắm con. Thầy gọi đó là tánh biết, nó ứng ra cái biết của 6 thức mà người ta lại thường lầm và đồng hoá nó với cái biết của ý thức trong 6 thức tướng dụng của nó. Ý thức thường rơi vào phân biệt theo khái niệm chế định, ít khi có được sự trực nhận, linh thị hoặc linh cảm của tuệ tri. Cái biết này không phải là ý thức mà cũng không phải là vô thức nên thầy gọi là tánh biết. Mặc dù nói nó là tự tánh thanh tịnh hay trong sáng gì đó cũng không sai nhưng nói như vậy dễ hiểu sai bản chất đích thực của nó mà trở thành quan niệm thường kiến nên thầy chỉ gọi là tánh biết cho đơn giản tự nhiên và cụ thể hơn. Người phát hiện được tánh biết này thì việc tu tập sẽ dễ dàng và chính xác hơn, không dễ bị ngã hoá như tu theo ý thức. Thấy được nó, con cứ ứng ra trong sinh hoạt đời sống hàng ngày thì tốt hơn cố xác định nó là gì. Dù thấy đúng mà rơi vào xác định vẫn dễ đưa đến chấp thủ và trở thành tà kiến. Tất nhiên nếu biết sử dụng ý thức đúng chức năng của nó thì vẫn tốt vì nó là tướng dụng của tánh biết. Trong khi tánh biết nhận ra chân đế thì ý thức đúng giúp thấy ra giá trị tưong đối của tục đế, mà cả hai đều cần thiết trong đời sống của nhân loại. Giác ngộ chân đế mà vẫn sống hài hoà trong tục đế đó là bậc đã thấu suốt được Trung Đạo vậy.

Q: Kính bạch Thầy, nghe đĩa Thầy giảng tại chùa Pháp Luân Huế có nói: Đức Phật tiếp xúc với người ngoại đạo. Ngài hỏi: <p "Thầy ngươi dạy gì?" <p "Bạch Đức Cồ Đàm, Thầy con dạy phải thường biết. Thế Đức Cồ Đàm dạy gì?" <p Đức Phật trả lời: "Như Lai cũng dạy biết, nhưng không cần lúc nào cũng phải biết". <p Lúc đó trong buổi trà đạo buổi sáng ở chùa Bửu Long, sư NT có nói: "Có thể Đức Phật nói về cái biết Paramattha". <p Bạch Thầy, con hiểu ý sư nhưng Thầy có thể cho con một ví dụ để rõ hơn được không ạ. Xin Thầy từ bi giảng giải cho chúng con biết. Con kính cám ơn Thầy.

Cái biết mà đạo sĩ nói là cái biết ý thức của bản ngã, cái biết của "tôi tư duy nên tôi hiện hữu", nó có sinh có diệt theo đối tượng, nên bản ngã luôn muốn duy trì nó thường xuyên thì mới không mất cái tôi hiện hữu. Còn cái biết mà Đức Phật nói là tánh biết của tâm vốn không sinh diệt và vô ngã nên không cần phải duy trì. Sự đến thì ứng ra biết ngay, sự đi thì nó trở về không, dù ứng ra tướng dụng hay trở về tánh không thì nó vẫn không sinh không diệt. Ý thức giống như sóng, tánh biết giống như nước. Sóng có sinh diệt tuỳ duyên tác động bên ngoài, nhưng tánh nước thì không thay đổi.

Question 1

Kính thưa thầy, <p 1 Tâm rỗng lặng, trong sáng và hồn nhiên là tâm không phê phán, khen chê, thấy đúng sai mà không sinh tâm kỳ thị... khi nhìn mọi sự, phải không, thưa thầy? <p 2 Con quan sát thấy là khi nhìn mọi sự xảy ra bên ngoài, liên hệ hoặc không liên hệ trực tiếp với mình, bằng tâm rỗng lặng trong sáng không phê phán thì tương đối dễ hơn là nhìn những cảm xúc và suy nghĩ bên trong, phải không thưa thầy? Không lần nào con nhìn được những cảm xúc của mình khởi lên một cách trọn vẹn, lần nào cũng thất bại, con thấy thật là khó. Không biết là thầy có bí quyết gì không, xin dạy cho chúng con với. <p 3 Cốt lõi pháp thiền mà thầy đang hướng dẫn nằm ở một chữ THẤY thôi, phải không thưa thầy? Nếu phải nói một câu cho cốt lõi của pháp hành thầy đang hướng dẫn, thì đó là câu gì, xin cho chúng con biết để làm hành trang trên đường tu tập giải thoát. <p Con kính thầy luôn được nhiều sức khỏe. Con cám ơn thầy nhiều lắm.

Accepted Answer

1) Đúng rồi. Tánh biết có thể phân biệt được mọi sự sai khác của tánh tướng thể dụng trên phương diện chân đế và ngay cả trên phương diện tục đế mặc dù qua phương tiện ý thức vẫn biết rõ mọi giá trị chế định tương đối nhưng nếu không bị ngã hóa thì cũng không phân chia nhị nguyên để kỳ thị hay chấp trước một chiều. 2) Đó là vì con vẫn cố ý thấy bằng ý thức phân biệt nên mới có khi thấy được khi không. Nếu con thấy một cách tự nhiên với tánh biết trong sáng hồn nhiên của tâm như con nói trên thì con sẽ không rơi vào hữu ý nắm bắt đối tượng nữa. Khi nhìn sự vật bên ngoài thì tâm vô tư hơn, vì không đồng hóa với khái niệm ta và của ta nên thấy mới rõ hơn mà không mệt, nhưng khi nhìn bên trong, vì con cho rằng cảm xúc, tư tưởng là ta hoặc của ta nên mới xen chủ ý vào mà thành ra có được có mất, đúng không? 3) Đừng lệ thuộc vào một câu nói cốt lõi nào cả, chỉ ngay đó mà thấy, trọn vẹn trong sáng, không tham ưu, không nương tựa, không nắm bắt bất cứ điều gì thì đó chính là cốt lõi của pháp rồi.

Question 2

Kính bạch Thầy, con xin Thầy chỉ dạy cho con. Trong tứ oai nghi và những lúc làm việc, con luôn có niệm biết. Cái biết này hầu như lúc nào cũng sáng trong Thầy ạ. cái biết này không phải cái biết của tâm thức mà là cái biết của tự tánh thanh tịnh thưa Thầy. Đó là theo chỗ hiểu của con. Những lúc ngồi thiền, con cũng chỉ duy trì niệm biết thôi, mặc kệ những gì xảy đến cho thân hay ngoài thân. Và dĩ nhiên khi niệm biết có mặt thì không một niệm nào khác xen vào. Bạch Thầy, cứ như thế con hành trì trong suốt thời thiền, có đúng không ạ? Con mong Thầy hướng dẫn cho con. Con kính chúc Thầy luôn khỏe.

Accepted Answer

Tốt lắm con. Thầy gọi đó là tánh biết, nó ứng ra cái biết của 6 thức mà người ta lại thường lầm và đồng hoá nó với cái biết của ý thức trong 6 thức - tướng dụng của nó. Ý thức thường rơi vào phân biệt theo khái niệm chế định, ít khi có được sự trực nhận, linh thị hoặc linh cảm của tuệ tri. Cái biết này không phải là ý thức mà cũng không phải là vô thức nên thầy gọi là tánh biết. Mặc dù nói nó là tự tánh thanh tịnh hay trong sáng gì đó cũng không sai nhưng nói như vậy dễ hiểu sai bản chất đích thực của nó mà trở thành quan niệm thường kiến nên thầy chỉ gọi là tánh biết cho đơn giản tự nhiên và cụ thể hơn.

Người phát hiện được tánh biết này thì việc tu tập sẽ dễ dàng và chính xác hơn, không dễ bị ngã hoá như tu theo ý thức. Thấy được nó, con cứ ứng ra trong sinh hoạt đời sống hàng ngày thì tốt hơn cố xác định nó là gì. Dù thấy đúng mà rơi vào xác định vẫn dễ đưa đến chấp thủ và trở thành tà kiến. Tất nhiên nếu biết sử dụng ý thức đúng chức năng của nó thì vẫn tốt vì nó là tướng dụng của tánh biết. Trong khi tánh biết nhận ra chân đế thì ý thức đúng giúp thấy ra giá trị tưong đối của tục đế, mà cả hai đều cần thiết trong đời sống của nhân loại. Giác ngộ chân đế mà vẫn sống hài hoà trong tục đế đó là bậc đã thấu suốt được Trung Đạo vậy.

Question 3

Kính bạch Thầy, nghe đĩa Thầy giảng tại chùa Pháp Luân Huế có nói: Đức Phật tiếp xúc với người ngoại đạo. Ngài hỏi:

"Thầy ngươi dạy gì?"

"Bạch Đức Cồ Đàm, Thầy con dạy phải thường biết. Thế Đức Cồ Đàm dạy gì?"

Đức Phật trả lời: "Như Lai cũng dạy biết, nhưng không cần lúc nào cũng phải biết".

Lúc đó trong buổi trà đạo buổi sáng ở chùa Bửu Long, sư NT có nói: "Có thể Đức Phật nói về cái biết Paramattha".

Bạch Thầy, con hiểu ý sư nhưng Thầy có thể cho con một ví dụ để rõ hơn được không ạ. Xin Thầy từ bi giảng giải cho chúng con biết. Con kính cám ơn Thầy.

Accepted Answer

Cái biết mà đạo sĩ nói là cái biết ý thức của bản ngã, cái biết của "tôi tư duy nên tôi hiện hữu", nó có sinh có diệt theo đối tượng, nên bản ngã luôn muốn duy trì nó thường xuyên thì mới không mất cái tôi hiện hữu. Còn cái biết mà Đức Phật nói là tánh biết của tâm vốn không sinh diệt và vô ngã nên không cần phải duy trì. Sự đến thì ứng ra biết ngay, sự đi thì nó trở về không, dù ứng ra tướng dụng hay trở về tánh không thì nó vẫn không sinh không diệt. Ý thức giống như sóng, tánh biết giống như nước. Sóng có sinh diệt tuỳ duyên tác động bên ngoài, nhưng tánh nước thì không thay đổi.