Question 1

Thưa thầy, con rất hay ảo tưởng hảo huyền. Gần đây con sống phóng dật theo dục tưởng nên mệt mỏi và nhức đầu. May con đọc được bài thơ trong kinh pháp cú :

"Không phóng dật, đường sống

Phóng dật là đường chết

Không phóng dật, không chết

Phóng dật như chết rồi."

Con thấy rất thấm thía lời dạy của Đức Phật, đúng là phóng dật như chết rồi! Thưa thầy, thầy có bản tiếng pali của bài thơ này, thầy cho con xin để con tập đọc hàng ngày vì tâm con hay phóng dật.

À, thưa thầy, đôi khi chuẩn bị phóng dật là con biết nhưng cái tâm ham muốn quá mạnh nên con chẳng kiên nhẫn nổi. Vậy con có nên tập tạm thời thiền định để đối trị những lúc như vậy không ạ. Xin thầy cho con lời khuyên!

Con xin tạ ơn đảnh lễ thầy!

Accepted Answer

1 Đó là câu kệ Pháp Cú số 21: "Appamàdo amatapadam Pamàdo maccuno padam Appamattà na mìyanti Ye pamattà yathà matà". 2 Cách xử lý phóng dật mỗi người một khác tùy căn cơ trình độ của mình, không có một phương pháp tiêu chuẩn nào nhất định. Chủ yếu cần biết rõ rằng nguyên lý không phóng dật chính là trở về trọn vẹn trong sáng với thực tại mà Kinh Tứ Niệm Xứ gọi là tinh tấn chánh niệm tỉnh giác trên thân thọ tâm pháp. Để thực hiện điều này dễ dàng và hiệu quả thì chỉ cần thận trọng chú tâm quan sát mọi hoạt động của thân tâm trong tương giao với hoàn cảnh đang sống là được. Thấy ra là chính chứ không phải đạt được điều gì. Thấy ra cái sai để tự động điều chỉnh thì tốt hơn là cố đạt đến cái đúng như mình nghĩ. Rốt ráo mà nói thì trú vào định cũng là một loại phóng dật cao cấp biểu hiện trong sắc ái và vô sắc ái nên Phật đã đạt được thiền định cao nhất vẫn từ bỏ để trở về trọn vẹn trong sáng với thực tại và đã hoàn toàn giác ngộ. Định có thể là một phương tiện như bao nhiêu phương tiện khác, nghĩa là cần thì dùng không thì thôi chứ đừng để lệ thuộc vào nó. Giống như nước, khát thì uống, không thì thôi chứ uống quá nhu cầu cần thiết cũng vẫn sinh bệnh. Buông tốt hơn là trụ, vì pháp là vô thường vô ngã nên trụ vào đâu cũng khổ, dù động hay tịnh thì cũng chỉ là hai đối cực của sự sống mà thôi, trụ bên nào cũng khổ như nhau. Chủ yếu là sống thăng bằng không tấp vào bờ bên này bên kia là được.

Question 2

Thầy tôn kính! Lời đầu tiên con xin phép được vấn an sức khỏe của thầy ạ!

Kính thưa thầy, xin thầy hoan hỉ cho con được hỏi: gần đây, trong 1 lần ngồi thư giãn chợt con nhận thấy cửa mũi là một bến đợi để quan sát hơi thở vào ra, con không biết hơi thở từ đâu đến và đi về đâu. Sau đó con thấy thân nhẹ hẫng chỉ còn hơi thở ra đến một khoảng không và hơi thở vào cũng đến một khoảng không như vậy, rồi con nghĩ hơi thở là một trong tứ đại, là vô ngã thì ba đại còn lại cũng vô ngã nốt. Kính thưa thầy, những hiện tượng trên có phải do con tưởng ra hay không và con suy nghĩ như thế có đúng không? Con kính xin thầy hoan hỉ chỉ dạy cho con và con kính chúc thầy luôn an lạc ạ!

Accepted Answer

Điều con thấy và nghĩ là đúng, tuy nhiên cũng có thể vẫn chỉ là tưởng trong trạng thái thiền định nếu như đó chưa phải là tuệ thấy thực tánh. Dẫu sao tưởng đúng cũng vẫn tốt, vì đó là một cách tiếp cận với thực tánh chân đế. Trong thiền định về hơi thở con có thể chỉ nhận ra hơi thở là vô ngã, còn trong thiền tuệ thì một khi thấy vô ngã thì thấy tất cả cùng lúc đều vô ngã chứ không phải chỉ tướng hơi thở mà thôi.

Question 3

Thưa Thầy! Mong Thầy hoan hỷ, cho con xin hỏi. Sơ Thiền có Tầm có Tứ, vậy Tầm, Tứ là gì? Mong thầy giảng rộng nghĩa cho con.

Accepted Answer

Tầm và tứ là hai thiền chi khởi đầu rất quan trọng trong thiền định. Tầm là hướng tâm tìm đề mục thiền định, ví dụ hướng tâm tìm đến hơi thở. Khi tầm đã hướng đúng vào đối tượng (đề mục) thì Tứ bắt đầu thẩm tra kỹ lưỡng để đáp xuống đối tượng đó. Khi hai chi thiền này hoàn thành nhiệm vụ thì ba chi thiền hỷ, lạc và nhất tâm cũng sẽ xuất hiện tiếp theo và đạt được sơ thiền.

Tầm ví như con bướm bay về hướng một đóa hoa, tứ ví như con bướm quan sát để thử đậu xuống đóa hoa đó, hỷ ví như con bướm thích thú hút mật, lạc ví như con bướm đã cảm thấy no đủ thỏa mãn, nhất tâm hay định xả ví như con bướm đứng yên trên đóa hoa không mong muốn gì nữa. Do đó tầm trừ hôn trầm, tứ trừ nghi hoặc, hỷ trừ sân, lạc trừ trạo hối, nhất tâm trừ dục.