Q: Dạ con chào thầy, <p Trong mọi hoàn cảnh dù vui hay không vui con đều cố gắng tỉnh thức ghi nhận mọi trạng thái tâm mà không xen cái ta nắm bắt cho là, phải là, sẽ là... vô trong các sự kiện đó. Trong những sự việc xảy ra ngoài ý muốn, tâm con buông xả để nó tự đến và tự đi, nhưng sao con thấy cái thân con vẫn phản ứng lại với các sự việc đó như là mệt tim, người ngợm uể oải, mỏi mệt mặc dù tâm con đã chánh niệm và buông xả. <p Con thấy nó giống như việc mình bị nhéo 1 cái, mặc dù tâm không chấp vào cái nhéo đó nhưng phản ứng sinh học của cơ thể là vẫn cảm thấy đau đó ạ. <p Vậy con nên làm sao với sự phán ứng sinh học này của thân ạ?

Có thể do chánh niệm tỉnh giác của con vẫn còn xuất phát từ nỗ lực của ý thức chứ chưa phải từ tánh biết tự nhiên thoải mái nên thân vẫn còn bị căng thẳng, mệt mỏi, uể oải, khó chịu v.v... do đó thân và tâm chưa được điều hòa đồng bộ (nhất như). Mặt khác, nếu không phải như vậy thì cũng có thể dù tâm đã tĩnh lặng nhưng thân vẫn phản ứng theo bản năng tự nhiên của nó mà đôi lúc khả năng cảm ứng này rất chính xác. Thí dụ, có lần, mặc dù tâm rất sáng suốt bình thản nhưng tim thầy vẫn cứ hồi hộp, thì ra sau đó có chuyện xảy đến. Y học nói rằng các tế bào trong cơ thể rất thông minh, nó có thể nhận biết và xử lý theo bản năng, không những cảm nhận được môi trường xung quanh khi gặp nguy hiểm như hắt hơi khi môi trường ô nhiễm, rùng mình khi không khí âm tính v.v... mà nó còn có thể dự đoán được những sự việc sẽ xảy ra qua một số biểu hiện như mắt giựt liên tục để báo trước một điều vui hoặc buồn sắp xảy ra. Vì vậy, đừng vội tìm cách xử lý những trạng thái sinh học, những cảm giác hoặc những cảm xúc ấy mà tốt nhất con chỉ cần lắng nghe, quan sát, cảm nhận sự diễn biến của thân hoặc cảm giác trên thân thì đó là bài học trải nghiệm và chiêm nghiệm vô cùng lý thú, nó có thể giúp con khám phá bản chất trung thực của những sự thật mà trong thiền gọi là niệm thân hoặc niệm thọ tùy theo tính chất diễn biến của nó.

Q: Con chào Thầy, Thầy cho con hỏi: <p 1. Làm thế nào để giữ chánh niệm một cách miên mật. Con cảm thấy mình có lúc chánh niệm, có lúc thất niệm. <p 2. Có đôi lúc dục tưởng, sân tưởng, hại tưởng quá mạnh khiến con không thể trở về, trọn ven, trong sáng thì con có thể tìm cách né tránh như nghĩ về một chuyện khác hoặc tìm một công việc gì đó để làm, không biết con làm điều này có được không ạ? Liệu con có đang đè nén chúng không? Con cám ơn Thầy.

1) Cố gắng giữ niệm miên mật thực ra cũng chỉ là ý niệm thời gian trong nỗ lực kéo dài sự hiện hữu của bản ngã mà thôi. Không cần tích cực miên mật mà chỉ cần trọn vẹn tỉnh thức với thực tại ngay đây và bây giờ. Từ trọn vẹn có tính phi thời gian chính xác với nghĩa chánh niệm hơn từ miên mật là giữ niệm niệm kế tục trong thời gian. 2) Có nhiều cách ứng xử với tưởng bất thiện: a/ Đối trị bằng tư duy là đổi hướng suy nghĩ qua ly dục tưởng, vô sân tưởng, vô hại tưởng. b/ Đối trị bằng định và niệm là dùng định hoặc niệm để chế ngự các tưởng bất thiện ấy. c/ Minh sát trực tiếp là quan sát, lắng nghe hoặc cảm nhận trọn vẹn sự sinh diệt của các tưởng ấy.

Question 1

Dạ con chào thầy, <p Trong mọi hoàn cảnh dù vui hay không vui con đều cố gắng tỉnh thức ghi nhận mọi trạng thái tâm mà không xen cái ta nắm bắt cho là, phải là, sẽ là... vô trong các sự kiện đó. Trong những sự việc xảy ra ngoài ý muốn, tâm con buông xả để nó tự đến và tự đi, nhưng sao con thấy cái thân con vẫn phản ứng lại với các sự việc đó như là mệt tim, người ngợm uể oải, mỏi mệt mặc dù tâm con đã chánh niệm và buông xả. <p Con thấy nó giống như việc mình bị nhéo 1 cái, mặc dù tâm không chấp vào cái nhéo đó nhưng phản ứng sinh học của cơ thể là vẫn cảm thấy đau đó ạ. <p Vậy con nên làm sao với sự phán ứng sinh học này của thân ạ?

Accepted Answer

Có thể do chánh niệm tỉnh giác của con vẫn còn xuất phát từ nỗ lực của ý thức chứ chưa phải từ tánh biết tự nhiên thoải mái nên thân vẫn còn bị căng thẳng, mệt mỏi, uể oải, khó chịu v.v... do đó thân và tâm chưa được điều hòa đồng bộ (nhất như). Mặt khác, nếu không phải như vậy thì cũng có thể dù tâm đã tĩnh lặng nhưng thân vẫn phản ứng theo bản năng tự nhiên của nó mà đôi lúc khả năng cảm ứng này rất chính xác.

Thí dụ, có lần, mặc dù tâm rất sáng suốt bình thản nhưng tim thầy vẫn cứ hồi hộp, thì ra sau đó có chuyện xảy đến. Y học nói rằng các tế bào trong cơ thể rất thông minh, nó có thể nhận biết và xử lý theo bản năng, không những cảm nhận được môi trường xung quanh khi gặp nguy hiểm như hắt hơi khi môi trường ô nhiễm, rùng mình khi không khí âm tính v.v... mà nó còn có thể dự đoán được những sự việc sẽ xảy ra qua một số biểu hiện như mắt giựt liên tục để báo trước một điều vui hoặc buồn sắp xảy ra.

Vì vậy, đừng vội tìm cách xử lý những trạng thái sinh học, những cảm giác hoặc những cảm xúc ấy mà tốt nhất con chỉ cần lắng nghe, quan sát, cảm nhận sự diễn biến của thân hoặc cảm giác trên thân thì đó là bài học trải nghiệm và chiêm nghiệm vô cùng lý thú, nó có thể giúp con khám phá bản chất trung thực của những sự thật mà trong thiền gọi là niệm thân hoặc niệm thọ tùy theo tính chất diễn biến của nó.

Question 2

Con chào Thầy, Thầy cho con hỏi: <p 1. Làm thế nào để giữ chánh niệm một cách miên mật. Con cảm thấy mình có lúc chánh niệm, có lúc thất niệm. <p 2. Có đôi lúc dục tưởng, sân tưởng, hại tưởng quá mạnh khiến con không thể trở về, trọn ven, trong sáng thì con có thể tìm cách né tránh như nghĩ về một chuyện khác hoặc tìm một công việc gì đó để làm, không biết con làm điều này có được không ạ? Liệu con có đang đè nén chúng không? Con cám ơn Thầy.

Accepted Answer

1) Cố gắng giữ niệm miên mật thực ra cũng chỉ là ý niệm thời gian trong nỗ lực kéo dài sự hiện hữu của bản ngã mà thôi. Không cần tích cực miên mật mà chỉ cần trọn vẹn tỉnh thức với thực tại ngay đây và bây giờ. Từ trọn vẹn có tính phi thời gian chính xác với nghĩa chánh niệm hơn từ miên mật là giữ niệm niệm kế tục trong thời gian. 2) Có nhiều cách ứng xử với tưởng bất thiện: a/ Đối trị bằng tư duy là đổi hướng suy nghĩ qua ly dục tưởng, vô sân tưởng, vô hại tưởng. b/ Đối trị bằng định và niệm là dùng định hoặc niệm để chế ngự các tưởng bất thiện ấy. c/ Minh sát trực tiếp là quan sát, lắng nghe hoặc cảm nhận trọn vẹn sự sinh diệt của các tưởng ấy.

Question 3

Kính thưa Thầy! Con có duyên lành được biết đến Phật Pháp hơn 2 năm nay. Ngay từ những ngày đầu tìm hiểu về Phật pháp con đã thấy mình có căn tính để tu hành theo pháp môn Thiền quán. Trước khi được biết Thầy và website trungtamhotong này con đã thực hành, có thể nói là khá tốt về chánh niệm trong cuộc sống. Bởi có những khoảng thời gian (dù không được dài) con sống được với cái tâm trong sáng, an lạc, tham sân si hầu như vắng bóng trong tâm. Nhớ lại lúc đó con thực hành chánh niệm, nhất là chánh niệm trên tâm, quan sát tâm rất tốt. Mọi suy nghĩ tư tưởng khởi sanh con đều ghi nhận kịp thời, đồng thời cái thấy thấy mọi ý niệm sanh khởi lúc đó rất trong sáng, vì vậy mà các ý niệm bất thiện đều không lôi kéo được con dẫn tới hành động. Gặp được Thầy trong kiếp sống này con biết là con có phước không hề nhỏ. Nguyên lý tu hành mà Thầy chỉ bảo con đã hiểu rõ trên mặt lý. Nhưng vấn đề của con bây giờ lại thật là phức tạp Thầy ạ. Con không thể có được chánh niệm. Khi trở về quan sát thân và tâm con không còn thấy được chúng như chúng đang là, cái tâm con luôn vọng động, không đủ sáng suốt và định tĩnh để nhìn các pháp đến rồi đi một cách an nhiên nữa. Chính vì vậy mà con phải chịu phiền não, khổ sở. Nhiều lúc con thấy thất vọng về chính mình. Con biết là do con đã sai ở chỗ nào đó nhưng con không thấy được. Thầy có thể tháo gỡ cho con chỗ này không và cho con biết nguyên nhân nào dẫn tới con không thể chánh niệm được như trước nữa.

Con xin thành kính tri ân Thầy và mong Thầy có được nhiều sức khỏe!

Accepted Answer

Cái sai của con là chánh niệm ghi nhận đối tượng qua tướng biết chứ chưa phải tánh biết. Tâm có hai phần là tánh biết và tướng biết. Tánh biết chỉ có một, luôn thanh tịnh trong sáng và không sinh diệt, còn tướng biết có tới 121 tâm thức sinh diệt theo đối tượng. Tướng biết đạt đến chỗ cao tột là tri kiến thanh tịnh thì cũng chỉ mới là trạm xe cuối mà thôi, vì nó còn sinh diệt nên vẫn chưa vào được tánh biết chứng ngộ vô thủ trước Niết-bàn.

Nếu chánh niệm tỉnh giác của con có lúc tĩnh lặng sáng suốt phản ánh trung thực thân thọ tâm pháp thì cũng chỉ nhất thời kiến tịnh của tướng biết sinh diệt mà thôi, do đó nó vẫn mất đi khi điều kiện không còn thuận lợi như trước nữa. Nếu là chánh niệm tỉnh giác xuất phát từ tánh biết tự nhiên thì đơn giản con chỉ thấy vọng động là vọng động, phiền não là phiền não, duyên sinh là duyên sinh như nó đang là chứ không có "cái ta chánh niệm" ghi nhận "cái phiền não của ta" trong đó thì đâu có ai khổ, phải không? Và thực ra cái tâm phiền não thuộc tướng biết sinh diệt chứ cái thấy của tánh biết vẫn thanh tịnh trong sáng và không sinh diệt.