tông phái & pháp môn

Đức Phật đi vào rừng sống độc cư, và Thiện nam Tín nữ "úp bát" hai nhóm Tỳ kheo Kosambi cũng chỉ để giúp họ đừng quá căng thẳng với nhau khi bất đồng quan điểm tu tập. Đôi lúc không phải tranh chấp nhau vì danh vì lợi mà chỉ vì bất đồng quan điểm tu tập mà thôi. Xưa cùng chung tăng đoàn nên như vậy còn ngày nay thì đã chia hẳn ra nhiều tông môn sai khác để đáp ứng trình độ nhận thức về giáo pháp đức Phật đã quá cách xa nhau, mà cũng để tránh đụng chạm quan điểm bất đồng. Bất kỳ một tôn giáo hay tổ chức nào cũng đều rơi vào tình trạng phân hóa như vậy.

Còn cách ứng xử như thể nào với tình trạng bất hòa đó thì còn tùy thuộc vào tính chất của nó và nhiều khía cạnh khác như điều kiện, hoàn cảnh, nhân tố... khác nhau nữa, nên khó mà đưa ra một cách xử lý nhất định nào được. Cách tốt nhất là nên biết rõ nội dung của sự bất hòa để tùy duyên mà có thái độ ứng xử cho thích nghi với từng trường hợp. Xử lý bằng cách hòa giải, úp bát, ủng hộ phía đúng, chống lại phía sai hay từ bỏ v.v... đều phải đúng lúc, đúng chỗ, đúng tính chất của sự việc và nhất là với thiện tâm thiện chí mới được, vì đó cũng là bổn phận của người tại gia trong hàng tứ chúng.

Con đừng bận tâm đến chuyện đó. Trong kinh Kalama Phật đã dạy đừng vội tin vội bỏ điều gì, cứ sống đúng pháp thì rồi con sẽ tự phát hiện ra Sự Thật, lúc đó con sẽ thấy điều gi đúng điều gì sai không có gì là khó. Theo như thầy thấy thì chỉ có Chân Lý và sự giác ngộ Chân Lý thôi, vì nếu có chân lý này thấp chân lý kia cao thì vẫn còn trong tầm nhìn tương đối của khái niệm nhị nguyên, nghĩa là còn cái ngã lý trí bóp méo sự thật và như vậy không còn là chân lý nữa. Khi tâm phân biệt theo kiến chấp thì đã rơi vào tà đạo, trong khi Sự Thật vẫn luôn đồng nhất, bất dị và bất nhị. Ví dụ như sóng nhỏ sóng lớn chấp mình to hơn nhỏ hơn, khen mình chê người, không biết rằng thấy như vậy là vì cái ngã ảo tưởng chấp theo duyên tướng bên ngoài, không thấy chúng có chung một tánh nước duy nhất. Chân Lý hay Sự Thật giống như tánh nước, luôn bất dị và bất nhị, chỉ có cái ngã ảo tưởng của sóng duyên khởi mới tự cho mình là cao thấp lớn nhỏ mà thôi. Đó cũng chính là tà kiến và tham ái trong vô minh ái dục vậy.

Thoại đầu chỉ xuất hiện sau thời Lục Tổ Huệ Năng khi Thiền Tông đã chia thành 5 phái, lúc đó phần lớn căn cơ trình độ chưa thể thấy tánh được ngay nên phải dùng phương tiện thoại đầu để dẫn nhập. Từ Tổ Huệ Năng trở về trước không có tham thoại đầu chẳng lẽ không ngộ được? Một khi đã sử dụng phương tiện thì như dùng con dao hai lưỡi. Nếu có thiền sư chứng ngộ chỉ dẫn và hành giả hành đúng thì mới có cơ may ngộ được pháp tánh, bằng không thì không tẩu hỏa nhập ma cũng khó mà "bình thường tâm thị Đạo"! Người biết trở về trọn vẹn trong sáng với thực tại - "liễu liễu thường tri" - có thể thấy mọi pháp như nó đang là thì không cần phải tham công án nào cả. Vì nói như Tổ Huệ Năng, ngay đó không nghĩ thiện nghĩ ác thì chính là bản lai diện mục rồi còn phải qua thoại đầu nào nữa! Người không thể thường tinh tấn chánh niệm tỉnh giác - với tâm rỗng lặng trong sáng - như thế mới phải dùng phương tiện hay phương pháp để vào. Nhưng thiền thì "vô môn" mới là "chánh pháp nhãn tạng Niết-bàn diệu tâm" vậy.