Q: Thưa Thầy,<p Tâm của con thường ưa nằm ở hai thái cực, một là vui quá trớn còn buồn thì buồn quá độ. Con biết lúc đó là phải nên trở về quan sát thân tâm, theo dõi sinh hoạt bên trong như cảm thọ và tâm phản ứng, v.v... Nhưng thưa Thầy vì tâm định và tâm chánh niệm con còn yếu nên khi con ghi nhận mà sao nó cứ trơ trơ... nó vẫn phóng vẫn chạy, lúc đó con cảm thấy bất lực và khổ hết sức. Thầy hoan hỷ chỉ cách cho con. <p Con xin cám ơn Thầy.

"Cảm thấy bất lực và khổ hết sức" là vì con có hai cái ngã đang đánh nhau: Một cái ngã thì muốn chạy rông còn bản ngã kia thì muốn giữ lại. Cái mà con gọi là định lực và niệm lực mạnh yếu chẳng qua cũng chỉ là ý đồ của bản ngã này muốn thắng bản ngã kia thôi. Rốt cuộc bên nào thắng thì cũng là bản ngã, nhiều lắm là khi thắng hết mấy cái ngã kia con sẽ trở thành đại ngã là cùng. Chắc là con tu không đúng hướng rồi. Bây giờ con cứ thử bình thản nhìn xem hai cái ngã ấy đang đánh nhau thế nào mà không can thiệp, thì con sẽ thấy rằng cái tâm không can thiệp ấy mới là vô vi, vô ngã.

Q: Kính Thầy, con ở xa và cũng mới nghe pháp Thầy gần đây thôi nhưng con cảm thấy dễ hiểu và cũng dễ thực hành. Con nguyện cho Thầy được nhiều sức khoẻ để làm Phật sự dễ dàng hơn. Hôm nay con có thắc mắc này nhờ Thầy giải dùm con. <p Thầy nói: "Chỉ có sự giác ngộ trong tương giao chứ không có sự giác ngộ cá nhân". Nhưng với một người chưa giác ngộ, chưa nhận ra thật tánh pháp mà phải tiếp duyên, phải tương giao nhiều quá thì cho dù có sống trọn vẹn với thực tại thì đó cũng là cố gắng của ý thức, của bản ngã phải không thưa Thầy? Chính cuộc đời Đức Phật cũng phải trở về cô đơn trọn vẹn với chính mình mới giác ngộ ra bản Tâm rỗng lặng trong sáng và sau đó mới tuỳ duyên thuận pháp vô ngã vị tha. Phải có một lần trực nhận ra Tánh Biết rỗng lặng mà thiền tông gọi là ngộ phải không Thầy?

Tương giao tức là vô ngã, cá nhân là bản ngã đo đó câu này có thể hiểu là vô ngã mới giác ngộ còn bản ngã thì chỉ có thể trở thành đại ngã chứ không thể nào giác ngộ được. Có thể trở về với cá thể (individual) nhưng cá thể (nói đúng hơn là tự thể) thì luôn tương giao với vạn pháp, trong khi nếu trở về với cá nhân (personal) thì hoặc là tự cô lập mình, hoặc là tìm mối quan hệ ràng buộc với người khác nên đã đánh mất tự thể trong sự tương giao. Chung quy con phải hiểu tự thể và cá nhân, vô ngã và hữu ngã, tương giao và mối quan hệ khác nhau thế nào con mới hiểu được câu nói con nêu trên. Siddhattha vào rừng tu chính là từ bỏ cá nhân trong mối quan hệ ràng buộc hữu ngã để tìm lại tự thể trong sự tương giao vô ngã với vạn pháp và nhờ vậy mới giác ngộ. Nếu còn bản ngã của một cá nhân thì không bao giờ giác ngộ được. Vì khi con tu với tư cách một cá nhân như là nỗ lực thực hiện ý chí của bản ngã thì chỉ trở thành đại ngã là cùng!

Q: Kính thưa thầy. <p Con xin cám ơn thầy đã trả lời về câu hỏi hôm trước. Hôm nay con không hỏi câu gì cả, mà con xin chia sẻ cái thấy biết của con với thầy. Thưa thầy ở ngoài Bắc mùa này mưa phùn dày đặc, ngoài trời cũng như trong nhà luôn luôn ẩm ướt, rất khó chịu. Sáng hôm nọ trên đường đi đến cơ quan, khi đang tập trung chú ý trên đường đến ngã tư đèn đỏ dừng lại, con trở về với tâm rỗng lặng. Bỗng con nhận thấy mưa phùn này sao nó lại yên bình và "đẹp" lạ. Thầy ơi khi tâm con thảnh thơi con thấy hạt mưa rơi nhè nhẹ, mát mẻ, chứ không "bẩn" như mọi người tưởng, hai hàng cây bên đường con thấy rất "hớn hở" như vẫy chào mọi người, lá cây như múa, như chào. Dưới lòng đường mọi người khi di chuyển con bỗng thấy hôm nay sao đi lại chầm chầm trật tự thế êm đềm quá (so với khi trời không mưa con thấy mọi người ai cũng vội vã, đi lại chen lấn, tắc đường...). Ôi, hay sao mùa mưa phùn ai cũng thấy nhớp nháp, khó chịu mà con lại thấy trong con nó hay nó đẹp chả khó chịu thế nào thầy ạ. Sau cái cảm xúc mà con bất chợt vừa qua, con thấy chỉ có con người hàng ngày đem cái ngã chen ngang làm nó khổ như vậy phải không thầy? <p Vâng, một lần nữa con xin cám ơn thầy.

Tốt lắm, đó là con đang chứng nghiệm được sự tĩnh lặng hồn nhiên của tâm và sự tịch tịnh tự nhiên của pháp khi vắng bóng cái "Ta" ảo tưởng. Chính vì vậy mà đức Phật dạy: "Khi tâm thanh tịnh thì thấy các pháp đều thanh tịnh".

Question 1

Thưa Thầy,<p Tâm của con thường ưa nằm ở hai thái cực, một là vui quá trớn còn buồn thì buồn quá độ. Con biết lúc đó là phải nên trở về quan sát thân tâm, theo dõi sinh hoạt bên trong như cảm thọ và tâm phản ứng, v.v... Nhưng thưa Thầy vì tâm định và tâm chánh niệm con còn yếu nên khi con ghi nhận mà sao nó cứ trơ trơ... nó vẫn phóng vẫn chạy, lúc đó con cảm thấy bất lực và khổ hết sức. Thầy hoan hỷ chỉ cách cho con. <p Con xin cám ơn Thầy.

Accepted Answer

"Cảm thấy bất lực và khổ hết sức" là vì con có hai cái ngã đang đánh nhau: Một cái ngã thì muốn chạy rông còn bản ngã kia thì muốn giữ lại. Cái mà con gọi là định lực và niệm lực mạnh yếu chẳng qua cũng chỉ là ý đồ của bản ngã này muốn thắng bản ngã kia thôi. Rốt cuộc bên nào thắng thì cũng là bản ngã, nhiều lắm là khi thắng hết mấy cái ngã kia con sẽ trở thành đại ngã là cùng. Chắc là con tu không đúng hướng rồi. Bây giờ con cứ thử bình thản nhìn xem hai cái ngã ấy đang đánh nhau thế nào mà không can thiệp, thì con sẽ thấy rằng cái tâm không can thiệp ấy mới là vô vi, vô ngã.

Question 2

Kính Thầy, con ở xa và cũng mới nghe pháp Thầy gần đây thôi nhưng con cảm thấy dễ hiểu và cũng dễ thực hành. Con nguyện cho Thầy được nhiều sức khoẻ để làm Phật sự dễ dàng hơn. Hôm nay con có thắc mắc này nhờ Thầy giải dùm con.

Thầy nói: "Chỉ có sự giác ngộ trong tương giao chứ không có sự giác ngộ cá nhân". Nhưng với một người chưa giác ngộ, chưa nhận ra thật tánh pháp mà phải tiếp duyên, phải tương giao nhiều quá thì cho dù có sống trọn vẹn với thực tại thì đó cũng là cố gắng của ý thức, của bản ngã phải không thưa Thầy? Chính cuộc đời Đức Phật cũng phải trở về cô đơn trọn vẹn với chính mình mới giác ngộ ra bản Tâm rỗng lặng trong sáng và sau đó mới tuỳ duyên thuận pháp vô ngã vị tha. Phải có một lần trực nhận ra Tánh Biết rỗng lặng mà thiền tông gọi là ngộ phải không Thầy?

Accepted Answer

Tương giao tức là vô ngã, cá nhân là bản ngã đo đó câu này có thể hiểu là vô ngã mới giác ngộ còn bản ngã thì chỉ có thể trở thành đại ngã chứ không thể nào giác ngộ được. Có thể trở về với cá thể (individual) nhưng cá thể (nói đúng hơn là tự thể) thì luôn tương giao với vạn pháp, trong khi nếu trở về với cá nhân (personal) thì hoặc là tự cô lập mình, hoặc là tìm mối quan hệ ràng buộc với người khác nên đã đánh mất tự thể trong sự tương giao. Chung quy con phải hiểu tự thể và cá nhân, vô ngã và hữu ngã, tương giao và mối quan hệ khác nhau thế nào con mới hiểu được câu nói con nêu trên. Siddhattha vào rừng tu chính là từ bỏ cá nhân trong mối quan hệ ràng buộc hữu ngã để tìm lại tự thể trong sự tương giao vô ngã với vạn pháp và nhờ vậy mới giác ngộ. Nếu còn bản ngã của một cá nhân thì không bao giờ giác ngộ được. Vì khi con tu với tư cách một cá nhân như là nỗ lực thực hiện ý chí của bản ngã thì chỉ trở thành đại ngã là cùng!

Question 3

Kính thưa thầy. <p Con xin cám ơn thầy đã trả lời về câu hỏi hôm trước. Hôm nay con không hỏi câu gì cả, mà con xin chia sẻ cái thấy biết của con với thầy. Thưa thầy ở ngoài Bắc mùa này mưa phùn dày đặc, ngoài trời cũng như trong nhà luôn luôn ẩm ướt, rất khó chịu. Sáng hôm nọ trên đường đi đến cơ quan, khi đang tập trung chú ý trên đường đến ngã tư đèn đỏ dừng lại, con trở về với tâm rỗng lặng. Bỗng con nhận thấy mưa phùn này sao nó lại yên bình và "đẹp" lạ. Thầy ơi khi tâm con thảnh thơi con thấy hạt mưa rơi nhè nhẹ, mát mẻ, chứ không "bẩn" như mọi người tưởng, hai hàng cây bên đường con thấy rất "hớn hở" như vẫy chào mọi người, lá cây như múa, như chào. Dưới lòng đường mọi người khi di chuyển con bỗng thấy hôm nay sao đi lại chầm chầm trật tự thế êm đềm quá (so với khi trời không mưa con thấy mọi người ai cũng vội vã, đi lại chen lấn, tắc đường...). Ôi, hay sao mùa mưa phùn ai cũng thấy nhớp nháp, khó chịu mà con lại thấy trong con nó hay nó đẹp chả khó chịu thế nào thầy ạ. Sau cái cảm xúc mà con bất chợt vừa qua, con thấy chỉ có con người hàng ngày đem cái ngã chen ngang làm nó khổ như vậy phải không thầy? <p Vâng, một lần nữa con xin cám ơn thầy.

Accepted Answer

Tốt lắm, đó là con đang chứng nghiệm được sự tĩnh lặng hồn nhiên của tâm và sự tịch tịnh tự nhiên của pháp khi vắng bóng cái "Ta" ảo tưởng. Chính vì vậy mà đức Phật dạy: "Khi tâm thanh tịnh thì thấy các pháp đều thanh tịnh".