Q: Kính bạch Thầy,<p Hôm rồi ở Chùa Linh Thông khi giảng về Ngã / Vô Ngã, Thầy có nói đại ý "[...] về mặt nào đó bản ngã cũng có giúp ích trong tu học...". Qua phần trả lời của Thầy hôm 8/4 cho một Phật Tử trên mục hỏi đáp, con hiểu sự giúp ích đó là thế này có đúng không ạ: "Vì bản ngã dù biến hóa cách nào cũng đều hiện tướng" nên tánh biết mới nhận diện ra bản ngã. Hay nói cách khác, bản ngã đóng một vai trong "trò chơi" giác ngộ để giúp người tu phát huy khả năng trong sáng của tánh biết mà đức Phật gọi là pabhassara citta. Nếu con hiểu chưa đúng thì Thầy giải thích thêm cho con với ạ. Con tri ân Thầy.

Đúng vậy con, ai cũng nghĩ bản ngã là kẻ thù của tánh biết, vì trong "trò chơi" giác ngộ nó quả thực là đối thủ đáng gờm, nó không những đầy mánh khóe lừa gạt và biến hóa khôn lường mà còn muốn chiếm ngôi tánh biết nữa! Nó chơi rất nhập vai trong ý đồ muốn trở thành vĩ đại (đại ngã). Khi bản ngã tiếm ngôi thì cuộc chơi ở trong tình trạng Khổ Đế Tập Đế của sinh tử Luân Hồi. Nhưng bản ngã càng đưa ra bao nhiêu chiêu thức tinh xảo thì càng giúp tánh biết giác ngộ vi tế bấy nhiêu. Nên nói cho cùng dù bản ngã lắm lúc chiếm được ngôi độc tôn và trở thành đại ngã nhưng kết thúc trò chơi, với pabhassara citta, bao giờ tánh biết cũng hóa giải được mọi hiện tướng của bản ngã, khi đó cuộc chơi ở trong tình trạng Đạo đế Diệt Đế hay giải thoát Niết bàn. Cuối cùng mới hiểu ra ý nghĩa trò chơi của mỗi người sinh ra trong cuộc đời là: Tính biết ban đầu vô sư trí cần có bản ngã lăng xăng đưa đường dẫn lối như vậy để khám phá ra thể tướng dụng của các pháp mà hoàn thành tính biết cuối cùng hậu đắc trí, nên trong trò chơi giác ngộ này người ta nói phiền não tức bồ đề không phải là không có lý.

Q: Kính thưa Thầy, <p Con đọc trong một số sách Thiền khi nói về việc từ bỏ bản ngã thì đươc giải thích "là đem chính mình thể nhập vào chân như 'tathatà', là thể nhập vào vạn pháp, như giọt nước thể nhập vào đại dương... khi ta nhìn hoa ta tức là hoa, khi ta nghe mưa ta chính là mưa", như vậy có phải đó là từ bỏ "tiểu ngã" để trở thành "đại ngã"? Theo Vipassana thì trở về với thực tánh chân đế của vạn pháp là làm thế nào và thực tánh chân đế là gì? Kính xin Thầy chỉ dạy.

Không phải là đem chính mình thể nhập vào thực tánh chân như của vạn pháp, vì nếu như vậy thì đúng là bỏ tiểu ngã để lấy đại ngã làm "ta, của ta và tự ngã của ta". Khi con trở về với tự tánh thực tánh chân đế hoàn toàn vô ngã có nghĩa là không còn khởi lên cái ngã ảo tưởng nữa thì gọi là thể nhập pháp tánh chân như chứ không phải là khi con nhìn hoa thì cố đồng hóa với hoa hay nhìn mưa thì cố đồng hóa với mưa đâu. Giọt nước thấy ra tánh nước nơi chính nó nên đồng với tánh đại dương khác xa với giọt nước cố hòa mình vào đại dương như chỗ trú an toàn của mình. Thực tánh chân đế là pháp như nó đang là chứ không phải cái con cho là, phải là, sẽ là... để rồi cố gắng thể nhập vào đó.

Q: Thưa thầy, con đang học lớp 12, sắp chuẩn bị thi đại học, nhưng những tình cảm bạn bè lại làm con thực sự mệt mỏi và không thể tập trung vào học tập. Từ lâu con đã có cảm tình với một bạn gái trong lớp nhưng không được bạn ấy đáp lại. Mặc dù con biết nhiệm vụ của con bây giờ là phải tập trung vào học để thi cho tốt. Nhưng thầy ơi, con không thể nào thoát ra được. Đầu óc con lúc nào cũng rối tung lên. Nhiều lúc con cũng thấy mình ích kỷ khi bắt người khác phải dành tình cảm cho mình. Nhưng tình cảm là thứ gì đó mà lý trí không thể kiểm soát và điều khiển được. Vậy con mong thầy từ bi chỉ cho con được rõ làm thế nào để thoát ra được tình trạng này để yên tâm học tập. Con biết đây là một mong muốn của bản ngã nhưng điều đó rất quan trọng đối với con lúc này. Có thể lời chỉ dạy của thầy sẽ làm con tỉnh ngộ và có một ảnh hưởng rất lớn tới kết quả thi sắp tới của con. <p Con xin tri ân thầy và chúc thầy thật nhiều sức khỏe.

Con nên suy nghĩ đại khái như sau "May quá, bạn ấy không yêu mình nên mình vẫn còn tự do để học hành, để còn vào đại học, còn học hành lâu dài, nếu bạn ấy mà đeo theo yêu mình riết khi con tim của bạn ấy cũng không được lý trí biết đến kiểu mình thì chết chắc. Cám ơn bạn đã không yêu mình như lời nhắc nhở mình lo học hành tới nơi tới chốn, trước để thành nhân sau không làm cha mẹ thầy cô thất vọng. Bây giờ mình nhất định học để chứng tỏ với bạn ấy là mình nhờ bạn ấy mà đã lấy lại quyết tâm học hành và nghĩ đến công ơn cha mẹ thầy cô nhiều hơn là mang tiếng thất tình từ cấp trung học..." Bản ngã biết suy nghĩ chín chắn, biết quyết định sáng suốt sẽ giúp hiểu rõ con tim chứ không phải cứ đầu hàng con tim để rồi lo âu, sợ hãi và nhu nhược như thế.

Question 1

Kính bạch Thầy,<p Hôm rồi ở Chùa Linh Thông khi giảng về Ngã / Vô Ngã, Thầy có nói đại ý "[...] về mặt nào đó bản ngã cũng có giúp ích trong tu học...". Qua phần trả lời của Thầy hôm 8/4 cho một Phật Tử trên mục hỏi đáp, con hiểu sự giúp ích đó là thế này có đúng không ạ: "Vì bản ngã dù biến hóa cách nào cũng đều hiện tướng" nên tánh biết mới nhận diện ra bản ngã. Hay nói cách khác, bản ngã đóng một vai trong "trò chơi" giác ngộ để giúp người tu phát huy khả năng trong sáng của tánh biết mà đức Phật gọi là pabhassara citta. Nếu con hiểu chưa đúng thì Thầy giải thích thêm cho con với ạ. Con tri ân Thầy.

Accepted Answer

Đúng vậy con, ai cũng nghĩ bản ngã là kẻ thù của tánh biết, vì trong "trò chơi" giác ngộ nó quả thực là đối thủ đáng gờm, nó không những đầy mánh khóe lừa gạt và biến hóa khôn lường mà còn muốn chiếm ngôi tánh biết nữa! Nó chơi rất nhập vai trong ý đồ muốn trở thành vĩ đại (đại ngã). Khi bản ngã tiếm ngôi thì cuộc chơi ở trong tình trạng Khổ Đế Tập Đế của sinh tử Luân Hồi.

Nhưng bản ngã càng đưa ra bao nhiêu chiêu thức tinh xảo thì càng giúp tánh biết giác ngộ vi tế bấy nhiêu. Nên nói cho cùng dù bản ngã lắm lúc chiếm được ngôi độc tôn và trở thành đại ngã nhưng kết thúc trò chơi, với pabhassara citta, bao giờ tánh biết cũng hóa giải được mọi hiện tướng của bản ngã, khi đó cuộc chơi ở trong tình trạng Đạo đế Diệt Đế hay giải thoát Niết-bàn.

Cuối cùng mới hiểu ra ý nghĩa trò chơi của mỗi người sinh ra trong cuộc đời là: Tính biết ban đầu vô sư trí cần có bản ngã lăng xăng đưa đường dẫn lối như vậy để khám phá ra thể tướng dụng của các pháp mà hoàn thành tính biết cuối cùng hậu đắc trí, nên trong trò chơi giác ngộ này người ta nói phiền não tức bồ-đề không phải là không có lý.

Question 2

Kính thưa Thầy, <p Con đọc trong một số sách Thiền khi nói về việc từ bỏ bản ngã thì đươc giải thích "là đem chính mình thể nhập vào chân như 'tathatà', là thể nhập vào vạn pháp, như giọt nước thể nhập vào đại dương... khi ta nhìn hoa ta tức là hoa, khi ta nghe mưa ta chính là mưa", như vậy có phải đó là từ bỏ "tiểu ngã" để trở thành "đại ngã"? Theo Vipassana thì trở về với thực tánh chân đế của vạn pháp là làm thế nào và thực tánh chân đế là gì? Kính xin Thầy chỉ dạy.

Accepted Answer

Không phải là đem chính mình thể nhập vào thực tánh chân như của vạn pháp, vì nếu như vậy thì đúng là bỏ tiểu ngã để lấy đại ngã làm "ta, của ta và tự ngã của ta". Khi con trở về với tự tánh thực tánh chân đế hoàn toàn vô ngã có nghĩa là không còn khởi lên cái ngã ảo tưởng nữa thì gọi là thể nhập pháp tánh chân như chứ không phải là khi con nhìn hoa thì cố đồng hóa với hoa hay nhìn mưa thì cố đồng hóa với mưa đâu. Giọt nước thấy ra tánh nước nơi chính nó nên đồng với tánh đại dương khác xa với giọt nước cố hòa mình vào đại dương như chỗ trú an toàn của mình. Thực tánh chân đế là pháp như nó đang là chứ không phải cái con cho là, phải là, sẽ là... để rồi cố gắng thể nhập vào đó.

Question 3

Thưa thầy, con đang học lớp 12, sắp chuẩn bị thi đại học, nhưng những tình cảm bạn bè lại làm con thực sự mệt mỏi và không thể tập trung vào học tập. Từ lâu con đã có cảm tình với một bạn gái trong lớp nhưng không được bạn ấy đáp lại. Mặc dù con biết nhiệm vụ của con bây giờ là phải tập trung vào học để thi cho tốt. Nhưng thầy ơi, con không thể nào thoát ra được. Đầu óc con lúc nào cũng rối tung lên. Nhiều lúc con cũng thấy mình ích kỷ khi bắt người khác phải dành tình cảm cho mình. Nhưng tình cảm là thứ gì đó mà lý trí không thể kiểm soát và điều khiển được. Vậy con mong thầy từ bi chỉ cho con được rõ làm thế nào để thoát ra được tình trạng này để yên tâm học tập. Con biết đây là một mong muốn của bản ngã nhưng điều đó rất quan trọng đối với con lúc này. Có thể lời chỉ dạy của thầy sẽ làm con tỉnh ngộ và có một ảnh hưởng rất lớn tới kết quả thi sắp tới của con.

Con xin tri ân thầy và chúc thầy thật nhiều sức khỏe.

Accepted Answer

Con nên suy nghĩ đại khái như sau "May quá, bạn ấy không yêu mình nên mình vẫn còn tự do để học hành, để còn vào đại học, còn học hành lâu dài, nếu bạn ấy mà đeo theo yêu mình riết khi con tim của bạn ấy cũng không được lý trí biết đến kiểu mình thì chết chắc. Cám ơn bạn đã không yêu mình như lời nhắc nhở mình lo học hành tới nơi tới chốn, trước để thành nhân sau không làm cha mẹ thầy cô thất vọng. Bây giờ mình nhất định học để chứng tỏ với bạn ấy là mình nhờ bạn ấy mà đã lấy lại quyết tâm học hành và nghĩ đến công ơn cha mẹ thầy cô nhiều hơn là mang tiếng thất tình từ cấp trung học..." Bản ngã biết suy nghĩ chín chắn, biết quyết định sáng suốt sẽ giúp hiểu rõ con tim chứ không phải cứ đầu hàng con tim để rồi lo âu, sợ hãi và nhu nhược như thế.