Q: Thưa thầy, <p Con xin được đảnh lễ thầy, kính chúc thầy có nhiều sức khỏe và bình an. <p Thưa thầy, khi con ngồi quan sát tâm mình, thấy nó phóng đi lung tung thì con nên tiếp tục quan sát nó hay là trở về với chánh niệm ngay lập tức? Con đã thử quan sát cái tâm phóng dật đấy vài lần và khi con quan sát nó thì bị nó lôi đi lúc nào không hay. Còn khi con chống lại nó, bắt cái tâm trở lại hiện tại thì lại cảm thấy có gì đó khó chịu giống như cái "muốn" khởi lên. Xin thầy từ bi chỉ dạy giúp con. <p Con xin cảm ơn thầy.

Con vẫn chưa thật sự minh sát với sự trọn vẹn tỉnh thức ngay nơi pháp đang là, vì còn có ý phê phán kiểm duyệt (cho là, phải là, sẽ là), tức vẫn còn tham ưu, dính mắc trong đó. Con đang sử dụng ý chí của cái ngã ý thức để quan sát pháp chứ chưa quan sát bằng tánh biết hồn nhiên trong sáng. Vấn đề là chỗ đó.

Question 1

Kính thưa Thầy.

Con hành theo pháp của Thầy và có 2 điều muốn hỏi Thầy:

Khi theo dõi tâm chẳng hạn tâm sân thì cần biết mức độ sân, tính chất sân, tác hại của nó,... Nhưng tiến trình tâm rất nhanh, cảnh trần lại biến đổi liên tục; Con không thể đánh giá được mức độ chẳng hạn là tác hại của sân đối với cảnh xảy ra (vì con chưa quen, không đủ thời gian). Vậy con phải làm thế nào? Dùng “lúc vô sự” để xem xét lại sự việc đã qua có được không?
Khi con thất niệm hoặc tạp niệm rồi chợt biết là thất niệm và quay lại thân, thọ, tâm, pháp đang là, nhưng con vẫn có cảm giác đó là do “bản ngã” xúi quay lại chứ không phải do “tánh biết” nhận ra! Con phải hiểu trường hợp đó thế nào?

Con cám ơn Thầy.

Accepted Answer

1) Khi thuyết minh thì phải nói thấy rõ tánh, tướng, thể, dụng v.v... của thân, thọ, tâm, pháp nhưng thực ra chỉ cần thấy sự kiện như nó đang là thôi, không tìm kiếm, không theo dõi, không ghi nhận gì cả. Khi cố ý dụng công tìm kiếm, theo dõi, ghi nhận... thì đã bị khái niệm, tư tưởng lập trình đâu là mức độ, tính chất, tác hại... theo kiến thức tức cho là phải là, sẽ là... mất rồi làm sao thấy được thực tánh như nó đang là (yathàbhùtànàna dassana). Chỉ thấy thôi thì tánh tướng thể dụng tự xuất hiện, tuyệt đối không tìm kiếm, theo dõi và ghi nhận gì cả./ 2) Khi con thấy nghe tự nhiên, không lập trình trước thì đó là tánh biết thấy nghe, nhưng khi con cố ý nhìn, ngóng, kiểm tra thì đó mới là hoạt động ý thức, lý trí của bản ngã . Điều này con phải tự thấy, tự biết đâu là ngã đâu là vô ngã, đâu là hữu vi đâu là vô vi v.v... Nếu con nghe người khác hay sách vở nói thì con áp dụng kiến thức vay mượn vào sự thật mất rồi làm sao thấy được trung thực bản tánh tự nhiên của pháp? Chỉ thấy biết thôi, đừng để lý trí hoạt động lăng xăng lôi cuốn đi quá xa sự thật như nó là.

Question 2

Thưa thầy, <p Con xin được đảnh lễ thầy, kính chúc thầy có nhiều sức khỏe và bình an. <p Thưa thầy, khi con ngồi quan sát tâm mình, thấy nó phóng đi lung tung thì con nên tiếp tục quan sát nó hay là trở về với chánh niệm ngay lập tức? Con đã thử quan sát cái tâm phóng dật đấy vài lần và khi con quan sát nó thì bị nó lôi đi lúc nào không hay. Còn khi con chống lại nó, bắt cái tâm trở lại hiện tại thì lại cảm thấy có gì đó khó chịu giống như cái "muốn" khởi lên. Xin thầy từ bi chỉ dạy giúp con. <p Con xin cảm ơn thầy.

Accepted Answer

Con vẫn chưa thật sự minh sát với sự trọn vẹn tỉnh thức ngay nơi pháp đang là, vì còn có ý phê phán kiểm duyệt (cho là, phải là, sẽ là), tức vẫn còn tham ưu, dính mắc trong đó. Con đang sử dụng ý chí của cái ngã ý thức để quan sát pháp chứ chưa quan sát bằng tánh biết hồn nhiên trong sáng. Vấn đề là chỗ đó.

Question 3

Kính thưa Thầy,<p Con muốn viết thư cho Thầy từ sớm hơn... nhưng mà phần thì con xấu hổ (thời gian qua con tu tập rất dở và bê trễ), phần thì con nghĩ con phải tự thực hành và tự kéo mình ra khỏi vũng sình chứ "tại bị này nọ" rồi nhõng nhẽo hoài thì vô ích. Nên con không hó hé gì, nhưng hôm nay thì con chịu hết nổi tình hình của con rồi Thầy ơi, nên con bèn đi níu áo Thầy tiếp. <p Trước tiên, cho con được sám hối những điều sai trái con đã làm. Con đã làm nhiều điều rất dở và rất sai, tính theo thang điểm thế gian con cũng đã rớt bẹp rồi, còn như tính theo thang điểm đạo Phật thì con không chỉ "rớt" mà phải là dùng chữ "trôi lăn" để tả thôi. Con đã sát sanh, đã nói dối, đã nổi nóng, đã tham lam, đã kiêu căng ngã mạn, đã oán trời trách người,... Con không ghìm cương mình được mà chỉ bất lực nhìn mình trôi trôi lăn lăn tuốt luốt, ngày này qua ngày khác. Nhìn thoáng qua thì đời sống của con đi thẳng một đường từ tệ tới hại. Rồi thỉnh thoảng con thận trọng, chú tâm, quan sát, không đánh giá theo kiểu từng tháng từng quý mà xét mình từng giây từng phút thì con thấy mình không phải tệ, không phải hại, mà giống như mình bị điên thì đúng hơn. Bao nhiêu suy nghĩ và xung lực xảy ra trong từng lúc, con chẳng thấy mình điềm tĩnh trong lành, hay đúng, hay sai chút nào, mà mỗi lúc con vừa thế này vừa thế kia, cứ xao xác giằng xé luôn luôn. Giống như cái tờ giấy vẽ hình điện tim vậy, tinh thần của con cứ nháo nhào bất an và nhiều khi bất thiện. Con cảm thấy khổ sở và lú lẫn quá, con không biết phải làm sao? <p Càng để tâm quan sát mình, con càng thấy gớm ghiếc và ghê sợ chính mình. Con thấy mình rất là "kỳ", không giống như những gì mình thường nghĩ mình là... Đâm ra con hay xao nhãng, hay để tâm trí vào những việc đâu đâu để tránh phải đối diện với bản thân mình và cái tình hình "tứ mã phanh tâm" của mình. Con cũng không biết làm sao nữa. Con cảm thấy cô đơn, sợ hãi và xấu hổ vô cùng. Cảm giác ấy làm con ít cười, né tránh giao tiếp và nhiều khi nổi khùng lên với những người xung quanh nữa. Thầy có lời khuyên nào cho con không? Con xin cám ơn Thầy.

Accepted Answer

Đó là cách con trải nghiệm đời sống, nhận thức như vậy, hành động như vậy thì diễn biến đương nhiên là như vậy. Muốn nhân quả khác đi mới là lạ. Nếu con trọn vẹn cảm nhận được những diễn biến ấy để thấy ra chính mình thì tự nhiên có sự chuyển hoá, còn nếu con lăng xăng muốn nó diễn biến theo ý mình thì đương nhiên vấn đề trở nên phức tạp hơn.

Bản ngã đã làm ác

Lại muốn mình bình an

Không thấy tâm tạo tác

Sao thoát khỏi thở than!