Q: Kính thưa Thầy, <p Con nghe nói bên Phật giáo Bắc truyền có nói về Duy Thức, chủng tử, sát na... Xin thầy cho con hỏi những vấn đề Duy Thức dạy có phù hợp với những điều chính Đức Phật Gotama đã dạy hay không? Theo đúng giáo lý Nguyên Thuỷ thì phần nào trong con người còn tồn tại sau cái chết để tiếp tục tái sinh để phân biệt bản thân mình kiếp này chính là bản thân mình ở kiếp trước chứ không phải là một ai khác? Kính mong thầy chỉ bảo cho con.

Duy Thức là Luận của Thế Thân xuất hiện khoảng 700 năm sau đức Phật Niết bàn. Những điều Thế Thân nêu lên không có gì mới và quá thô sơ so với tạng Abhidhamma Nguyên Thuỷ. Thí dụ trong khi Thế Thân mô tả cơ cấu 8 thức thì Abhidhamma để cập đến 121 tâm biến hoá ra trên 500 tiến trình tâm khác nhau trong từng tình huống sai biệt, trong đó có cả tiến trình tâm khi chết và tái sinh. Tái sinh là sự diễn biến theo dạng tiến trình, mà tiến trình thì luôn biến đổi, chuyển hoá nên không thể nói đó là A hay không phải A. Thí dụ hạt mít tái sinh thành cây mít, không thể nói hạt mít là cây mít, nhưng cũng không thể nói hạt mít không phải là cây mít.

Q: Kính gửi thầy, <p Con vẫn chưa hiểu Tâm Citta hay là Thức thật sự là cái gì trong mỗi con người mà có thể tồn tại, biến đổi với con người từ kiếp này qua kiếp khác. Đó có phải là cái gọi là tiềm thức của khoa Tâm lý học không? Khi chết rồi thì Tâm đó ở đâu, bám trụ và biểu hiện thành gì? Mong thầy cắt nghĩa giúp con. Con cám ơn thầy.

Đừng dựa vào định nghĩa, hãy tự mình khám phá chính mình để thấy ra hoạt động của tâm và thức ngay trong đời sống hàng ngày, đó là việc làm vô cùng thứ vị mà người ta lại quên đi để chỉ tìm chúng trong sách vở. Đừng xác định chúng là gì qua định hình hay định danh, chỉ cần thấy chúng như chúng đang là thì chúng rất thực, rất gần gũi và rất dễ hiểu.

Q: Bạch Sư, xin Sư giải thích về tâm hộ kiếp. <p 1. Tâm này có phải là tử tâm của kiếp trước hay không? <p 2. Tâm hộ kiếp có phải là cái unconscious mind (vô thức) không? <p 3. Tùy theo mức độ tu tập mà tâm này có thay đổi hay không? Có người cho rằng tâm này không thay đổi nhưng theo con nghĩ thì nó có thay đổi. <p Xin Sư hoan hỉ giải thích cho con được rõ.

1) Bhavanga không phải là tử tâm (cuti) vì sau tử tâm và trước thức tái sinh (patisandhi) mới là tâm Bhavanga. 2) Bhavanga là tiềm thức, subconscious mind thì đúng hơn, tuy nhiên nó cũng nằm trong vùng vô thức. 3) Phàm phu thì trong Bhavanga chứa đầy tập khí, bậc Alahan thì trong Bhavanga không còn tập khí nữa.

Question 1

Kính thưa Thầy, <p Con nghe nói bên Phật giáo Bắc truyền có nói về Duy Thức, chủng tử, sát na... Xin thầy cho con hỏi những vấn đề Duy Thức dạy có phù hợp với những điều chính Đức Phật Gotama đã dạy hay không? Theo đúng giáo lý Nguyên Thuỷ thì phần nào trong con người còn tồn tại sau cái chết để tiếp tục tái sinh để phân biệt bản thân mình kiếp này chính là bản thân mình ở kiếp trước chứ không phải là một ai khác? Kính mong thầy chỉ bảo cho con.

Accepted Answer

Duy Thức là Luận của Thế Thân xuất hiện khoảng 700 năm sau đức Phật Niết bàn. Những điều Thế Thân nêu lên không có gì mới và quá thô sơ so với tạng Abhidhamma Nguyên Thuỷ. Thí dụ trong khi Thế Thân mô tả cơ cấu 8 thức thì Abhidhamma để cập đến 121 tâm biến hoá ra trên 500 tiến trình tâm khác nhau trong từng tình huống sai biệt, trong đó có cả tiến trình tâm khi chết và tái sinh. Tái sinh là sự diễn biến theo dạng tiến trình, mà tiến trình thì luôn biến đổi, chuyển hoá nên không thể nói đó là A hay không phải A. Thí dụ hạt mít tái sinh thành cây mít, không thể nói hạt mít là cây mít, nhưng cũng không thể nói hạt mít không phải là cây mít.

Question 2

Kính gửi thầy, <p Con vẫn chưa hiểu Tâm Citta hay là Thức thật sự là cái gì trong mỗi con người mà có thể tồn tại, biến đổi với con người từ kiếp này qua kiếp khác. Đó có phải là cái gọi là tiềm thức của khoa Tâm lý học không? Khi chết rồi thì Tâm đó ở đâu, bám trụ và biểu hiện thành gì? Mong thầy cắt nghĩa giúp con. Con cám ơn thầy.

Accepted Answer

Đừng dựa vào định nghĩa, hãy tự mình khám phá chính mình để thấy ra hoạt động của tâm và thức ngay trong đời sống hàng ngày, đó là việc làm vô cùng thứ vị mà người ta lại quên đi để chỉ tìm chúng trong sách vở. Đừng xác định chúng là gì qua định hình hay định danh, chỉ cần thấy chúng như chúng đang là thì chúng rất thực, rất gần gũi và rất dễ hiểu.

Question 3

Bạch Sư, xin Sư giải thích về tâm hộ kiếp.

Tâm này có phải là tử tâm của kiếp trước hay không?
Tâm hộ kiếp có phải là cái unconscious mind (vô thức) không?
Tùy theo mức độ tu tập mà tâm này có thay đổi hay không? Có người cho rằng tâm này không thay đổi nhưng theo con nghĩ thì nó có thay đổi.

Xin Sư hoan hỉ giải thích cho con được rõ.

Accepted Answer

1) Bhavanga không phải là tử tâm (cuti) vì sau tử tâm và trước thức tái sinh (patisandhi) mới là tâm Bhavanga. 2) Bhavanga là tiềm thức, subconscious mind thì đúng hơn, tuy nhiên nó cũng nằm trong vùng vô thức. 3) Phàm phu thì trong Bhavanga chứa đầy tập khí, bậc Alahan thì trong Bhavanga không còn tập khí nữa.