Xin sư clarify cho con về thuyết linh hồn. Bên Đạo Phật nói không có linh hồn nhưng con nghe nói đức Phật lên cung trời nào đó để độ cho mẹ của Ngài. Con còn nghe nói linh hồn nhập lại xác sau khi chết và tỉnh lại, linh hồn thấy xác mình nằm ở đó, v.v... Whereas sư giảng là để tự nhiên cái tánh biết nó nhận ra cái link between thân, thọ, tâm, pháp và tất cả danh sắc đều là vô ngã và phải tách ra xem có bản ngã xen vào thái độ thấy biết trước sự vận hành của pháp hay không. Krisnamurti nói là "la cessation de la pensée coïncide avec celle du penseur, or le penseur ne cesse d'exister que lorsque intervient la compréhension de tout ce processus..." Như vậy theo sư, Krisnamurti và đạo Phật thì đều không có cái ta. Con cũng có cảm nhận là lúc thấy được cái pensée/thought/tưởng/ khởi lên trong tâm thì biết đó là ảo tưởng chứ thật sự in reality không có ở trước mặt. Con thắc mắc cái thuyết về linh hồn, linh hồn nhập lại xác và nếu nói bản chất của danh sắc là vô ngã thì làm sao đức Phật có thể độ được mẹ Ngài trên cung trời...?
Con xin lỗi, con không biết nhiều tiếng Việt. Con cám ơn sư.
Đức Phật, đức Chúa, Krishnamurti và sư đều nói là vô ngã, chỉ là ngôn ngữ khác nhau thôi, vì đó là sự thật hiển nhiên. Gọi là linh hồn, bản ngã, ý thức, tư tưởng v.v... đều để chỉ một sự kiện thực tại đó là cái tâm. Do đó Phật giáo không phủ nhận những tên gọi mà chỉ phủ nhận chủ trương sai lầm (tà kiến) gán cho những tên gọi đó không đúng với bản chất thực của tâm, như chủ trương linh hồn hay bản ngã là thường hằng bất biến, là sở hữu riêng của mỗi người v.v... Vì chủ trương này chỉ tạo ra cái ta ảo tưởng. Như vậy phủ nhận một linh hồn hay một cái ta ảo tưởng không có nghĩa là phủ nhận cái tâm. Nói hồn lìa khỏi xác hay nói cái tâm biến chuyển liên tục từ tử tâm (cuti) đến tâm tục sinh (patisandhi) thì đúng, nhưng cho rằng có một linh hồn hay bản ngã tồn tại bất biến đi từ thể xác đã chết qua một thể xác mới để tái sinh là sai.
Có cái tâm nhưng không phải là bản ngã hay linh hồn bất biến mà nó có đặc tánh là biết pháp nên còn gọi là tánh biết. Khi tánh biết hoàn toàn rỗng lặng trong sáng thì nó thấy rõ bản chất của pháp nên giải thoát giác ngộ, còn khi cái ta vô minh ái dục khởi lên thì không thấy thực tánh pháp nên cái ta luôn luân hồi sinh tử. Đức Phật dùng một cái hóa thân do tâm thắng trí sinh (tưởng trong thiền định) để lên cõi trời thuyết pháp cho mẹ chứ không phải xuất hồn ra khỏi xác để bay lên cõi trời như nhiều người thường nghĩ. Vì vậy cũng không phải hồn đứng ngoài thấy xác hay hồn nhập lại xác mà đó chỉ là một hóa thân do tưởng sinh thấy lại cái báo thân thôi. Tóm lại, chính vì tất cả những hoạt động trên của tâm biểu hiện qua những tiến trình tâm sinh vật lý, trùng trùng duyên khởi, nên mới nói vô ngã, không có một bản ngã hay linh hồn bất biến.
Trao đổi
Đăng nhập để cùng trao đổi về câu này.