Kính bạch hòa thượng,
Con vừa gửi một email cho thầy trên mục hỏi đáp của trang web Trung Tâm Hộ Tông. Suốt đêm qua, sau khi gửi email ấy con vẫn không sao ngủ được mà chiêm nghiệm đến sáng hai câu nói thầy dạy, vì qua đó mà lần đầu tiên con kết nối được những lỗ hổng, những mắc xích còn khiếm khuyết trong quá trình học pháp của con. Vì tuy con được sư phụ con chỉ dạy Đạo Phật đúng nghĩa phải là sự tu tập để nhận lại, để thay đổi nhận thức chứ không phải là đi để đến, tu để đắc và lệ thuộc vào pháp môn - vì vốn dĩ vô lượng pháp môn đều là phương tiện. Điều này trong xã hội ngày nay, trong muôn người đến chùa chiêm bái, con thấy ít người và kể cả cũng ít sư thầy giải thích rõ ràng.
Cho đến khi cách đây vài hôm con tìm nghe pháp của thầy, con thật hoan hỉ vô cùng vì từ khi sư phụ con tịch đến nay, có những điểm con còn chưa thông và không biết ngỏ cùng ai. Nay con thành kính xin thầy cho phép con được thường xuyên liên lạc với thầy để trình chỗ hiểu của con cũng như để được thầy chỉ dạy cho con đi tiếp. Con xin thành kính tri ân thầy và cũng thành tâm sám hối vì đã phiền đến sự an dưỡng quý báu của thầy. Con biết thầy Phật sự đa đoan, rất cần thời gian nghỉ ngơi, nay lại phải ngồi đọc và đáp lại thư con, con thật cảm thấy vô cùng có lỗi. Nhưng thân người khó được, Phật pháp khó nghe. Con nay may mắn kiếp này được thân người, lại nghe được Phật pháp nên vô cùng trân trọng nhân duyên đó, quyết không thể bỏ lỡ. Xin thầy từ bi hiểu lòng con. Xin thầy giúp con đập cho tan cái ngã nếu thấy con còn dính mắc chỗ nào đó, vì con chỉ là một cư sĩ sơ cơ trên con đường tìm lại chính mình.
Thưa đối với lời thầy dạy: "Chân bất lập, vọng vốn không" hay "Khi tự thấy mình sai thì mình đang đúng, còn nếu tự thấy mình đúng hay muốn mình đúng, tức là sai". Con xin được diễn đạt cách hiểu của con. Con nghĩ khi tự thấy không phù hợp với pháp và tự điều chỉnh để hòa hợp thì tự nhiên đến với cái đúng. Mà cái đúng này không phải là đúng trên danh từ hay đúng trên phương diện nhị biên đối đãi của đúng - sai. Còn khi tự thấy mình đúng hay muốn mình đúng thì làm gì cũng sai. Vì khi đó, chữ đúng này theo cặp kính màu của mình đã trở thành: Đúng - sai đối đãi mất rồi.
Ví dụ như con gặp một người hành khất đang đói khổ. Nếu con nhìn thấy rồi đi qua luôn thì tự thấy có gì đó không phù hợp, khó chịu trong lòng. Từ đó con giúp người ấy bằng tài vật hay cách nào đó. Hành động này phát xuất không mục đích vì chỉ để điều chỉnh cho hòa hợp trong sự tương giao với pháp. Và đó là con đường loại trừ bản ngã, là phát triễn cách nhìn tam luân không tịch. Cũng thấy người hành khất trên nhưng con lại cho rằng gặp người khổ phải cho tiền để giúp mới là đúng. Như vậy cùng là hành động giúp nhưng một đằng loại trừ bản ngã, một đằng phát triễn bản ngã. Vì khi cho rằng phải giúp người đó mới đúng tức là đi đến đối kháng với những ai không giúp, và vô hình trung đã tách pháp đang là ra thành có ta, có người nhận và có thứ để ta giúp. Qua đó cho thấy hành động tạo tác hay pháp môn không làm ta giải thoát mà chỉ có chuyển một cách nhìn là đất trời xoay chuyển.
Từ câu nói của thầy con nhớ đến lời của Lục Tổ Huệ Năng. Người dạy người tu là luôn tự xét lỗi mình, không thấy lỗi người. Vì pháp vốn là sự vận hành hoàn hảo của nhân quả. Việc của ta chỉ là tự điều chỉnh để hòa cùng pháp đang là. Sư phụ con cũng từng nói, cuộc sống vốn nó không có vấn đề, mà mình tự đặt vấn đề là sai, rồi lại tìm cách giải quyết vấn đề là sai chồng thêm sai. Các bậc đạt đạo thì sống không vấn đề, không mục đích, không mong cầu. Như hoa nở thì nở tự nhiên thôi, không có lý do gì hết. Và chỉ khi mình đắc quả A La Hán mới tạm tin mình thôi. Giờ đây qua lời dạy của thầy, kết nối lại con thấy mình sáng tỏ hơn.
Nhân đây con xin có 1 câu hỏi ạ. Trong một bài pháp thầy có dẫn chứng quá trình tiến hóa tâm linh của mọi loài như một quả ổi non, trải qua thời gian sẽ chín dần. Đó là quy luật tự nhiên. Nếu như vậy, đối với những người không theo đức tin nào cả, không biết đến đạo Phật, đạo Chúa... thì có phải cuối cùng theo quy luật tự nhiên, tức sau khi trải qua sướng khổ để học đủ những điều cần học họ cũng sẽ được giác ngộ, giải thoát không? Và nếu như vậy thì sao kinh Phật lại bảo rằng chúng sanh từ vô thỉ đã trôi lăn trong lục đạo luân hồi, lên lên xuống xuống, không tự mình thoát ra được cái vòng luẩn quẩn đó ạ?
Câu hỏi thứ 2 liên quan đến lời thầy dạy: Khi tự thấy mình sai tức là đúng, còn khi muốn mình đúng hay thấy mình đúng là sai. Thiết nghĩ đây cũng là một con đường không con đường, một pháp môn không pháp môn nhưng "cái tự thấy" này ở mỗi người mỗi khác. Đối với một người không giữ giới, sống chỉ biết cho bản thân thì khó thể áp dụng cách nhìn này. Nói cách khác là người không giữ 5 giới, vị kỷ là còn tạp niệm thì khó thể qua vô niệm được. Mà cần phải qua một bước trung gian là nhất niệm, tức là đạt đến một mức độ định tượng đối mới bắt đầu quán thì cái quán ấy mới theo chiều hướng giải thoát được. Con xin thầy cho con thêm ý kiến về điều này ạ.
Con xin thành kính tri ân thầy!