Kính bạch Thầy!
Trước tiên con xin được đảnh lễ tạ ơn Thầy! Con có duyên biết đến và học Phật Pháp chưa được lâu. Xuất phát điểm con học với tâm tìm cầu tri thức và đã từng rất mông lung giữa vô vàn kinh sách. Từ khi vô tình đọc được câu thơ của Thầy: "Tự do là ung dung trong ràng buộc/Hạnh phúc là tự tại giữa khổ đau", con nhận ra mình đã tìm được một vị minh sư cho mình để học hỏi và tu tập. Con tìm đọc và nghe những bài Pháp của Thầy, từ đó con tự thấy mình sáng suốt và được rất nhiều an lạc. Con tự thấy tâm dính mắc vào tri thức của mình cũng thuyên giảm rõ rệt. Nay con có một điều băn khoăn chưa được sáng tỏ như sau, con mong được Thầy từ bi chỉ giáo ạ.
Con hiểu rằng Tham và Sân giống như hai mặt của một đồng xu, khi Tham một điều gì đó, thì sẽ Sân điều ngược lại với nó. Khi không còn Tham thì sẽ không còn Sân, và ngược lại. Con hiểu như vậy có đúng không ạ?
Nếu điều trên là đúng, thì việc một số vị sư đạt được những quả vị thấp đã diệt trừ được Sân nhưng chưa trừ được Tham (Tham thiền định, Tham làm việc thiện, Tham giúp đỡ người khác...), có mâu thuẫn với điều con hiểu ở trên không ạ?
Có khi nào, những vị này vì Tham thiền định mà Sân luôn với trạng thái bất định? Có khi nào, có ai đó có thể Tham thiền định, tham làm việc tốt mà không Sân với bất định, không Sân với việc ác, tức là tuy có Tham mà không có Sân?
Văn-tư-tu của con còn non nớt và hạn hẹp, kính mong được Thầy chỉ bảo ạ! Một lần nữa, con xin đảnh lễ tạ ơn Thầy!
Tham và sân là hai mặt của bất thiện thường thay nhau đóng vai của mình trên sân khấu tâm như con nói, nhất là tham và sân trong cõi Dục thì con nói đúng. Ở cõi Sắc và Vô Sắc sân tạm thời ngưng hoạt động nhưng vô minh và ái dục vẫn còn, do đó tham sâu sắc và vi tế hơn, giống như một người đang vui thì khó mà buồn giận.
Ngay cả bậc Thánh A-na-hàm không còn tham sân trong cõi dục, nhưng tham trong cõi Sắc và Vô Sắc vẫn còn rất vi tế, nó rất an lạc nên sân không thể khởi lên được, nhưng chính tham dưới dạng sắc ái và vô sắc ái vẫn là trở ngại khiến chưa thể chứng ngộ A-la-hán được ngay. Ở đây tuy sân kiểu Dục giới không khởi nhưng nó đã thay thế bằng sự trở ngại vi tế này của Ái.