Q: Xin sư cho cháu hỏi: <p Cháu thấy thân, thọ, tâm, pháp là một đối tượng cột tâm. Nếu trong thiền định ta cột tâm vào đề mục do tưởng sanh, thì ở đây ta cột tâm vào đối tượng thật trong hiện tại. Và khi cột tâm vào thân, thọ, tâm, pháp (gọi cách khác thận trọng, chú tâm, quan sát), lúc đó, tham, nóng nảy, si mê, phiền não không có. Nhưng liệu đó có phải là phương tiện? Cái gốc là mình buông xả cái "KHÔNG VÔ NGÃ" của mình là chính? <p Bởi vì thực tế chiêm nghiệm và trải nghiệm, theo thiển kiến của cháu: khả năng thận trọng, chú tâm, quan sát ở mức số 6, mà đối tượng khả năng cuốn hút ở mức số 4, 5 thì mình không theo nhưng nó ở mức 7, 8 thi minh bị nó cuốn theo. Mà mức độ cuốn hút của đối tượng thì vô chừng vô hạn. Cháu xin ý sư. <p Mong ngày 28/6 gặp được sư!

Con hiểu như vậy còn máy móc lắm. Trên thực tế không phải vậy. Trong định thì còn có "cột" nhưng chỉ cột được bằng tướng do tưởng sinh chứ không thể cột trên đối tượng thực tánh. Trong tuệ thì hoàn toàn không theo cũng không cột gì cả, theo không thể được mà cột lại chẳng xong. Trí tuệ như mặt trời chiếu không theo con chim bay lượn cũng không cột vào cục đá đứng yên, thế mà cái gì xuất hiện đều thấy cả. Thận trọng chú tâm quan sát là cái dụng của giới định tuệ tự ứng ra khi cần thiết rồi thôi chứ không bao giờ theo hay cột vào đâu cả. Cũng vậy, buông nhưng không có gì để buông, vì nếu con có gì để buông tức con thấy "có" rồi sao gọi là "không vô ngã" được? Đó là lý do vì sao Thiền nói: "Việc đến thì tâm ứng hiện, việc đi thì tâm rỗng rang". Con có nhận ra chân lý này không?

Q: Kính chúc Thầy mạnh khỏe và bình an. Con đã hiểu về ngũ uẩn và quá trình nhân duyên sanh diệt của ngũ uẩn, con xin chân thành tri ân Thầy.<p Những hôm nay, con bị cơn lũ dục vọng cuốn đi, trong lúc con hành thiền với đề mục niệm Ân Đức Phật. Con biết Chánh niệm và sự tỉnh giác của mình chưa đủ mạnh nên bị tưởng dục vọng kéo đi tạo ra những cảm giác thọ dục lạc, nó đến từng cơn, con dứt được cơn này nhưng và nó lại quay lại mạnh mẽ hơn, dữ dội hơn khủng khiếp hơn. Thỉnh thoảng con quay lại được với đề mục thiền nhưng cũng không ăn thua với nó. Sức mạnh của dục vọng thật khủng khiếp. <p Chỉ có hành thiền quán mới quán triệt và đoạn diệt được tham ái, nhưng con chưa biết hành trì như thế nào? Phải chăng con nên chọn đề mục niệm sự chết hay đề mục niệm 32 thể trược ạ? Mong thầy chỉ cho con đoạn diệt được tưởng tham ái, thọ dục lạc này ạ. <p Trước đây, con khinh thường những vị thầy tu bị tham ái chi phối hoặc ra ngoài đời lấy vợ, nhưng giờ con mới thấu hiểu tham ái, dục vọng lợi hại như thế nào khi còn luân hồi sanh tử! Con xin sám hối thái độ bất kính với chư Tăng như vậy, mong Thầy chứng minh cho sự thiện tâm sám hối này của con. <p Con xin chân thành tri ân Thầy.

Đúng là thiền định mang tính đối trị chỉ có thể đè nén chứ không diệt tận gốc tham dục được. Khuynh hướng hành thiền tuệ với ý đối trị tham dục thì cũng không khác thiền định. Thiền tuệ đúng nghĩa là chỉ quan sát để thấy rõ tham dục trong cơ cấu vận hành của ngũ uẩn. Con chỉ mới hiểu ngũ uẩn qua thông tin hay kiến thức lý trí chứ chưa thật sự thấy quá trình diễn biến của nó khi nó đang xảy ra. Quán bất tịnh cũng tốt nhưng nó chỉ hỗ trợ thôi chứ không thấu triệt được vấn đề. Giống như uống thuốc giảm đau chứ chưa phải là chấm dứt căn bệnh. Nếu chưa trở về trọn vẹn trong sáng với thực tại thân thọ tâm pháp nơi chính mình được thì con nên thận trọng chú tâm quan sát diễn biến của thân tâm trong hiện tại thì tưởng sẽ không lộng hành, mà vọng tưởng chính là nhân sinh của dục. Nếu con quan sát chính mình, con sẽ thấy dục sinh do tưởng (tưởng tượng, tư tưởng dưới dạng dục tưởng) nên khi con thận trọng chú tâm quan sát tưởng ấy thì nó trở về gốc thuần túy tri giác thôi chứ không còn là mồi lửa cho dục bùng cháy được nữa, dù nó có bị tác động từ bản năng sinh lý. Sự quan sát một cách sáng suốt tự nhiên và khách quan trung thực, nghĩa là không xen cái ta đối kháng, kiểm duyệt hay giải quyết chủ quan vào thì dục tưởng sẽ tự hóa giải và không sinh. Đó mới chính là Thiền Tuệ Minh Sát.

Question 1

Xin sư cho cháu hỏi: <p Cháu thấy thân, thọ, tâm, pháp là một đối tượng cột tâm. Nếu trong thiền định ta cột tâm vào đề mục do tưởng sanh, thì ở đây ta cột tâm vào đối tượng thật trong hiện tại. Và khi cột tâm vào thân, thọ, tâm, pháp (gọi cách khác thận trọng, chú tâm, quan sát), lúc đó, tham, nóng nảy, si mê, phiền não không có. Nhưng liệu đó có phải là phương tiện? Cái gốc là mình buông xả cái "KHÔNG VÔ NGÃ" của mình là chính? <p Bởi vì thực tế chiêm nghiệm và trải nghiệm, theo thiển kiến của cháu: khả năng thận trọng, chú tâm, quan sát ở mức số 6, mà đối tượng khả năng cuốn hút ở mức số 4, 5 thì mình không theo nhưng nó ở mức 7, 8 thi minh bị nó cuốn theo. Mà mức độ cuốn hút của đối tượng thì vô chừng vô hạn. Cháu xin ý sư. <p Mong ngày 28/6 gặp được sư!

Accepted Answer

Con hiểu như vậy còn máy móc lắm. Trên thực tế không phải vậy. Trong định thì còn có "cột" nhưng chỉ cột được bằng tướng do tưởng sinh chứ không thể cột trên đối tượng thực tánh. Trong tuệ thì hoàn toàn không theo cũng không cột gì cả, theo không thể được mà cột lại chẳng xong. Trí tuệ như mặt trời chiếu không theo con chim bay lượn cũng không cột vào cục đá đứng yên, thế mà cái gì xuất hiện đều thấy cả. Thận trọng chú tâm quan sát là cái dụng của giới định tuệ tự ứng ra khi cần thiết rồi thôi chứ không bao giờ theo hay cột vào đâu cả. Cũng vậy, buông nhưng không có gì để buông, vì nếu con có gì để buông tức con thấy "có" rồi sao gọi là "không vô ngã" được? Đó là lý do vì sao Thiền nói: "Việc đến thì tâm ứng hiện, việc đi thì tâm rỗng rang". Con có nhận ra chân lý này không?

Question 2

Kính thưa thầy,<p 1. Con xin kính chúc thầy luôn được khỏe mạnh, an vui. Thưa thầy, nhiều người bạn trẻ của con ở bên này (Mỹ) không hiểu hết tiếng Việt. Họ chỉ hiểu kha khá những gì thầy giảng nên khi ứng dụng tu tập cũng hơi lúng túng. Họ nhờ con thưa với thầy, nếu có thể, xin thầy giúp chuyển những lời giảng cốt yếu của thầy sang tiếng Anh. (If possible, please translate the core of your teachings into English). Họ không muốn những lời giảng của thầy được dịch sang tiếng Anh một cách chủ quan của ai đó mà không có thầy duyệt lại để xem từ ngữ dùng có đúng với ý thầy không. Họ là những bạn trẻ rất thích phong thái ung dung tự tại của thầy, và đặc biệt là rất thích thú tu tập theo pháp hành mà thầy chỉ dạy. Nếu như trang web này có được những lời dạy cốt yếu của thầy được dịch sang tiếng Anh thì điều đó thật tuyệt vời. Con xin mạn phép thưa lại với thầy những điều các bạn ấy muốn thưa với thầy, xin thầy từ bi hứa khả. Chúng con thành kính tri ơn thầy. <p 2. Đây là câu hỏi của một bạn nhờ con hỏi thầy. <p "Con thường nghe nói người tu tập pháp hành nào cũng phải có định. Từ khi nghe pháp của thầy, con làm gì cũng chú tâm vào việc đó, không nghĩ đến việc tiếp theo, con chỉ trọn vẹn với một việc đó thôi, xong rồi con mới qua việc khác. Con cũng ứng dụng y như thế với các suy nghĩ và cảm xúc của mình. Con thấy tâm rất yên và vắng lặng, trạng thái tâm như vậy có thể gọi là định không, thưa thầy. Định, theo lời dạy của thầy là gì và nó có khác với cái định của những người tu thiền khi không còn vọng tưởng không thầy? Con muốn hiểu về định trong pháp hành của thầy, xin thầy dạy thêm cho con thông suốt. Thành kính đảnh lễ và xin cảm ơn thầy."

Accepted Answer

1) Cốt lõi pháp thiền thầy hướng dẫn phần lớn ở trong cuốn Sống Trong Thực Tại. Có lẽ là thầy sẽ nhờ người dịch cuốn sách này ra tiếng Anh rồi thầy sẽ hiệu đính lại. Câu hỏi về thiền định của bạn con cũng đã được nói rõ trong cuốn sách này. Có thể có một cách khác là các bạn cứ đọc cuốn sách đó rồi chỗ nào không hiểu hỏi thầy qua mục hỏi đáp cũng được. Thầy sẽ mở một mục tiếng Anh cho trang web này. 2) Trong Đạo Phật những yếu tố giới, định, tuệ hòa hợp với nhau thành một chứ không phải là những thành phần tách rời riêng biệt, tám yếu tố trong Bát Chánh Đạo cũng vậy. Giống như hydro và oxy hòa hợp thành nước vậy, nếu tách rời hai thành phần ấy ra thì chúng không thành nước được nữa. Khi thận trọng, chú tâm, quan sát tức trở về trọn vẹn trong sáng với thực tại thì ngay đó có giới định tuệ mà có giới định tuệ thì có chánh kiến, có chánh kiến thì có chánh tư duy, có chánh tư duy thì có chánh ngữ, chánh nghiệp, chánh mạng, mà đã có 5 chánh trên thì chắc chắn tâm ổn định nên tất nhiên là có chánh tinh tấn, chánh niệm và chánh định. Nói cách khác trong Bát Chánh Đạo mỗi yếu tố luôn bao hàm những yếu tố kia. Trong thiền minh sát Vipassanā có 3 yếu tố dẫn đầu trong Bát Chánh Đạo đó là chánh tinh tấn, chánh niệm và chánh kiến. Chánh kiến ở đây được thực hiện qua tỉnh giác. Khi 3 yếu tố này hòa hợp với nhau thì 5 yếu tố kia cũng cùng hiện hữu. Chính khi con thận trọng chú tâm quan sát một động thái nơi thực tại thân thọ tâm pháp thì thận trọng là giới, chú tâm là định và quan sát là tuệ. Thiếu một trong ba yếu tố thì 2 yếu tố kia cũng không thành. Định trong trường hợp này được gọi là sát na định (khanika samādhi), tùy thời định (tadanga samādhi), hay tịch tịnh định (santo samādhi) tùy theo mỗi lúc và tính chất của nó. Định này mới là chánh định trong thiền minh sát. Trong Dīgha Nikāya 3/278 mô tả: “Định này là tịch tịnh, vi diệu, đạt tĩnh lặng, chứng nhất tánh, không điều kiện, không đối kháng, không trở ngại” (Ayam samādhi: santo, panīto, patipassaddhaladdho, ekodibhāvādhigato, na ca sasankhāra niggayha vāritavato’ti). Các loại định sắc giới, vô sắc giới chỉ gây trở ngại cho thiền minh sát, nếu không biết vượt qua, điều này đức Phật gọi là 10 phiền não chướng của thiền Vipassanā (Ánh sáng, hỷ, lạc, khinh an, trí quá nhạy, tin quá nhiều, tấn quá mạnh, xả quá mức, dục tốc sở đắc).

Question 3

Kính chúc Thầy mạnh khỏe và bình an. Con đã hiểu về ngũ uẩn và quá trình nhân duyên sanh diệt của ngũ uẩn, con xin chân thành tri ân Thầy.

Những hôm nay, con bị cơn lũ dục vọng cuốn đi, trong lúc con hành thiền với đề mục niệm Ân Đức Phật. Con biết Chánh niệm và sự tỉnh giác của mình chưa đủ mạnh nên bị tưởng dục vọng kéo đi tạo ra những cảm giác thọ dục lạc, nó đến từng cơn, con dứt được cơn này nhưng và nó lại quay lại mạnh mẽ hơn, dữ dội hơn khủng khiếp hơn. Thỉnh thoảng con quay lại được với đề mục thiền nhưng cũng không ăn thua với nó. Sức mạnh của dục vọng thật khủng khiếp.

Chỉ có hành thiền quán mới quán triệt và đoạn diệt được tham ái, nhưng con chưa biết hành trì như thế nào? Phải chăng con nên chọn đề mục niệm sự chết hay đề mục niệm 32 thể trược ạ? Mong thầy chỉ cho con đoạn diệt được tưởng tham ái, thọ dục lạc này ạ.

Trước đây, con khinh thường những vị thầy tu bị tham ái chi phối hoặc ra ngoài đời lấy vợ, nhưng giờ con mới thấu hiểu tham ái, dục vọng lợi hại như thế nào khi còn luân hồi sanh tử! Con xin sám hối thái độ bất kính với chư Tăng như vậy, mong Thầy chứng minh cho sự thiện tâm sám hối này của con.

Con xin chân thành tri ân Thầy.

Accepted Answer

Đúng là thiền định mang tính đối trị chỉ có thể đè nén chứ không diệt tận gốc tham dục được. Khuynh hướng hành thiền tuệ với ý đối trị tham dục thì cũng không khác thiền định. Thiền tuệ đúng nghĩa là chỉ quan sát để thấy rõ tham dục trong cơ cấu vận hành của ngũ uẩn. Con chỉ mới hiểu ngũ uẩn qua thông tin hay kiến thức lý trí chứ chưa thật sự thấy quá trình diễn biến của nó khi nó đang xảy ra. Quán bất tịnh cũng tốt nhưng nó chỉ hỗ trợ thôi chứ không thấu triệt được vấn đề. Giống như uống thuốc giảm đau chứ chưa phải là chấm dứt căn bệnh.

Nếu chưa trở về trọn vẹn trong sáng với thực tại thân-thọ-tâm-pháp nơi chính mình được thì con nên thận trọng chú tâm quan sát diễn biến của thân tâm trong hiện tại thì tưởng sẽ không lộng hành, mà vọng tưởng chính là nhân sinh của dục. Nếu con quan sát chính mình, con sẽ thấy dục sinh do tưởng (tưởng tượng, tư tưởng dưới dạng dục tưởng) nên khi con thận trọng chú tâm quan sát tưởng ấy thì nó trở về gốc thuần túy tri giác thôi chứ không còn là mồi lửa cho dục bùng cháy được nữa, dù nó có bị tác động từ bản năng sinh lý. Sự quan sát một cách sáng suốt tự nhiên và khách quan trung thực, nghĩa là không xen cái ta đối kháng, kiểm duyệt hay giải quyết chủ quan vào thì dục tưởng sẽ tự hóa giải và không sinh. Đó mới chính là Thiền Tuệ Minh Sát.