Thưa Thầy cho con hỏi ạ! Trong sinh hoạt hàng ngày khi mình làm việc gì đó thì mình hướng tâm vào việc đó, chú ý vào đó hay cứ để tâm tự nhiên, cái gì nổi trội thì niệm cái đó ạ? (con thực sự chưa hiểu điều này ví dụ như khi con rửa bát mà các ý niệm nổi trội, tâm biết các ý niệm này và không niệm việc rửa bát nữa lúc đó con làm gì ạ?)
Do vô minh nên con vẫn chưa hiểu được lời dạy của Thầy. Xin thầy từ bi hướng dẫn cho con. Con xin cảm ơn thầy.
Do con hiểu chữ niệm theo nghĩa "ghi nhận hoặc chú ý đến đối tượng". Rất nhiều người hiểu lầm cụm từ tinh tấn, chánh niệm, tỉnh giác này như là sự cố gắng ghi nhận đối tượng của cái ta muốn biết và muốn đạt được. Nhưng chính khi buông cái ta muốn biết muốn đạt xuống thì tánh biết mới thể hiện chức năng tinh tấn, chánh niệm, tỉnh giác một cách hoàn toàn tự nhiên, trong sáng.
Khi con để ý ghi nhận đối tượng thì liền phân ra người ghi nhận và đối tượng được ghi nhận, vì vậy người ghi nhận luôn muốn nắm giữ đối tượng được ghi nhận. Đó không phải là thấy biết của tinh tấn, chánh niệm, tỉnh giác. Khi con không chạy theo cái ta vọng động muốn biết muốn được thì mới là tinh tấn, ngay khi đó tâm con liền trở về trọn vẹn với thực tại thân tâm. đó chính là chánh niệm. Khi tâm không ảo tưởng, không thất niệm tức không có gì che lấp thì thấy biết rất trong sáng tự nhiên, đó mới là tỉnh giác. Như vậy, để cho chánh niệm tỉnh giác có thể tự ứng một cách trong sáng thì phải buông cái ta muốn biết muốn được đi mới thấy thực tánh pháp. Nói cách khác, không thất niệm thì tâm tự chánh niệm, và khi chánh niệm thì thực tại tự hiển bày, chứ không phải cái ta cố gắng niệm một đối tượng nào.
Vì vậy, con đừng bận tâm đến đối tượng nào phải chú niệm, vì đó là tính toán của cái ta lý trí rồi. Bình thường con chỉ cần sáng suốt, định tĩnh, trong lành thôi còn đối tượng tự đến tự đi. Khi tâm con rỗng lặng trong sáng thì việc rửa bát, cảm giác mỏi tay, tâm phản ứng bực bội v.v... con đều thấy biết mà chẳng cần bận tâm chú ý vào đối tượng nào cả. Rồi một cái bát trượt khỏi tay thì lập tức phản ứng tự nhiên là tâm con hoàn toàn chú ý vào cái bát đang rơi, và con nhanh tay chụp lấy cái bát đang rơi, nhưng không kịp... cái bát vỡ toang. Đó chính là đối tượng nổi bật. Khi đó có thể con sợ hết hồn hoặc là con giác ngộ ra thực tánh pháp. Điều này hoàn toàn không phải do cái ta lý trí tính toán, mà là hoạt động tự nhiên của tánh biết. Sợ hãi vì có cái ta lý trí xen vào, giác ngộ vì tâm hoàn toàn rỗng lặng trong sáng và vô ngã.