Question 1

Con kính chào Thầy,

Con nghe nói rất nhiều về tánh biết nhưng không thật sự hiểu về nó. Sau đây là một số trường hợp để giúp con sáng tỏ hơn về tánh biết, xin thầy giúp con để con có thể hiểu rõ hơn.

Khi giận, biết mình giận, cái này có phải là tánh biết không?
Nếu đã giận tức có vô minh, mà vô minh thì tánh biết bị che lấp? Khi nhận ra được mình đang giận, chỉ chú tâm và quan sát cơn giận, thấy được những lý luận trong nội tâm, những cảm giác trên thân, thọ do kết quả sinh lý của cơn giận, sự chú tâm đơn thuần quan sát đó là gì? Chánh niệm hay tỉnh giác?
Chánh niệm có khác tỉnh giác không? Khi tỉnh giác có phải là lúc tánh giác không bị che mờ?
Thấy, biết thân tâm mà không xen khái niệm vào sự vận hành của pháp có phải là tánh biết không?
Làm thế nào để phát triển tánh biết?

Kính xin thầy soi sáng cho con.

Con chúc Thầy thân tâm luôn thường lạc.

Accepted Answer

1) Khi giận biết là giận có 2 mức độ: Một là biết với thức tri và tưởng tri qua khái niệm, hai là biết với tánh biết qua thực tánh. 2) Nếu thấy biết trung thực không qua khái niệm thì đó mới là việc của chánh niệm và tỉnh giác. 3) Chánh niệm là tâm trọn vẹn với thực tại, tỉnh giác là thấy biết thực tại như nó đang là (tức thấy thực tánh pháp). Cả hai yếu tố tuy khác công năng nhưng chung đối tượng và không thể tách rời trong nhận thức Sự Thật. 4) Nếu thấy biết đó còn có dụng công thì có thể vẫn chỉ là ý thức trong sáng thôi chứ chưa phải hoàn toàn là tánh biết tự chiếu, vì tánh biết thì biết rất tự nhiên. 5) Tinh tấn, chánh niệm, tỉnh giác tức thường thận trọng chú tâm quan sát và trở về trọn vẹn tỉnh thức với thực tại thân thọ tâm pháp chính là phát huy tánh biết.

Question 2

Con đang tìm hiểu và thực hành chánh niệm tỉnh giác. Con cám ơn thầy vì thầy đã viết và giảng về thiền rất hay. Tuy nhiên, con chưa hiểu lắm nên có mấy thắc mắc, mong thầy giảng cho con.

Về thực hành, khi ngồi thiền hay trước khi ngủ vào mỗi tối, con thấy vọng niệm khởi lên rất nhiều. Con tập để tâm tỉnh giác vào các vọng niệm (chỉ biết các vọng niệm khởi lên và tắt đi mà không có tác ý gì). Nhiều khi vọng niệm tự tắt. Nhưng nhiều khi vọng niệm kéo lên quá nhiều, làm con khó tỉnh giác. Trong những lúc như vậy, con thực tập quán niệm hơi thở hay niệm Phật. Tuy nhiên, đôi lúc con mất tỉnh giác một vài phút mới nhận ra. Không biết con thực hành như vậy có đúng không ạ?

Còn về lý thuyết, con chưa hiểu thực hành chánh niệm tỉnh giác đến lúc nào thì phá được ngũ uẩn? Nếu phá thì phá từng uẩn hay phá cả 5 uẩn một lúc? Hơn nữa, làm sao hay khi nào hành giả biết mình chứng hay trải nghiệm các Thánh Quả (như Tu Đà Hoàn, Tư Đà Hàm,..)?

Con cám ơn thầy rất nhiều!

Accepted Answer

Con nên vào mục Pháp Thoại nghe thật nhiều để giải trừ bớt những kiến thức sai lầm trong pháp hành chánh niệm tỉnh giác. Khi nghe hiểu tới đâu con thực nghiệm tới đó rồi cứ nghe tiếp để điều chỉnh dần nhận thức ngay trong khi thể nghiệm. Đừng hỏi những điều chỉ mang tính lý thuyết chưa thực tiễn như chính con đang thật sự cần.

Question 3

Con kính chào thầy, đầu năm con kính chúc thầy thật nhiều sức khoẻ.

Thưa thầy cho con hỏi, việc lướt web lên mạng có làm mất đi chánh niệm không thưa thầy? Dĩ nhiên là con nói xem những thứ lành mạnh hoặc những mục giải trí thư giãn vô hại. Tóm lại là một việc có nên tránh xa không ạ?

Con kính ơn thầy!

Accepted Answer

Bất kỳ pháp tướng nào cũng đều có hai mặt, nên việc lướt web, lên mạng cũng có hai mặt. Sử dụng mặt tốt thì tốt, sử dụng mặt xấu thì xấu, cũng đều từ thái độ nhận thức và hành vi mà ra hơn là do lướt web hay lên mạng. Ở đâu cũng có thể chánh niệm tỉnh giác được cả.