Q: Con xin đảnh lễ thầy. Kính thưa thầy. <p Con thường lên trang web nghe thầy giảng và con cũng phần nào hiểu được ý của thầy. Xin thầy từ bi chỉ dạy giúp con một việc. Khi con đang ở trạng thái bình thường không tham, không sân, vẫn sáng suốt, định tĩnh, trong lành nhưng không hiểu từ đâu có một cảm giác bất an ập đến. Con cũng cố gắng quan sát nó nhưng con thấy cảm giác bất an ngày càng mạnh, cơ thể rất khó chịu chỉ có cách đi làm cái gì đó một lúc thì cơn bất an mới qua đi. Những chuyện như vậy xảy ra khá thường xuyên, xin thầy chỉ giúp con trong trường hợp như vậy có phương pháp nào hóa giải không ạ. <p Con chúc thầy mạnh khỏe.

Những bất an đó chính là những xung động vô thức. Có khá nhiều tập khí được đưa vào bhavanga trong tình trạng thiếu tỉnh thức nên khi nó khởi lên dưới hình thức những khuynh hướng xung động thì mình không biết được nguyên cớ từ đâu. Nếu nó xuất hiện qua thân thì chiêm nghiệm thân, qua thọ thì chiêm nghiệm thọ, qua tâm thì chiêm nghiệm tâm v.v... để thấy rõ những cảm xúc ấy như chúng là... Đó cũng là cách mà phân tâm học gọi là hữu thức hóa vô thức để đưa những xung động vô thức ấy ra ánh sáng của tỉnh giác.

Q: Thưa thầy, xin thầy cho con hỏi: tại sao đối với con người mình, những ký ức không vui, những sự kiện trong quá khứ chưa được giải tỏa, những mâu thuần chưa được giải quyết,... nói chung là những điều tiêu cực thường hay trồi lên từ tiềm thức, đặc biệt là người già? Người già trong gia đình con nhớ những chuyện không vui rất lâu, những chuyện này cứ quay ngược lên hoài. Trong khi những điều vui, những kỷ niệm tích cực, những sự kiện không còn khúc mắc lại ít khởi lên vậy thầy? Có phải bản chất con người là tập trung vào những điều tiêu cực mà không để ý đến điều tích cực không thầy? Con thấy bản thân con chưa già, còn trẻ nhưng cũng hay ít nhớ chuyện vui toàn nghĩ chuyện buồn, chuyện chưa đạt không thôi. Làm sao để con có thể thay đổi, nhớ chuyện vui nhiều hơn để về già sống thanh thản, không bị những điều tiêu cực quấy rầy tâm trí?<p Con xin chân thành cám ơn thầy. Con mong thầy luôn khỏe mạnh.

Nhớ lại chuyện buồn nhiều hơn chuyện vui là do tâm hiện tại tương ứng với tham sân si nhiều hơn là vô tham, vô sân, vô si. Khi tâm tương ứng với vô tham, vô sân, vô si thì sẽ nhớ chuyện vui quá khứ và hiện tại hơn là nhớ chuyện buồn. Vậy con hãy thường tinh tấn, chánh niệm, tỉnh giác hoặc thận trọng, chú tâm, quan sát để cho tâm vô tham, vô sân, vô si thì tâm sẽ sáng suốt, định tĩnh, trong lành và chắc chắn sẽ nhớ hiện tại trong niềm hoan hỷ. Người thường nhớ điều buồn chính là vì pháp muốn nhắc nhở họ phải lo tính tấn chánh niệm tỉnh giác đừng để tâm đắm chìm trong tham sân si nữa.

Question 1

Kính thưa Thầy,

Con hiểu lời dạy của Thầy và luôn sáng suốt thấy pháp đúng thực tánh là như vậy. Ban ngày con bình yên cho dù có chuyện bất như ý xảy ra nhưng nửa đêm khi bất chợt thức giấc con thấy một nỗi bất an xâm chiếm con trong lúc bất giác ấy. Con hiểu đó là hoạt động của tiềm thức tức là âm thầm con vẫn có vấn đề với chuyện xảy ra lúc ban ngày. Dĩ nhiên con hiểu rằng con nên tỉnh thức với nỗi bất an nầy thì sẽ không có khổ. Nhưng vì là lúc bất giác nên thường thì con bị nỗi khổ xâm chiếm ngay lập tức lúc vừa thức dậy và con mất ngủ. Con phải làm sao để tránh tình trạng mất ngủ như vậy? Sự thực hành của con sai ở chỗ nào? Con xin cảm ơn Thầy.

Accepted Answer

Có thể là vì con cố gắng duy trì "ý thức" đối với thực tại thân tâm mình vào ban ngày nên ban ngày con cảm thấy yên tâm hay bình an. Sự thường trực duy trì ý thức mà nhiều thiền phái cho là miên mật hay tích cực có thể là sự dồn nén phiền não (kilesa) vào tiềm thức (bhavanga) khiến chúng trở thành những tùy miên (anusaya) ngủ ngầm trong vô thức. "Ý thức" này chỉ nắm bắt đối tượng qua khái niệm chế định trên bề mặt hiện tướng nên vẫn còn kinh nghiệm sở đắc của sở hành, chưa phải là sự sáng suốt của tánh biết rỗng lặng trong sáng, thoát khỏi mọi kinh nghiệm sở hành sở đắc của bản ngã. Do còn kinh nghiệm được tích lũy vào tiềm thức và tồn động trong vô thức nên ban đêm nó mới bùng lên. Tốt thôi, nó báo hiệu để con điều chỉnh "thái độ xử lý" của nhận thức và hành vi ban ngày. Hãy thấy pháp với tâm rỗng lặng trong sáng tự nhiên, đừng "luôn sáng suốt thấy pháp đúng thực tánh" như con nghĩ. Vì nếu thật sự "thấy pháp đúng thực tánh" thì sẽ không cần có bình an ban ngày và cũng không sợ bất an ban đêm.

Question 2

Con xin đảnh lễ thầy. Kính thưa thầy. <p Con thường lên trang web nghe thầy giảng và con cũng phần nào hiểu được ý của thầy. Xin thầy từ bi chỉ dạy giúp con một việc. Khi con đang ở trạng thái bình thường không tham, không sân, vẫn sáng suốt, định tĩnh, trong lành nhưng không hiểu từ đâu có một cảm giác bất an ập đến. Con cũng cố gắng quan sát nó nhưng con thấy cảm giác bất an ngày càng mạnh, cơ thể rất khó chịu chỉ có cách đi làm cái gì đó một lúc thì cơn bất an mới qua đi. Những chuyện như vậy xảy ra khá thường xuyên, xin thầy chỉ giúp con trong trường hợp như vậy có phương pháp nào hóa giải không ạ. <p Con chúc thầy mạnh khỏe.

Accepted Answer

Những bất an đó chính là những xung động vô thức. Có khá nhiều tập khí được đưa vào bhavanga trong tình trạng thiếu tỉnh thức nên khi nó khởi lên dưới hình thức những khuynh hướng xung động thì mình không biết được nguyên cớ từ đâu. Nếu nó xuất hiện qua thân thì chiêm nghiệm thân, qua thọ thì chiêm nghiệm thọ, qua tâm thì chiêm nghiệm tâm v.v... để thấy rõ những cảm xúc ấy như chúng là... Đó cũng là cách mà phân tâm học gọi là hữu thức hóa vô thức để đưa những xung động vô thức ấy ra ánh sáng của tỉnh giác.

Question 3

Thưa thầy, xin thầy cho con hỏi: tại sao đối với con người mình, những ký ức không vui, những sự kiện trong quá khứ chưa được giải tỏa, những mâu thuần chưa được giải quyết,... nói chung là những điều tiêu cực thường hay trồi lên từ tiềm thức, đặc biệt là người già? Người già trong gia đình con nhớ những chuyện không vui rất lâu, những chuyện này cứ quay ngược lên hoài. Trong khi những điều vui, những kỷ niệm tích cực, những sự kiện không còn khúc mắc lại ít khởi lên vậy thầy? Có phải bản chất con người là tập trung vào những điều tiêu cực mà không để ý đến điều tích cực không thầy? Con thấy bản thân con chưa già, còn trẻ nhưng cũng hay ít nhớ chuyện vui toàn nghĩ chuyện buồn, chuyện chưa đạt không thôi. Làm sao để con có thể thay đổi, nhớ chuyện vui nhiều hơn để về già sống thanh thản, không bị những điều tiêu cực quấy rầy tâm trí?

Con xin chân thành cám ơn thầy. Con mong thầy luôn khỏe mạnh.

Accepted Answer

Nhớ lại chuyện buồn nhiều hơn chuyện vui là do tâm hiện tại tương ứng với tham sân si nhiều hơn là vô tham, vô sân, vô si. Khi tâm tương ứng với vô tham, vô sân, vô si thì sẽ nhớ chuyện vui quá khứ và hiện tại hơn là nhớ chuyện buồn. Vậy con hãy thường tinh tấn, chánh niệm, tỉnh giác hoặc thận trọng, chú tâm, quan sát để cho tâm vô tham, vô sân, vô si thì tâm sẽ sáng suốt, định tĩnh, trong lành và chắc chắn sẽ nhớ hiện tại trong niềm hoan hỷ. Người thường nhớ điều buồn chính là vì pháp muốn nhắc nhở họ phải lo tính tấn chánh niệm tỉnh giác đừng để tâm đắm chìm trong tham sân si nữa.