Nguyên lý tu tập

Tất cả phương pháp thiền được các thiền sư vận dụng đều có mục đích đáp ứng căn cơ trình độ của một số đối tượng nào đó, trong một thời đại lịch sử nào đó, và trong một điều kiện hoàn cảnh nào đó. Vì vậy đã là phương pháp thì luôn tương đối. Chỉ có nguyên lý mới đúng với mọi đối tượng, mọi lúc và mọi nơi mà thôi. Muốn thiền đúng thì nên nắm vững nguyên lý thiền trước khi theo một phương pháp nào đó, vì mỗi phương pháp chỉ giới hạn trong phạm vi một vấn đề cục bộ, chứ không giác ngộ toàn triệt. Thấy được nguyên lý thiền thì không vướng mắc vào một phương pháp nào cả dù đôi lúc có sử dụng một phương pháp để đối trị một vấn đề nào đó đi nữa.

Thỉnh thoảng anh nên dành một ít thời gian để đọc thêm những câu hỏi đáp, những lá thư chia sẻ nhận thức về tu tập của nhiều người, đọc Thực Tại Hiện Tiền, Sống Trong Thực Tại v.v... trong Thư Viện và download pháp thoại xuống để nghe. Vì muốn tu tập đầu tiên phải nhận thức đúng. Thậm chí tu tập chính là nhận thức đúng chứ không phái là cố gắng trở thành hay đạt được điều gì.

Thiền Vipassanā chỉ có nghĩa là thấy ra sự thật một cách minh bạch. Đầu tiên là thường trực nhận lại chính mình, tức là nhìn lại để thấy biết thực tại thân tâm, không để tâm chìm đắm trong quá khứ, hiện tại và vị lai, nghĩa là không chạy theo cái ta ảo tưởng. Không buông lung phóng dật theo cái ta ảo tưởng hướng ngoại tìm cầu tức là tinh tấn. Trở về với thực tại thân tâm tức là chánh niệm, lúc đó liền thấy biết minh bạch hoạt động hay trạng thái của thân gọi là tỉnh giác trên thân, trạng thái của mọi cảm giác gọi là tỉnh giác trên thọ, trạng thái của những tâm hiện khởi gọi là tỉnh giác trên tâm ... Như vậy bất cứ tại đâu và lúc nào cũng không buông theo vọng tưởng, trở về thực tại và thấy biết chính mình một cách minh bạch. Đó chính là thiền tuệ Vipassanā lấy tinh tấn chánh niệm tỉnh giác làm nguyên tắc tu tập.

Không nên gượng gạo hành thiền định vì chính anh đã thấy là không phù hợp với hoàn cảnh của mình. Và cũng đừng áp dụng một phương pháp thiền nào, vì tất cả phương pháp đều do lý trí chế định, mà đối tượng của chánh niệm tỉnh giác là thực tánh pháp tự nhiên, do đó tất cả phương pháp chế định tuyệt đối không phải là thiền tuệ. Thiền tuệ chỉ khế hợp nguyên lý chứ không bao giờ áp dụng theo bất cứ một phương pháp nào. Vậy anh thấy pháp thiền nào phải áp dụng theo một phương pháp đã định sẵn đều là sản phẩm của lý trí, không phải là thiền tuệ đích thực. Chúc anh thấy ra sự thật.

Thực ra con vẫn chưa nhận ra được tánh biết. Con đang sử dụng cái biết của ý thức trong 6 thức, do đó con chỉ biết đối tượng của ý thức chứ không biết hoạt động của tâm ý. Tánh biết thì biết được cả 18 giới (6 căn + 6 trần + 6 thức), nghĩa là biết luôn cả sự tương giao vận hành của ý - pháp - ý thức. Có thể tạp niệm khởi lên con không ý thức được nhưng tánh biết vẫn biết, chứ không phải tánh biết biến mất như con tưởng, nếu biến mất con làm sao biết có tạp niệm khởi lên? Làm sao đức Phật lại dạy niệm tâm? Làm sao có tuệ thấy biết danh sắc? (trong đó danh chính là mọi hoạt động thuộc về tâm và tâm sở).

Con nói "Trong lúc thiền thì 6 căn không tiếp xúc với 6 trần" đó là con đang hành thiền định chứ không phải thiền thấy pháp thầy đang hướng dẫn. Con nên vào trang web của thầy đọc thêm và nghe pháp thoại thật kỹ, đừng hành theo thói quen sẽ khó điều chỉnh lại được. Thầy đã nói tâm thiền là tánh biết sáng suốt định tĩnh trong lành trong sự tương giao giữa 6 căn 6 trần, chính vì vậy mới thấy được cả 18 giới, đó chính là sự phòng hộ lục căn đúng đắn và hiệu quả nhất, chứ không phải kìm giữ các căn. Phật dạy thấy như thực, nghe như thực, xúc như thực, biết như thực thì làm sao lại không để 6 căn tiếp xúc với 6 trần được!

Con nói: "Có hôm cả buổi thiền con chỉ thấy toàn là tạp niệm lăng xăng chứ tâm không an ổn vắng lặng được". Vậy cái gì thấy tạp niệm lăng xăng? Cái gì biết tâm không vắng lặng? Nếu con nói "con không biết mình đang vọng động mà vọng động rồi mới biết" thì đó là con nói không ý thức được chứ không phải tánh biết không biết, bởi vì nếu tánh biết không biết thì khi con có ý thức trở lại con cũng không biết vừa rồi có vọng đọng hay không vọng động, và làm sao con biết mình không biết (theo nghĩa ý thức)? Vậy tánh biết sáng suốt định tĩnh trong lành có thể biết được vọng động, biết được lúc con ý thức biến mất, phải vậy không?

Thiền con đang hành là thiền định nên con mới mong an ổn vắng lặng. Thiền thầy dạy là khi an ổn vắng lặng thấy an ổn vắng lặng, khi không an ổn vắng lặng thấy không an ổn vắng lặng, chứ không phải thiền để mong đạt được trạng thái an ổn vắng lặng, vì mọi trạng thái duyên khởi đều vô thường, khổ, vô ngã thì đạt đến làm gi? Hơn nữa mong cầu đạt được an ổn là tham, và mong cầu chấm dứt bất an là sân. Khi không có tham sân si thì tánh biết tự hiển lộ và soi sáng, (khi có tham sân si con chỉ theo tham sân si mà quên tánh biết chứ không phải tánh biết biến mất). Con đừng cố gắng "hành thiền" theo ý đồ của cái ta ảo tưởng. Tâm thiền chính là buông mọi ảo tưởng của cái ta để tánh biết tự soi sáng thực tại hiện tiền, dù đó là thân, thọ, tâm hay pháp. Dù đó là trạng thái vọng động hay an ổn thì tâm thiền (tánh biết) vẫn chỉ thấy thực tánh như nó đang là không thêm không bớt gì cả.