Q: Kính Thưa Thầy, <p Thận trọng, chú tâm, quan sát và trở về trọn vẹn, rỗng lặng, trong sáng trong mọi nơi, mọi lúc. Giữa lối thiền như vậy ứng dụng trong đời sống hàng ngày và lối thiền miên mật ví dụ như của Thầy Ananda trước khi đạt được trình độ Arahant sau một đêm thiền định liên tục đến khi rạng sáng lúc đầu vừa chạm gối, sự khác biệt là ở đâu? Có phải trong trường hợp thầy Ananda, có một thành phần "muốn đạt đến" mặc dù với một mục đích tốt? <p Siddharta phát lời nguyện không rời chỗ thiền tọa dưới gốc cây bồ đề dầu cơ thể có héo tàn, cho đến lúc tìm được sự Giác Ngộ hoàn hảo. Trong sự phát nguyện này có chăng một thành phần "muốn đạt đến" mặc dù với một mục đích tốt? <p Tương tự, người cư sĩ chân chính có nên căn cứ đường lối tu hành của mình dựa trên một mục đích, ví dụ "Đạt đến Arahant trong cõi đời này" để có một động lực thúc đẩy dễ tinh tiến hay nên hoàn toàn buông, không có cái muốn nào, chỉ thận trọng, chú tâm, quan sát, trở về trọn vẹn tỉnh thức, rỗng lặng, trong sáng giữa sự vận hành tự nhiên của vũ trụ? <p Xin cảm ơn Thầy.

Cái đó còn tùy trình độ căn cơ của mỗi hành giả. Trình độ tinh tấn thì đương nhiên phải vận dụng tự lực, vì tưởng rằng nỗ lực cá nhân có thể đưa đến giác ngộ giải thoát. Trình độ đức tin thì tất yếu nương vào tha lực, vì tưởng rằng một năng lực tối cao nào đó có thể cứu rỗi mình. Cả hai trình độ trên đều xuất phát từ nỗ lực của bản ngã dù dưới hình thức tự hoặc tha. Còn trình độ trí tuệ thì tùy pháp hành (không có tự hoặc tha) nên chỉ cần thận trọng chú tâm quan sát, hay trở về trọn vẹn tỉnh thức với thực tại tự nhiên như nó đang là, mới có thể sống tùy duyên thuận pháp vô ngã vị tha. Đức Phật tùy căn cơ mà chỉ dạy nhưng rốt ráo vẫn là căn cơ trí tuệ mới có thể hoàn toàn giác ngộ giải thoát được. Ngài Ananda lúc đầu nỗ lực tinh tấn nhưng không đi tới đâu, cho đến khi mệt mỏi căng thẳng buông ra nghỉ ngơi vô sự thì liền thuận pháp mà chứng quả Vô Sanh. Còn ông Bāhiya thì khi nghe Phật dạy: Trong thấy chỉ thấy thôi, trong nghe chỉ nghe thôi..., trong biết chỉ biết thôi, không có cái ngã Bāhiya trong đó... thì ông lập tức chứng quả Alahán, vì ông thuộc căn cơ trí tuệ, ngay đó liền rỗng lặng trong sáng vô ngã thuận pháp. Như vậy ai trình độ thế nào thì cứ hành theo trình độ của mình rồi từ đó mà chuyển hóa chứ không thể đồng hóa căn cơ được.

Question 1

Kính gửi Thầy! <p Trình bạch thầy, con có đọc qua diễn đàn mà Thầy thường trao đổi với các Phật tử về những vấn đề trong cuộc sống. Con cảm thấy Thầy là một vị tu sĩ đáng kính và rất có tâm ý uyên thâm trong các câu trả lời hướng dẫn Phật tử theo các con đường chính đạo. Con xin thầy ban cho con một ân huệ, xin Thầy từ bi chỉ đường dẫn lối cho con qua khỏi giai đoạn khó khăn này! <p Chuyện là con đã dại dột buông ra một lời thề độc trong lúc nóng giận không làm chủ được bản thân, khi thề thì con chỉ nói trời, đất chứng chứ không gọi tên bất cứ vị Thần, Phật nào. Nhưng thực sự bây giờ con rất ray rứt và ân hận về những việc mà mình đã làm. Bây giờ con chỉ có tâm nguyện xoá bỏ đi lời thề cay nghiệt đó để trong tâm hồn con được thanh thản. Qua đây con cũng cảm nhận được cái khẩu nghiệp mà mình tạo ra, con tự hứa với lòng sẽ không bao giờ dám buông lời thề độc nữa. <p Con có lên diễn đàn Phật giáo đọc, có người nói là: "Tất cả đều do Nhân Quả là quyết định, lời thề có linh ứng thì đó cũng là do nhân quả đến thời mà thôi" & "Thề thốt là cách ước định để gây niềm tin, nó không có mãnh lực để đưa đẩy ta vào một cảnh giới khác hay là sẽ linh ứng nếu ta không thực hiện". Người đó nói như vậy có đúng không thầy? <p Con chỉ hi vọng có thể vượt qua khổ ải này để làm lại từ đầu, hành xử đúng đắn và chừng mực hơn. Con xin Thầy cho con một ân huệ, khai sáng cho đầu óc tối tăm của con, con nguyện làm tất cả để khắc phục những điều mà con đã gây ra. Làm nhiều việc thiện, tu nhân tích đức để giúp đời mà cũng là giúp mình. <p Con kính xin Thầy chiếu cố mà khai sáng cho con, con mong mỏi hồi âm từ Thầy! Trân trọng.

Accepted Answer

Khi nhận thức sai thì hành vi (thân, khẩu, ý) xấu là lẽ đương nhiên. Nhưng nếu qua sự sai xấu này mà biết chiêm nghiệm học hỏi để tự điều chỉnh nhận thức và hành vi cho đúng tốt thì đó chính là sự tiến hóa trong trí tuệ và đạo đức. Thấy được sự sai xấu là đã có lương tâm. Lương tâm giúp con ăn năn, chừa cải, đó là hướng thiện; còn bản ngã thì ray rứt, hối tiếc, sợ hãi, lo âu, đó là hướng bất thiện.

"Thề độc" chỉ là biểu hiện sự nóng giận nhất thời thiếu chín chắn do bản ngã bị va chạm, nên thực ra nó chỉ là lửa rơm bùng lên rồi vụt tắt chẳng có hiệu ứng gì nhiều. Trừ phi con ôm giữ, ghi khắc nó trong lòng như "mối hận ngàn thu" thì nó mới trở thành độc tố âm ỉ gặm nhắm chính thân tâm con, chứ không chắc gì đã hại được ai. Thí dụ, con ganh tỵ với một người bạn học giỏi hơn mình và thề độc cho người bạn đó học kém đi, nhưng người bạn ấy vẫn chăm chỉ học hành thì làm sao mà kém đi được, chỉ là lòng ganh tỵ tự hại con thôi.

Vậy vấn đề không phải là lo sợ, bứt rứt mà là nhận ra sự sai xấu để tự chuyển hóa nhận thức và hành vi nơi chính mình. Đừng sợ sai lầm mà chỉ sợ không nhận ra sự sai lầm của mình để chuyển hóa. Trí tuệ và đạo đức đích thực có được chính là nhờ nhận ra điều sai xấu. Con đã nhận ra được sự sai lầm, đó chính là một bước chuyển hóa lớn trong nhận thức bản thân. Bước thứ hai là chuyển hóa hành vi, con chỉ cần hành động, nói năng, suy nghĩ hướng ngược lại với lỗi lầm trước đây là được. Thí dụ, con không ganh tỵ với bạn học giỏi ấy nữa, không thề độc hại bạn ấy mà tôn trọng và hoan hỷ với sự thành công của bạn ấy, biết học hỏi cái hay của bạn ấy để chính mình cũng ngày càng học giỏi hơn, như vậy không tốt hơn là chỉ ngồi hối tiếc thôi sao?

Question 2

Kính Thưa Thầy, <p Thận trọng, chú tâm, quan sát và trở về trọn vẹn, rỗng lặng, trong sáng trong mọi nơi, mọi lúc. Giữa lối thiền như vậy ứng dụng trong đời sống hàng ngày và lối thiền miên mật ví dụ như của Thầy Ananda trước khi đạt được trình độ Arahant sau một đêm thiền định liên tục đến khi rạng sáng lúc đầu vừa chạm gối, sự khác biệt là ở đâu? Có phải trong trường hợp thầy Ananda, có một thành phần "muốn đạt đến" mặc dù với một mục đích tốt? <p Siddharta phát lời nguyện không rời chỗ thiền tọa dưới gốc cây bồ đề dầu cơ thể có héo tàn, cho đến lúc tìm được sự Giác Ngộ hoàn hảo. Trong sự phát nguyện này có chăng một thành phần "muốn đạt đến" mặc dù với một mục đích tốt? <p Tương tự, người cư sĩ chân chính có nên căn cứ đường lối tu hành của mình dựa trên một mục đích, ví dụ "Đạt đến Arahant trong cõi đời này" để có một động lực thúc đẩy dễ tinh tiến hay nên hoàn toàn buông, không có cái muốn nào, chỉ thận trọng, chú tâm, quan sát, trở về trọn vẹn tỉnh thức, rỗng lặng, trong sáng giữa sự vận hành tự nhiên của vũ trụ? <p Xin cảm ơn Thầy.

Accepted Answer

Cái đó còn tùy trình độ căn cơ của mỗi hành giả. Trình độ tinh tấn thì đương nhiên phải vận dụng tự lực, vì tưởng rằng nỗ lực cá nhân có thể đưa đến giác ngộ giải thoát. Trình độ đức tin thì tất yếu nương vào tha lực, vì tưởng rằng một năng lực tối cao nào đó có thể cứu rỗi mình. Cả hai trình độ trên đều xuất phát từ nỗ lực của bản ngã dù dưới hình thức tự hoặc tha. Còn trình độ trí tuệ thì tùy pháp hành (không có tự hoặc tha) nên chỉ cần thận trọng chú tâm quan sát, hay trở về trọn vẹn tỉnh thức với thực tại tự nhiên như nó đang là, mới có thể sống tùy duyên thuận pháp vô ngã vị tha. Đức Phật tùy căn cơ mà chỉ dạy nhưng rốt ráo vẫn là căn cơ trí tuệ mới có thể hoàn toàn giác ngộ giải thoát được.

Ngài Ananda lúc đầu nỗ lực tinh tấn nhưng không đi tới đâu, cho đến khi mệt mỏi căng thẳng buông ra nghỉ ngơi vô sự thì liền thuận pháp mà chứng quả Vô Sanh. Còn ông Bāhiya thì khi nghe Phật dạy: Trong thấy chỉ thấy thôi, trong nghe chỉ nghe thôi..., trong biết chỉ biết thôi, không có cái ngã Bāhiya trong đó... thì ông lập tức chứng quả Alahán, vì ông thuộc căn cơ trí tuệ, ngay đó liền rỗng lặng trong sáng vô ngã thuận pháp. Như vậy ai trình độ thế nào thì cứ hành theo trình độ của mình rồi từ đó mà chuyển hóa chứ không thể đồng hóa căn cơ được.

Question 3

Kính xin thầy giải thích cho con: <p 1) Duy tuệ thị nghiệp là gì? Thế nào mới đúng nghĩa Duy tuệ? <p 2) Người giác ngộ rồi thì trong tâm còn buồn, vui, giận, ghét, bực tức, thanh thản... không? Mục đích của tu hành là để tâm lúc nào cũng thanh tịnh hay lúc nào cũng biết những gì xảy ra bên ngoài và trong tâm của mình? <p 3) Trong từng khoảnh khắc , cảnh vật luôn biến đổi, thân tâm luôn biến đổi. Còn lại gì bất biến không?<p 4) Làm sao để sống với sự thật mà không bị trói buộc bởi loài, giới tính, tuổi tác, nghề nghiệp...?<p 5) Sự thật vốn hiện bày trước mắt. Có phải chỉ thưởng thức mà không cần phải làm gì nữa không?<p 6) Ngay khi đối diện với Sắc Thanh Hương Vị Xúc Pháp thì KHÔNG KHỞI Ý hay cứ để Ý KHỞI mà mình vẫn luôn biết?<p 7) Người ta bảo tuy thân già nhưng tâm không già. Nhưng thời điểm nào trong cơ thể cũng có một số tế bào chết nhưng cũng có một số tế bào sinh ra. Vậy làm sao Thân già cho được. Nhưng trên thực tế thì thân có già. Con không hiểu tại sao?<p Con xin cảm ơn Thầy. Cầu xin cũng có một số người được lợi ích như con qua lời giải đáp của Thầy

Accepted Answer

1) Duy tuệ thị nghiệp nghĩa là công việc chính yếu của người tu là thấy mọi sự mọi vật như nó đang là, không bị ngăn che bởi tưởng là, cho là, phải là, sẽ là của cái ngã vọng niệm. 2) Mục đích tu hành là trở về với nội tâm thanh tịnh trong sáng (Pabhassara citta) và thấy rõ các pháp trong ngoài. Tất nhiên khi tâm đã hoàn toàn thanh tịnh trong sáng (Alahán) thì không còn tham sân si nữa, nhưng tùy trình độ giác ngộ (bậc hữu học) mà còn phiền não ít nhiều. 3) Pháp tướng luôn biến đổi vô thường nhưng pháp tánh không sinh diệt, thí dụ như tánh giác và Niết bàn. Vì vậy trong Udāna, Tiểu Bộ Kinh, Phật dạy: vì có cái không sinh, không hữu, không tác, không thành (pháp tánh) nên mới giải thoát được sinh hữu tác thành (pháp tướng). 4) Khi thấy được pháp tánh thì tuy sống trong pháp tướng vẫn không bị pháp tướng trói buộc. Chỉ cần thường ứng tánh biết qua sự thận trọng, chú tâm, quan sát mọi sự việc diễn ra hàng ngày nơi thân tâm cảnh thì tâm sẽ trở về trọn vẹn tỉnh thức với thực tại thân thọ tâm pháp, không còn bị các khái niệm chế định trói buộc nữa. 5) Chỉ thưởng thức được sự thật hoàn hảo của pháp giới khi đã trở về trọn vẹn tỉnh thức với thực tại. Nếu còn vô minh ái dục thì đó là hưởng thụ với lòng tham ái chứ không phải thật sự thưởng thức thực tánh chân thiện mỹ của pháp. 6) Tâm tùy duyên mà khởi, khởi có đúng có sai, có thiện có ác, tâm không khởi cũng vậy, cho nên vấn đề không phải là tâm có khởi hay không mà có thấy tâm khởi thế nào và tâm không khởi thế nào là đúng pháp hay không đúng pháp. 7) Thân gồm những tế bào. Tế bào có sinh trụ dị diệt. Nếu số tế bào sinh và trụ nhiều thì gọi là thân trẻ, nếu số tế bào dị và diệt nhiều thì gọi là thân già, nếu số tế bào hủy diệt hết thì gọi là thân chết. Đơn giản thế thôi, con lý luận làm gì cho xa thực tế.