Thưa Thầy,
Trước đây, khi con ngồi quan sát hơi thở vào ra nơi đầu mũi, 1 thời gian sau con thấy an tĩnh, mọi thứ ngưng bặt như đang ngủ, khi mở mắt ra thì đã hơn 30ph hoặc 1 giờ. Ý con là thời gian đồng hồ có vẻ trôi qua nhanh hơn thời gian cảm nhận bằng tâm lý.
Nhưng dạo gần đây, khi con thực hành thì không có trạng thái ngưng bặt như ngủ nữa mà vẫn có sự an tĩnh và con thấy rõ sự an tĩnh, thân thể nhẹ nhàng. Nhưng trong tình huống này thì khi con mở mắt ra thời gian thực tế lại ngắn hơn thời gian cảm nhận của tâm lý. Ví dụ con cảm thấy trạng thái an tĩnh này dường như diễn biến hơn 30ph, 1 tiếng, nhưng thời gian đồng hồ thì khoảng 15-20ph thôi.
Nhờ Thầy chỉ giúp con, liệu như vậy có bình thường hay có thực hành đúng không ạ?
Con cảm ơn Thầy.
Khi định vì trụ tâm lại nên không còn quan tâm đến thời gian vật lý do đó 30 phút mà tưởng chừng như một chớp mắt. Khi quán, tâm theo dõi diễn biến cuả thân, thọ, tâm, pháp từng sát-na nên tưởng chừng như lâu lắm nhưng thực tế chỉ mới 15-20 phút thôi. Như vậy cả hai trường hợp đều rơi vào thời gian tâm lý.
Tuy nhiên, định đó thuộc tứ thiền bát định (sắc giới, vô sắc giới), và quán đó cũng thuộc quán của lý trí - thức tri, chưa phải đúng chánh niệm tỉnh giác thuộc tuệ tri. Khi thực sự tuệ tri thì định và tuệ đều vượt khỏi thời gian (akāliko) không còn rơi vào thời gian tâm lý nhanh hay chậm nữa.
Nếu con chưa thông suốt điều này thì định và tuệ mà con đang hành chưa phải định tuệ đích thực mà đức Phật chỉ dạy.