Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật! Con kính bạch thầy!
Sau khi nghe pháp của thầy, con có sự liễu tri và thực hành ứng dụng cho mình trong đời sống sinh hoạt. Và con có đôi lần trình pháp với thầy qua mạng như thế này. Tuy là đôi lần trình pháp ấy thì con chỉ trình bày được sự thông hiểu của mình mà thôi. Đến nay, con cũng vẫn chỉ là ở sự thông hiểu thôi ạ. Nhưng con cũng không mong muốn ở mình phải nhanh hay chậm ở sự đạt được gì cả, sự việc đến tâm con vẫn còn sự dính mắc và phiền não chi phối. Ừ phiền não thì biết phiền não, sân thì biết sân thôi không chạy theo cơn sân để dẫn đến hành động không hay, dừng lại, "nhẫn" một bước trời yên biển lặng, thắng vạn quân không bằng tự thắng mình. Thay vì trước đây con sẽ tìm mọi cách để chiến thắng lại đối phương nhưng nay thì con biết quay về để tự thắng mình hơn (thắng cái bản ngã sợ thua người).
Kính thưa thầy! Con có suy tư một điều mong thầy chỉ dạy cho con! Theo con, tâm chúng ta không lúc nào ngừng nghỉ cả, luôn có "niệm" hoạt động liên tục từ thô đến tế. Con xin ví dụ: khi có một niệm sinh khởi con quán thấy đang có một niệm thì niệm đó dừng lại, ngay giây phút ít ỏi đó, theo con là tâm tĩnh lặng. Vì lúc đó có sự tỉnh giác biết có vọng niệm sinh khởi và thấy nó và thấy tâm lúc ấy cũng bình lặng lại, yên lặng lại.
Nhưng con có suy tư thì ở sự quán thấy đó cũng là đang niệm (niệm của sự thấy), nhưng ở đây cái thấy ấy vượt ra khỏi sự dính mắc vào cái niệm sinh diệt kia thôi. Và theo sự quán sát của con với tự nhiên bên ngoài thì tất cả các sự vật đều là một thể hoạt động liên tục không ngừng. Ví dụ như gió, gió luôn hoạt động mà mình chỉ thấy khi nó có sự tiếp xúc với cây cỏ, hoa lá,... Theo con suy luận thì tâm cũng vậy, cũng hoạt động không ngưng, liên tục liên tục, nó vốn là sự vận động của "niệm". Nhưng khi không trụ vào "niệm" tức là tỉnh giác (kể cả "niệm thấy", thấy chỉ biết thấy rồi nó qua đi). Thì đó có phải là "Ưng vô sở trụ nhi sanh kỳ tâm" không thưa thầy? Đây là sự hiểu và lý luận của con.
Như thầy từng khuyến khích con đôi lần trình pháp trước thì con cần hiểu đúng trước rồi từ từ sẽ có sự thực hành.
Con mong thầy phân tích cho con được hiểu tường tận. Con xin cảm ơn thầy! Con kính chúc thầy sức khỏe và an vui, là người thầy kính mến của chúng con trên bước đường học đạo.
Con cần thấy ra sự khác biệt giữa chánh niệm với ý niệm, tánh biết với tướng biết mới được.
- Niệm có hai loại:
Ý niệm là tất cả trạng thái tâm động, tịnh, thiện, ác, dục, sắc, vô sắc... sinh diệt tuỳ đối tượng của nó. Ý niệm đồng nghĩa với tư tưởng nên có đúng sai, tốt xấu.
Chánh niệm là tâm trọn vẹn nhận ra sự sinh diệt của tất cả ý niệm, đó là cái mà con gọi là niệm của sự thấy. Tuy nhiên có hai loại niệm của sự thấy: Một là niệm thấy của tướng biết thuộc ý niệm, hai là chánh niệm của tánh biết thuộc vô niệm.
- Tâm có hai phần:
Tướng biết là tất cả trạng thái tâm sinh diệt theo đối tượng gồm 121 tâm theo Vi Diệu Pháp hoặc 8 thức theo Duy Thức học. Tướng biết có sinh, hữu, tác, thành.
Tánh biết là bản chất chói sáng của tâm, biết tất cả tướng biết sinh diệt nhưng tự nó không sinh diệt nên đức Phật gọi là pabhassara citta. Tánh biết không sinh, không hữu, không tác, không thành.
Đa phần hành giả dùng niệm thấy của tướng biết (ý thức phân biệt) để tu, tưởng đó là chánh niệm nhưng thực ra chỉ là niệm của tướng biết nên cũng sinh diệt như bao ý niệm sinh diệt khác. Còn chánh niệm thật sự thuộc tánh biết không sinh diệt nên có thể trọn vẹn nhận ra mọi tướng sinh diệt của tất cả tâm hay bất cứ ý niệm nào.
Tướng biết vốn sinh diệt nên có sinh tâm thì nên không trụ vào sắc, thanh, hương, vị, xúc, pháp nào, còn tánh biết bổn lai không sinh diệt nên dù thấy tất cả pháp sinh diệt mà không trụ vào đâu cả. Đó chính là ý nghĩa lời Phật dạy trong Udana: "Này các tỳ kheo, có cái không sinh, không hữu, không tác, không thành, vì sao vậy, vì nếu không có cái không sinh không hữu, không tác, không thành thì không thể trình bày sự xuất ly khỏi sự sinh hữu tác thành"
Trao đổi
Đăng nhập để cùng trao đổi về câu này.