Kính bạch Sư ông,
Con có câu hỏi này, kính xin Sư ông hoan hỷ chỉ dạy cho con.
Con có đọc trong một cuốn dạy thiền quán tâm, trong đó có dạy đại ý rằng: khi có một đối tượng khởi lên, sẽ có một tâm quan sát đối tượng đó (tạm gọi là tâm quan sát), nhưng đồng thời cũng có một tâm khác đang "biết" cái tâm quan sát này, con tạm vẽ sơ đồ trong cuốn sách đó như vậy: tâm biết < tâm quan sát < đối tượng.
Ban đầu con không hiểu lắm. Nhưng trong giờ đi kinh hành ngày hôm nay, con chợt "lờ mờ" nhận ra điều gì đó. Con đi kinh hành, ban đầu là niệm Phật, sau thấy không an định, con chuyển qua niệm hơi thở, rồi tiếp nữa là chú ý bước chân... nói chung là cứ rối mù cả lên.
Con nghe Sư ông dạy rằng không cần thiết phải tập trung vào một đối tượng nào cả, "đang sao biết vậy", nhưng nhiều khi con thực hành thì lại bị cuốn vào tình trạng suy nghĩ mông lung. Chợt con nghĩ đến lời dạy trong cuốn thiền quán tâm kia và lời khuyên của Sư ông "Ồ!Không phải là biết xung quanh như thế nào, thở làm sao, chân bước làm sao, gió đang thổi, dế đang kêu... bởi vì quá nhiều thứ như vậy, mình dễ bị phân tâm chạy theo ngoại cảnh. Vậy thì cái biết này phải là một cái gì khác. Tức là có một cái "tâm biết" đang "theo dõi" cái tâm lăng xăng kia, giống như sơ đồ mà con ghi ở trên. Và thời gian đầu, mình chỉ cần biết, chỉ cần "theo dõi" mình cái tâm lăng xăng này thôi. Như vậy mình sẽ khỏe hơn nhiều so với việc hết "ngó" hơi thở, lại "ngó" bước chân... Không biết con suy nghĩ vậy có đúng không thưa Sư ông?
Con có thêm một câu hỏi nữa là người ta nói "quán tâm", nhưng tâm là thứ không hình, không tướng, cũng chẳng thể dùng lời diễn đạt, thì làm sao quán? Nhiều khi con nghĩ đến ví dụ giống như con và cái bóng của chính mình. Giống như là mình đang "tách" cái tâm ra, độc lập, riêng biệt để quan sát "chính mình" vậy. Không biết con nghĩ vậy có bị sai lệch không? Con kính xin Sư ông cho con sự chỉ dạy.
Con kính tri ân Sư ông!
Có 2 cái biết là tánh biết và tướng biết. Tướng biết chính là cái biết của mắt tai mũi lưỡi thân và ý. Tướng biết chỉ khởi khi tiếp xúc với đối tượng của nó, còn tánh biết biết được tướng biết một cách rất tự nhiên không cần theo dõi. Theo dõi là việc của ý thức trên đối tượng.
Đừng cố lý giải gì cả, cứ thấy biết tự nhiên rồi sẽ thấy ra mọi tánh, tướng, thể, dụng của tâm và con sẽ thấu suốt mọi ngõ ngách của nó. Cần trải nghiệm để thực chứng chứ đừng cố gắng hiểu bằng lý trí.